https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2026-04-18T16:23:40Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F&diff=32947&oldid=prev 2025-04-25T18:14:06Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F&diff=32946&oldid=prev 2015-11-20T15:41:05Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Əдістемелік''' (грек. ''metodos'' – таным жолы, ''logos'' – ілім) :<br /> # белгілі бір ғылымда қолданылатын танымдық әдіс-тәсілдердің жиынтығы; <br /> # танымның принципін, формасы мен әдіс-тәсілін құру жөніндегі ілім. &lt;br /&gt;<br /> Методология адамның теориялық және тәжірибелік қызметін ұйымдастыру мен түзудің түпкілікті принциптері мен тәсілдерін жүйелі түрде сұрыптап, жан-жақты талдап, олардың қолдану аясын, мүмкіндіктерін, өзара байланысын, шындықтың өз қасиеттері мен заңдылықтарына сәйкестігін анықтап, [[философиялық-логикалық]], [[танымдық-теориялық]]] тұрғыдан негіздеп, таным мен қоғамдық тәжірибенің әрі қарай дамуына жол ашады. [[Философия|Философия]] тарихында методологиялық мәселелер мәдениет дамуының деңгейіне сай шешіліп отырды. &lt;br /&gt;<br /> Ертедегі философиялық жүйелерде ''методологияның'' негізі салынды. [[Аристотель|Аристотель]] ашқан ойлаудың формалары мен заңдылықтары барлық ғылыми зерттеулер мен ғылыми жүйенің құрылысы үшін аса маңызды болды. Жаңа дәуір философиясында [[жаратылыстану|жаратылыстану]] ғылымының қарқынды дамуына байланысты ''методология'' теориялық ойлаудың негізіне айналды. Ағылшын философы [[Ф.Бэкон|Ф.Бэкон]] [[материя|материяны]] және оның әр түрлі формаларын [[материалистік философия|материалистік философия]] принциптері негізінде жан-жақты зерттей отырып, байқау мен экспериментке сүйенетін ''методологияның'' ең негізгі, тиімді әдіс деп есептеді. Р.[[Декарт|Декарттың]] “''Әдіс туралы ойлауында''” ''Бэконның'' [[эмпиризм|эмпиризміне]] қарсы қойған [[рационалистік әдіс|рационалистік әдісі]] де белгілі бір филосфиялық принциптердің салдары болды. Бұл дәуірдегі ''методологиялық'' ғылым ретіндегі философия математиканың философиялық құрылысын үлгі ретінде ала отырып, табиғи ғылыми жүйелілікке және дәлдікке ұмтылды. XVII-XVIII ғасырларда дәл ғылымдардың философияға әсерінің ұлғаюы жаратылыстанудың ''методология'' ретіндегі механикалық материализмнің кеңінен таралуына септігін тигізді. [[И.Кант|И.Кант]] “Таза ақыл” жүйесінің формальды шарттарын ашуға тиіс [[трансценденталды методология|трансценденталды методология идеясын]] ұсына отырып, философияны методологияға айналдыруға ұмтылды. Кант одан кейін [[Г.Гегель|Г.Гегель]] қарапайым әдісті кез келген ғылым ([[механика]] немесе [[математика]]) үшін даму принципі етіп алғысы келмеді. &lt;br /&gt;<br /> XX ғасырда ғылым мен техниканың зор жетістіктері, қоғам өміріндегі күрделі өзгерістер, жаһандық мәселелердің туындауы методологияның ілгері дамуына, білімнің ерекше саласы ретінде бөлініп шығуына әкелді. Методологияның 3 деңгейі бар: философилық, жалпы-ғылыми және жеке-ғылыми ''милософиялық методология'' – жалпы әмбебап әдіс туралы ілім, таным мен тәжірибенің жалпылама принциптері мен әдіс-тәсілдерінің жүйесі. Жалпы-ғылыми ''методология'' ғылыми танымға ортақ жүйелілік, модельдеу, құрылымдық-функционалдық талдау, ықтималдылық секілді әдістерді зерттейді. Жеке-ғылыми ''методология'' жекелеген ғылымдар саласында қолданылатын әдістерді, принциптерді ғыл. танымның деңгейлеріне қатынасында қарастырады. Методологияның деңгейлері бір-бірімен тығыз байланысып, философиялық-методологиялық принциптер мен тұжырымдарды нақтылайды, сондай-ақ терең негізделіп, сұрыпталып, өзінің қолдану аясын, мүмкіндіктерін анықтайды.&lt;ref name=&quot;Source 1&quot;&gt;[[Қазақ Энциклопедиясы]]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Пайдаланылған cілтемелер==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> {{stub}}<br /> {{wikify}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> [[Санат: ғылым]]</div>

2.132.114.9