https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%84%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80Метаморфталған кенорындар - Түзету тарихы2026-09-08T06:36:28ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%84%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80&diff=25435&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:05:24Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%84%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80&diff=25434&oldid=prevArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: түрады → тұрады using AWB2016-02-25T11:39:08Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: түрады → тұрады using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Метаморфталған кенорындар''' бұл топтың кенорындары бастапқы шөгінді қошқыл теміртас немесе марганец кенорындарының, қара және түсті металдардың постмагмалық кенорындарының, көмір мен кейбір бейметалл<br />
пайдалы қазба жатындарының метаморфизмі кезінде<br />
пайда болады. Метаморфизм үдерістерінде металл гидроксидтерінің оксидтерге ауысуы кезінде кендегі құнды<br />
компоненттер мөлшері көбінесе артады, ал зиянды элементтер - [[фосфор]], [[күкірт]], [[күшәла]], т.б. азаяды, жалпы<br />
алғанда [[темір]] мен [[марганец]] кенінің сапасы едәуір жақсарады. Метаморфизм гидротермалық-метасоматоздық<br />
үдерістерге жалғасады, сондықтан көбінесе қатардағы<br />
кеннің жалпы массасында қайта түзілген қоңды кеннің<br />
шток тәрізді денелері байқалады.<br />
Аймақтық-метаморфталған кенорындар арасында ең<br />
маңыздыларға мына типтер жатады: [[гематит]]-[[магнетит]]<br />
([[темірлі кварцит]]) пен браунит-гаусманит ([[марганец]]<br />
кені).<br />
Темірлі кварцит кенорны (сонымен қатар [[таконит]] пен<br />
[[табирит]]) барлық ежелгі платформалар іргетасының прекембрий мен біршама төменгі палеозой метаморфтық<br />
таужыныстарында кеңтаралған. Олардың құрамы гематит пен магнетиті бар жүқа кварц қабатшаларының слюдалы, амфиболды және хлоритті тақтатас қабатшалары-<br />
на алмасуымен анықталады. Өнімді темір кенді свита<br />
магнетит-мартитті мүйізтастан, жеспилиттен, хлоритті,<br />
биотитті және амфиболды тақтатастардан тұрады. Темір<br />
кенді свитаның қалыңдығы [[Кривой Рог]] алабында 1300 м<br />
шамасында; оның толық қимасында жеті темірлі және<br />
жеті тақтатасты горизонт бөлінеді. Жүтаң темірлі кварцит құрамында қабат, линза мен таспа тәрізді және бағана тәрізді қоңды кен жатындары орналасады. Олар<br />
бастапқы кен затының эпигенетикалық қайта түзілуі<br />
кезінде қалыптасады.<br />
Сипатталған кенорындар КМА([[Коробковское]], [[Михайловское]], [[Лебединское]], [[Яковленское]], [[Стойленское]]), [[Кривой Рог]] (Скелеватское, Ингулетское, Первомайское),<br />
Кола түбегі мен [[Карелия]]да ([[Костомукша]], [[Оленогорское]],<br />
[[Кривогорское]]), [[Кіші Хинган]]да, [[Қазақстан]] да ([[Қарсақпай]]<br />
тобы), [[ҚХР]], [[КХДР]] ,[[ОАР]], [[Австралия]] (Хамерсли), [[АҚШ]]<br />
(Жоғарғы көл), [[Канада]] | [[Канадада]] , [[Бразилия]]да дамыған.<br />
Браунит-гаусманит (марганец) кенорындары бастапқы<br />
оксид кенорындарының өзгеруі салдарынан қалыптасады немесе опал-карбонат марганец кенінің метаморфизмімен байланысты. Олар көбінесе протерозойдың<br />
мәрмәр, кварцит пен тақтатастары қабаттасқан силикат<br />
таужыныстарында (гондит пен кодуритте) орналасады.<br />
бұл таужыныстар үлкен аудандарда таралган. Кен жатындарының ұзындығы 3-8 км, қалыңдығы 3-60 м болады. Кен белгілі жолақтылығымен сипатталады. бұл типті кенорындар [[Үндістан]]да, [[Оңтүстік Африка]]да, [[Австралия]] да, [[Бразилия]]да табылған.<br />
Аймақтық-метаморфталғандарға сондай-ақ ураны бар<br />
алтынды конгломерат кенорындары да жатады. Олар<br />
мынадай шетелдерде маңызды рөл атқарады - [[Финляндия]], [[ОАР]] ([[Витватерсранд]]), [[Австралия]], [[Канада]] (Блайнд-Ривер) мен [[Бразилия]]да.<br />
Жапсарлың-метаморфталған графит кенорындары<br />
тас көмір қабаттарын жарып өткен интрузиялардың температуралық ықпалы ореолдарында пайда болады. Көмір<br />
қабаттары бойынша дамыған графит жатындары көлбеуге жақын жатқан линза, қабат пен кварцит, графит тақтатастары және басқа метаморфтық таужыныстар арасында орналасады. Графит қабаттары көбінесе көмірдің<br />
пирометаморфизміне әкелген магмалық жаралымдармен жапсарласады. Олардың өзіне тән бітімі - шомбал<br />
жасырын кристалды және тақтатастылық бұл типті кенорындар Шығыс Сібірде (Тунгуска тобындағы Курей және басқа кенорындар), Оңтүстік Оралда ([[Боевское]], [[Полтавское]], [[Брединское]]), сонымен қатар<br />
Корея түбегінің оңтүстігінде және [[Мексика]]да таралған.<ref>Пайдалы қазбалар. Оқулық. - Астана: Фолиант, 2008. - 440 б. ISBN 9965-35-411-1</ref><br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Пайдалы қазбалар]]</div>ArystanbekBot