https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B._%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B3%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 Металдардың қосылыстары. Оксидтер мен гидроксидтер - Түзету тарихы 2026-09-08T13:49:22Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B._%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B3%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=45071&oldid=prev Moderator: 1 түзету 2025-04-25T18:25:27Z <p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table> Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B._%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B3%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=45070&oldid=prev ArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB 2014-06-20T11:58:00Z <p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>Атомдарының құрылысына байланысты металдар әртүрлі тотығу дәрежесін көрсетіп, алуан түрлі қосылыстар түзеді.<br /> I және II негізгі топша металдарының сыртқы энергетикалық деңгейінде 1—2 электрон бар. [[Химиялық реакция]] кезінде олар осы электрондарын беріп, тұрақты +1 немесе +2 тотығу дәрежесін көрсететін қосылыстар түзеді. Бұл қосылыстар — бізге бұрыннан белгілі негіздік сипаты бар ([[Бериллий|Be]] басқасы) [[оксидтер]] мен [[гидроксидтер]].<br /> III топтың оксидтері +3 тотығу дәрежесін көрсететін екідайлы ([[Амфотерлік|амфотерлі]]) оксидтер мен гидроксидтер түзеді:&lt;br /&gt;<br /> ::Сr&lt;sup&gt;+2&lt;/sup&gt;О — негіздік оксид<br /> ::Сr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;+3&lt;/sup&gt;О&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; — екідайлы оксид<br /> ::CrО&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;+6&lt;/sup&gt; — қышқылдық оксид<br /> Бұған сай гидроксидтердің де сипаты әртүрлі болады:&lt;br /&gt;<br /> ::Cr&lt;sup&gt;+2&lt;/sup&gt;(ОН)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; — суда ерімейтін негіз<br /> ::Cr&lt;sup&gt;+3&lt;/sup&gt;(ОН)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; — нашар еритін екідайлы [[гидроксид]]<br /> ::Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;+6&lt;/sup&gt;CrО&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; — [[хром]] қышқылы, ерімтал<br /> &lt;p style=&quot;text-indent: 25px;&quot;&gt; Осылайша валенттік электрондары көп қосымша топша элементтері химиялық сипаты бойынша алуан түрпі қосылыстар түзеді.<br /> &lt;p style=&quot;text-indent: 25px;&quot;&gt; [[Металдар]]дың негіздік сипаты бар қосылыстары, негізінен, қышқылдармен әрекеттеседі:&lt;br /&gt; <br /> ::СаО + 2НСІ = СаСІ&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> ::СаО + 2Н&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; = Са&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; + Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> Суда еритін гидроксидтер қышқылдармен бейтараптану реакциясына кіріседі:&lt;br /&gt;<br /> ::Са(ОН)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2HNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; = Ca(N0&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;О<br /> ::OH&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt; + Н&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; = H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> Суда ерімейтін гидроксидтер қышқылдармен әрекеттеседі:&lt;br /&gt;<br /> ::Cu(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2HNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; = Cu(N03)2 + 2Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> ::Cu(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2Н&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; = Сu&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; + 2Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> Негіздік оксидтер қышқылдық оксидтермен әрекеттеседі:<br /> ::СаO + СO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;= СаСО&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;<br /> Металдардың екідайлы қосылыстары қышқылдармен әрекеттескенде негіздік қасиет, ал негіздермен әрекеттескенде қышқылдық қасиет көрсетеді. Тұз қышқылымен:&lt;br /&gt;<br /> ::ZnO + 2НСl = ZnCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> ::ZnO + 2Н&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; = Zn&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; + Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> ::Zn(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2НСl = ZnCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;О<br /> ::Zn(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + ::2Н&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; = Zn&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; + 2Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;0<br /> [[Натрий]] [[Гидроксидтер|гидроксидімен]]:&lt;br /&gt;<br /> ::ZnO + 2NaOH = Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;ZnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> ::ZnO + 20Н&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt; = ZnO&lt;sup&gt;2-&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + Н&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> ::Zn(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2NаОН = Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;ZnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 2Н20<br /> ::Zn(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 20Н&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt; = ZnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;ZnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;+ 2H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;О<br /> Металдардың қышқылдық сипаты бар қосылыстарына сілтілермен әрекеттесу [[реакция]]лары тән:&lt;br /&gt;<br /> ::HMnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; + КОН = КМnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O<br /> &lt;p style=&quot;text-indent: 25px;&quot;&gt; '''[[Метал]]л [[атомдар]]ы тотығу дәрежесіне байланысты негіздік, екідайлы, қышқылдық сипатты [[оксидтер]] мен [[гидроксидтер]] түзе алады. I—II топтың негізгі топшасынын [[металдар]]ы негіздер, ал III топтың металдары екідайлы [[гидроксидтер]] түзеді. Ал қосымша топшаның металдары сипаты бойынша әртүрлі заттар түзеді.'''&lt;ref&gt;Химия: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Өңделген, толықтырылған 2-бас. / Н. Нұрахметов, К. Сарманова, К. Жексембина, т.б. - Алматы: &quot;Мектеп&quot; баспасы, 2009. — 208 бет: суретті. ISBN 9965-36-702-7&lt;/ref&gt;&lt;/p&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Химия]]<br /> <br /> <br /> {{Chem-stub}}</div> ArystanbekBot