https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B1%D0%B8%D1%80_%D1%81%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8BМензбир суыры - Түзету тарихы2026-07-02T23:42:12ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B1%D0%B8%D1%80_%D1%81%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B&diff=114948&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-26T06:26:07Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B1%D0%B8%D1%80_%D1%81%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B&diff=114947&oldid=prev20:59, 2021 ж. қаңтардың 17 кезіндегі Matsievsky деген2021-01-17T20:59:37Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Taxobox<br />
| name = Мензбир суыры<br />
| image = Почтовая марка СССР № 5828. 1987. Красная Книга СССР. Млекопитающие.jpg<br />
| status = VU <br />
| status_system = iucn3.1<br />
| status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2008|assessors=Tsytsulina, K.|year=2008|id=12827|title=Суыр menzbieri|downloaded=6 қаңтар 2009}}</ref><br />
| regnum = [[Жануарлар]]<br />
| phylum = [[Хордалылар]]<br />
| classis = [[Сүтқоректілер]]<br />
| ordo = [[Кеміргіштер]]<br />
| familia = [[Тиінтәрізділер]]<br />
| genus = ''[[Суыр]]''<br />
| species = '''''M. menzbieri'''''<br />
| binomial = ''Суыр menzbieri''<br />
| binomial_authority = (Kashkarov, 1925)<br />
| synonyms =<br />
}}<br />
'''Мензбир суыры''', '''көк суыр''' ({{lang-la|Суыр menzbieri}}) – [[сүтқоректілер]] класы [[кемірушілер]] отрядының тиіндер тұқымдасына жататын ең кішкентай [[суыр]]. <br />
<br />
<br />
[[Қазақстан]]да [[Сайрам]], [[Сарыайғыр]], [[Бадам (өзен)|Бадам]] және Өгем өзендерінің таулы аңғарларында теңіз деңгейінен 2000–3400 метр альпі және субальпі шалғындарын мекендейді. Дене тұрқы 41–50 см, салмағы 2,6–4,6 кг. Арқа жотасы сарғыш қоңыр, бауыры ақшыл-сарғылт. Тұрақты індерінде 7–8 айға созылатын қысқы ұйқыдан наурыз – сәуір айларында оянады. Жыныстық жағынан үш жылда жетіледі. Жылына 1 рет көбейіп, 2 – 7-ден ұрпақ береді. Көктемде өсімдік тамырын, жуашығын, ал жазда өсімдіктердің бұтағымен, жапырағымен, гүлімен қоректенеді. Сондай-ақ жауын құрты, қоңыз, моллюскілермен де қоректенеді. Негізгі жаулары – [[түлкі]], [[қасқыр]], [[бүркіт]] және [[аю]].<br />
<br />
Мензбир Суырының саны жылдан жылға азаюда. [[1940]] жылы [[Қазақстан]]да 40–50 мыңдай Мензбир суыры болса, қазіргі саны 20–25 мыңнан аспайды. Мензбир Суыры – терісі бағалы аң, майының шипалық қасиеті бар. Аулауға тыйым салынған, Халықараралық табиғат қорғау Одағының және Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref><ref>Красная книга Казахстана|Красная книга Казахстана, 3 изд., А., 1996</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
[[Санат:Суырлар]]<br />
[[Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген сүтқоректілер]]</div>Matsievsky