https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0 2026-04-18T20:55:41Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0&diff=49309&oldid=prev 2025-04-25T18:26:33Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0&diff=49308&oldid=prev 2016-01-21T13:20:23Z

<p>clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Мезодерма''' (мезо... және грек. derma — тері) — көп клеткалы жануарлар ([[губка]] мен [[ішекқуыстылар]]дан басқа) мен адамның ортаңғы ұрық қабаты. [[Гаструла]] сатысында мезодерма сыртқы ұрық қабаты [[эктодерма]] мен ішкі ұрық қабаты энтодерманың арасында орналасады. Алғашқы ауыздыларда мезодерма эктодерма мен [[энтодерма]] қабаты аралығында жетілген клеткалардан — телобластан дамиды. Бұл клеткалардан дене [[паренхима]]сы (төмендегі сатыдағы құрттарда) және ұрықтың мезодермасы (жоғары сатыдағы омыртқасыздарда) пайда болады. Тікентерілілерде, бассүйексіздерде, дөңгелекауыздыларда, балықтармен, қосмекенділерде мезодерма алғашқы ішектің ішкі қабатынан жетіледі. Бауырымен [[жорғалаушы]]ларда, құстарда, сүтқоректілерде мезодерма бластула сатысында ұрықтың эктодерма қабатынан жетіледі. Жалпақ құрттар мен [[немертиндер]]де мезодермадан дәнекер тін, [[буылтық құрттар]] мен [[буынаяқтылар]]да екінші дене қуысы — [[целом]] және жұп [[сомит]] дамиды. Сомиттің арқа бөлігін [[эписомит]], бүйір бөлігін [[гипосомит]] деп атайды. Эписомиттен склеротом, дерматом, миотом бөлімдері жетіледі. Склеротомнан омыртқа жотасы, дәнекер тін, [[дерматом]]нан тері дәнекер тіні, [[миотом]]нан дененің қаңқа бұлшық еті пайда болады. Гипосомиттен целом қабырғасынан басталатын бірыңғай салалы бұлшық еттер, нефриттен зәр шығару органдары, ішкі органдар жетілетін спланхнотом бөлімдері дамиды. Ең үлкен бөлімі — [[спланхнотом]], ол ішкі [[висцеральді]], сыртқы [[париетальді]] қабаттан құралған. Бұлардың түйісуінен мезодерма қапшығы, яғни екінші дене қуысы целом пайда болады. Бұл қуыста ішкі органдар орналасады. Спланхтом эпитемитінен жыныс бездері жетіледі.<br /> <br /> &lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер&lt;/span&gt;== <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Биология]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Batyrbek.kz