https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2026-09-07T19:38:41Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=123388&oldid=prev 2026-06-26T06:39:18Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:39, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=123387&oldid=prev 2021-12-28T05:50:51Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Некрополь Бекет-Ата.JPG|thumb|[[Бекет-Ата]] ескерткіші]]<br /> '''Маңғыстау ескерткіштері'''&lt;ref&gt;[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997;&lt;/ref&gt; — [[10 ғ.|10]] — [[20 ғ.|20 ғасырлар]] аралығында [[Маңғыстау үстірті]]нде тұрғызылған архитектуралық құрылыстар. Маңғыстау ескерткіштері, негізінен, үш топқа бөлінеді: [[бекініс]] орындары, [[діни құрылыстар]], қабірге қойылған [[мемориалдық ескерткіштер]]. Бекініс орындары сирек сақталған. Діни құрылыстардың кең тараған түрі — [[мешіт]]тер мен мазарлар. Мешіттердің жер бетіне және жер астынан салынған екі түрі кездеседі. Жартасты қашап кейде тау бөктерлерінен үңгіп салынған [[жер асты мешіттері]] архитектуралық құндылығымен ерекшеленеді. Оның айқын үлгілеріне [[Шопан ата]], [[Қараман ата]], [[Шақпақ ата]], [[Бекет ата]] мешіттері жатады. Мемориалды ескерткіштердің шоғырланған жері — [[қорымдар]] мен [[бейіттер]]. Ескерткіштер [[монументтік]], [[күмбез]]ді және кіші (қатардағы) түрлерге бөлінеді. Ең көп кездесетіні — құлпытастар, “қойтас” тәрізді [[қабіртас]]тар, [[Сандықтас (ескерткіш тақтатас)|сандықтас]]тар. Маңғыстау ескерткіштері [[оғыз]]-[[қыпшақ]] заманынан (''10 — 13 ғасырлар'') бері қарай әр түрлі [[сәулет]] өнері үлгілерін қамтыған. Оғыз-қыпшақтар билік жүргізген дәуірде Орталық Азия сәулет өнерінің (''порталды-күмбезді композиция; еңселі портал, жарты шар іспетті күмбез, сүйір арка'') ықпалы басым болса, 15 ғасырда Маңғыстау үстіртін мекендеген тайпалардың өзара соғысып, жиі қоныс аударуы салдарынан архитектураның біршама құлдырағандығы (''[[классикалық сүйір арка]]ның орнына [[декоративтік арка]]ның қолданылуы; күмбез асты құрылымның қарапайымдануы,'') байқалады. Бұл өзгеріс [[Қосмола]] (Қарағозы — Қостам), [[Долы ана]] мазарларынан айқын көрініс тапқан. 18 — 20 ғасырлардың бас кезінде жергілікті тастан тұрғызылған күмбезді тамдар ([[мавзолей]]лер), [[сағана]] тамдар, мен құлпытас пен қабіртастар Маңғыстау ескерткіштері нің негізгі бөлігін құрады. Мұндай ескерткіштердің дені тартымды оймыш, өрнекпен, түрлі бояумен безендірілген. Олар мемлекеттік қорғауға алынған.<br /> &lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Stub: Қазақ мәдениеті}}<br /> {{wikify}}</div>

Салиха