Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:27:13Z

1 түзету

Kaiyr: /* Өмірбаяны */

2024-12-15T19:26:24Z

‎Өмірбаяны

Жаңа бет

{{Ғалым
|Есімі = Мақаш Байғалиұлы Тәтімов
|Шынайы есімі =
|Суреті =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Туған күні = 30.4.1940
|Туған жері = [[Алматы облысы]], {{туғанжері|Талғар|Талғарда}}
|Қайтыс болған күні = 16.4.2016
|Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}
|Азаматтығы = {{KAZ}}
|Ғылыми аясы = [[Демография|демограф]], [[педагогика|педагог]], [[саясаттану]]
|Жұмыс орны =
|Ғылыми дәрежесі =
|Ғылыми атағы = Саясаттану ғылым академиясының академигі
|Альма-матер =
|Ғылыми жетекші =
|Атақты шәкірттері =
|Несімен белгілі =
|Марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}}
{{!}}}
|Қолтаңбасы =
|Қолтаңба ені =
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Мақаш Байғалиұлы Тәтімов ''' ([[30 сәуір]] [[1940 жыл|1940]], [[Алматы облысы]] [[Талғар]] - [[16 сәуір]] [[2016 жыл|2016]], [[Алматы]]) – [[Демография|демограф]]-ғалым, [[педагогика]] ғылымдарының кандидаты (1970), [[саясаттану]] ғылымдарының докторы (1995), [[профессор]] (1996), Қазақстанда [[демография]] білімнің негізін қалаушы, қоғам қайраткері. [[Талғар]] қаласының [[Құрметті азамат]]ы.

== Өмірбаяны ==
[[Арғын]] тайпасының [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]]<nowiki/>тің [[Байбөрі болысы|Байбөрі]] руынан шыққан.<ref>{{кітап|авторы= Т.А.Еңсебаев|бөлімі= 1|бөлім сілтемесі= |тақырыбы= |шынайы атауы= Қаракесек шежіресі|сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Палодар|баспасы= Кереку|жыл= 2010|томы= 1|беттері= |барлық беті= 237|сериясы= |isbn= |тиражы= 9965-08-372-Х}}</ref>

Ол Қазақстанда демография білімнің негізін қалаушы, қоғам қайраткері болды. 1970-1993 жылдары Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының Философия және құқық иннститутының Ұлтаралық қатынастарды зерттеу орталығында кіші, аға және жетекші ғылыми қызметкер болып істеді. 1992 жылдан Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Отбасы, әйелдер және демография саясаты жөніндегі кеңестің (1992-1997), Адам құқықтары жөніндегі комиссияның (1992 жылдан) мүшесі, 1997 жылдан бері Орталық Азия университетінің ректоры болды.

Тәтімов — көші-қон саясатын талдап жасаушылардың, шет жұрттағы қазақтардың елге оралуын алғаш ұйымдастырушылардың бірі. «Құрмет» орденімен, көптеген медальдармен марапатталған, Талғар қаласының құрметті азаматы.

* В.И. Ленин атындағы [[Мәскеу педагогикалық университеті]]н (1966), [[Мәскеу экономикалық статистика институты]]ның [[аспирантура]]сын (1969) бітірген.
* 1970 – 1993 жылдары [[Қазақ КСР-і Ғылым Академиясы|Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының]] [[Философия және құқық институты]]ның Ұлтаралық қатынастарды зерттеу орталығында кіші, аға және жетекші ғылыми қызметкер болып істеді.
* 1931 – 1933 жылдары “голощекиндік геноцидтің”, 1937 – 1938 жылдары [[сталиндік қуғын-сүргін|сталиндік қуғын-сүргіннің]], [[2-дүниежүзілік соғыс]] майдандарында қаза тапқан қазақтар шығынын, [[тоталитаризм]] үшін “сенімсіз” халықтардың Қазақстанға қоныс аударылуының саяси себептерін ашып көрсету жөніндегі түрлі комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ 1986 жылы оқиғаға қатысқан жастарды саяси-құқықтық ақтау үдерісіне қатысты. [[Халықаралық статистика]] деректеріне сүйене отырып, тұңғыш рет дүние жүзіндегі [[түркі тілдес халықтар|түркі тілдес халықтардың]] жалпы санын жариялады.
* 1990 жылы “[[Азат]]” [[азаматтық қозғалыс]]ын құруға қатысып, оның тең төрағасының бірі болып сайланды.
* 1993 – 1996 жылдары Қазақстан Республикасының Президенті Аппаратында [[Ақпарат]] және талдау бөлімінің аға сарапшысы қызметін атқарды. Тәтімов – көші-қон саясатын талдап жасаушылардың, шет жұрттағы қазақтардың елге оралуын алғаш ұйымдастырушылардың бірі.
* 1992 жылдан Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Отбасы, әйелдер және демография саясат жөніндегі сабағаттық кеңестің (1992 – 1997), Адам құқықтары жөніндегі комиссияның (1992 жылдан) мүшесі.
* 1997 жылдан [[Орталық Азия]] университетінің ректоры. “[[Құрмет]]” орденімен, көптеген медальдармен марапатталған. 2012 жылғы елбасының жарлығымен "Парасат" орденімен марапатталған.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998. ISBN 5-89800-123-9</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:30 сәуірде туғандар]]
[[Санат:16 сәуірде қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан демографтары]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Қазақстан педагогтары]]
[[Санат:Қазақстан саясаттанушылары]]
[[Санат:Саясаттану ғылымының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]

← Ескі түзетулер	06:27, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Мақаш Байғалиұлы Тәтімов - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Kaiyr: /* Өмірбаяны */