Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:38:40Z

1 түзету

06:10, 2016 ж. қаңтардың 21 кезіндегі Batyrbek.kz деген

2016-01-21T06:10:22Z

Жаңа бет

'''Махмұд Ибн Уәли''', Махмұд бин Әмір Уәли (1595/96, Балх — ө.ж.б.) — тарихшы, әдебиетші. 17 ғасырдың 1-жартысында өмір сүрген. Өз заманының жан-жақты білімді адамы болған. [[Орта ғасырдағы Қазақстан]] мен [[Орта Азия]] тарихы жөніндегі аса құнды деректеме саналатын “Бахр әл-асрар фи манақиб әл-ахйар” (“Мейірбан адамдардың ізгі қасиеттері жайлы телегей-теңіз құпия сырлар”), т.б. шығармалар жазған. Оның “Махаббатнаме”, “Наджм-и сакиб”, “Ахлақ-и Хусайни” атты [[қасида]]лар мен [[ғазел]]дер жинағы және “Равайих-и тайиба” атты сопылық танымдағы шығармасы бар.1625 — 30 ж. [[Үндістан]]ға саяхат жасап, [[Кабул]], [[Пешавар]], [[Лахор]], [[Дели]], [[Аллахабад]], [[Бенарес]], [[Калькутта]], т.б. қалаларда болды. Үндістаннан қайтып оралған соң [[Аштархан әулеті]]нен шыққан [[Нәдір Мұхаммед]] ханның сарайында қызмет істеп, әуелі [[Балх]]та, сонан соң [[Бұхара]]да тұрды. Жоғарыда аталған негізгі еңбегін Нәдір Мұхаммедтің тапсыруы бойынша 1634 ж. 24 қыркүйекте бастап, 1640/41 ж. аяқтаған. “Бахр әл-асрар” — энциклопедиялық көлемді шығарма (''7 том''). Махмұд ибн Уәли бұл шығармасын жазуда [[араб тілі|араб]], [[парсы тілі|парсы]]-[[тәжік тілі|тәжік]] және [[түрік тілі|түрік тілдерінде]] бұрынырақ түзілген (Ибн әл-Факих, Табари, әл-Истахри, Әбу Райхан әл-Бируни, Ата Мәлік Жуайни, Фазлаллах Рашид әд-Дин, Шараф әд-Дин Әли Йезди, Масуд бин Осман Кухистани, Әмин Ахмед Рази, Зайн әд-Дин Махмуд Васифи, т.б. ғалымдар шығармаларын) еңбектерді пайдаланған. Сонымен қатар бұл еңбекте қазақ хандарының шығу тегі, [[Ақ Орда]], [[Әбілхайыр хан]] мемлекеті, [[Қазақ хандығы]]ның тарихына қатысты, 16 — 17 ғ-лардың басындағы қазақ, Орта Азия халықтары, қазақ-моғол қатынастары, Есім және басқа қазақ хандарының Шығыс Түркістандағы Шағатай әулетінің өзара талас-тартысына қатысуы жайлы да мәліметтер бар<ref name="test">Қазақ Энциклопедиясы; Ахмедов Б.А., Махмуд бен Уали, Таш., 1966; Материалы по истории казахских ханств XV — XVІІІ вв., А.-А., 1969; Қазақстан тарихы, 2-т., А., 1998. Абусейтова М.Х., Баракова Ю.Г., Письменные источники по истории и культуре Казахстана и центральной Азии в XІІІ — XVІІІ вв (биобибилиографические обзоры), А., 2001. Н. Атығаев
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref>.

== Дереккөздер ==
<references />

{{Суретсіз мақала}}

{{wikify}}

[[Санат:Қазақстан тарихы]]
[[Санат:Тарихшылар]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	19:38, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Махмұд Ибн Уәли - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

06:10, 2016 ж. қаңтардың 21 кезіндегі Batyrbek.kz деген