https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D1%83%D0%B4_%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BB_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%80Махмуд Желал Баяр - Түзету тарихы2026-04-19T12:43:28ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D1%83%D0%B4_%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BB_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%80&diff=55423&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:58:09Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D1%83%D0%B4_%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BB_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%80&diff=55422&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: Нұрлан Рахымжанов Баяр бетін Махмуд Желал Баяр бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)2017-01-12T03:52:50Z<p>Нұрлан Рахымжанов <a href="/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%80&action=edit&redlink=1" class="new" title="Баяр (мұндай бет жоқ)">Баяр</a> бетін <a href="/index.php/%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D1%83%D0%B4_%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BB_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%80" title="Махмуд Желал Баяр">Махмуд Желал Баяр</a> бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Баяр Махмуд Желал''' (Bayar Celal) (15.5.1883, Умурбей Бурса - 22.8.1986, [[Стамбұл]]) - [[Түркия|Түркияның]] 1950 - 60 жылдар аралығындағы [[Президент|Президенті]]. Жас кезінде [[банк]] саласы және [[француз]] тілі бойынша орта білім алған. Өмір жолын [[Бурса]] қаласындағы банк қызметкері болып бастады. [[Кемалшылдар революциясы|Кемалшылар революциясына]] (1919 - 22) белсене араласты. 1924 - 32 жылы кәсіпкерлер банкісінің бас директоры, 1932 - 37 жылы Түркияның экономика министрі, 1937 - 39 жылы [[премьер-министр|премьер-министрі]] міндеттерін атқарды. 1939 жылы парламенттегі көпшілік дауысқа ие Республикалық халық партиясымен келісе алмағандықтан, үкімет құрамынан шықты. [[Үкімет|Үкіметке]] [[оппозиция|оппозициядағы]] [[Демократия|Демократиялық]] партияны ұйымдастырушылардың бірі және 1946 жылдан осы партияның төрағасы болды. 1950 жылы мамырда өткен сайлауда Демократиялық партия жеңіске жетіп, Баяр президент болып тағайындалды. Жаңа үкімет [[КСРО]] тарапынан болуы мүмкін шабуылдан қорғану үшін Батыс елдерімен, соның ішінде [[АҚШ]] үкіметімен жақындасуға тырысты. Оның кезінде Түркия [[НАТО]]-ға мүше болып қабылданды (1952). Оңтүстік-шығыс шекараларды нығайту үшін [[араб]] елдерімен жақындасып, 1955 жылы [[Бағдат]] пактісіне қосылды. Бірақ ішкі саяси тұрақсыздық пен студенттердің толқуы жиілей түсті. 1960 жылы 27 мамырда әскери төңкеріс болып, Баяр, премьер-министр А.Мендерес және Демократиялық партияның басқа да басшылары қамауға алынды. 1961 жылы өткен сот төралқасы Баярды өлім жазасына кесіп, кейіннен өмір бойы [[түрме|түрмеге]] отырғызу жазасымен ауыстырылды. 1964 жылы денсаулығына байланысты тұтқыннан босатылып, 1969 жылы саяси құқылары толық қалпына келтірілді. Өмірінің соңғы жылдары ол саяси қызметтен қол үзді.<br />
<br />
== Сыртқы сілтемелер ==<br />
[[Қазақ энциклопедиясы]]<br />
{{stub}}<br />
{{wikify}}<br />
[[Санат: Тұлғалар]]</div>Нұрлан Рахымжанов