https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83Матасу - Түзету тарихы2026-04-18T10:54:55ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83&diff=53097&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:56:09Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83&diff=53096&oldid=prevArystanbek: 212.96.66.149 (т) өңдемелерінен ArystanbekBot соңғы нұсқасына қайтарды2016-08-18T07:59:33Z<p><a href="/index.php/%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B:%D2%AE%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%96/212.96.66.149" title="Арнайы:Үлесі/212.96.66.149">212.96.66.149</a> (<a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B:212.96.66.149&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қатысушы талқылауы:212.96.66.149 (мұндай бет жоқ)">т</a>) өңдемелерінен <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B:ArystanbekBot&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қатысушы:ArystanbekBot (мұндай бет жоқ)">ArystanbekBot</a> соңғы нұсқасына қайтарды</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Матасу''' — [[синтаксистік байланыс|синтаксистік байланыс түрлерінің]] бірі. М-дың бірінші сыңары [[ілік септік|ілік септігінде]], екіншісі [[тәуелдік жалғау]]ында келіп, сөйлемде [[анықтауыш]]тық қызмет атқарады. Мағыналық және тұлғалық жағынан [[Мәндес сөздер (Синонимдер)|мәндес сөздер]] тіркеседі, М-дың [[сыңар]]лары: <br />
* [[зат есім]],<br />
* [[есімдік]]<br />
және <br />
* [[Заттану|субстантивтенген (заттанған) атаулар]].<br />
Мыс., ананың қуанышы, кішінің көмегі, жақсының шапағаты. <br><br />
'''М-дың ерекшеліктері:''' ілік септігіндегі сөз граммат. жағынан тиянақсыз болып, тәуелдік жалғаулы сөзді қажет етеді. Ілік септікті сөз негізгі саналып, нысанның иесі болады, ал тәуелдік жалғаулы сөз нысанның меншіктік қасиетін білдіреді. М. сыңарлары сөйлемде '''қатар''' және '''алшақ''' тұрып байланысады. <br><br />
'''М-дың 4 мағыналық қатынасы бар:'''<br />
# меншіктік — университеттің кітапханасы, құстың шырылы;<br />
# бүтін мен бөлшектік — көздің қарашығы, кітаптың мұқабасы;<br />
# зат пен құбылыстар арасындағы қатыстық — күннің күркіреуі, желдің лебі; <br />
# туыстық — Абайдың ұрпағы, Дананың әжесі. <br />
'''Қолданыста М-дың екі түрі кездеседі:''' толық М. және толымсыз М. <br><br />
'''Толық М-да''' қосымша тұлғалар толық сақталады: баланың күлкісі, үйдің берекесі. <br><br />
'''Толымсыз М- да''', ілік септігі түсіріліп, сөздер қатынасы тәуелдік тұлға арқылы көрінеді: арман қуаты, жүрек жылуы. Тіл дамуында М. лексикаланып, атаулық сипатқа ие болады: балалар бақшасы, жер шары, еңбекақы, т.б. <br><br />
'''М. арқылы жаңа терминдер жасалады:''' абай шумағы, басқару жүйесі, архив қоры, тыныс демікпесі, кітапхана ғимараты. <br><br />
М-ды ''М.Балақаев, Р.Әмір, Е.Ағманов, Ә.Аблақов, С.Исаев, Т.Сайрамбаев,'' т.б. ғалымдар зерттеді.<br />
<br />
<ref name="test">Қазақ Энциклопедиясы</ref> <br />
== Дереккөздер ==<br />
Қазақ тілінің грамматикасы, А., 1967; Ағманов Е., Қазақ тілінің тарихи синтаксисі, А., 1991; <br><br />
Балақаев М., Сайрамбаев Т., Қазіргі қазақ тілі. А., 1997. А. Салқынбай <br><br />
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том<br />
==Сілтемелер== <br />
<references /><br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақ тілі]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Arystanbek