Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:25:25Z

1 түзету

ArystanbekBot: /* Дереккөздер */clean up, replaced: ISBN 5-89800-123-9, 6 том → ISBN 5-89800-123-9, VI том using AWB

2014-05-25T11:37:37Z

‎Дереккөздер: clean up, replaced: ISBN 5-89800-123-9, 6 том → ISBN 5-89800-123-9, VI том using AWB

Жаңа бет

'''Масс-Спектроскопия''' (масс-спектрометрия, масс-спектрлік талдау) — затты оның құрамына кіретін [[атом]]дар мен [[молекула]]лардың [[масса]]ларын және бұлардың санын анықтау жолымен зерттеу әдісі. Массалар мәндерінің жиынтығы және бұлардың салыстырмалы құрамы '''масс-спектр''' деп аталады. М.- с-да m массасының е [[заряд]]қа қатынастарының шамасы әр түрлі иондарды вакуумда [[электр өрісі|электр]] және [[магнит өрісі|магнит өрістерінің]] әсері арқылы бөлуде (жіктеуде) қолданылады (қ. Масс-спектрометр). Сондықтан зерттелетін зат алдымен иондалады (егер ол, мыс., электр разрядында немесе планеталардың ионосферасында иондалмаған болса).
==Тарихы==
Алғашқы масс-спектрлерді [[Ұлыбритания]]да '''1910 ж.''' [[Томсон|Дж. Дж. Томсон]], кейін '''1919 ж.''' [[Астон|Ф.Астон]] алды. Осының нәтижесінде тұрақты [[изотоп]]тар ашылды. М.-с. алғашқы кезде, көбіне элементтердің изотоптық құрамын анықтау және [[атомдық масса|ат. массаларды]] дәлірек өлшеу үшін қолданылды. М.-с. осы кезге дейін [[ядро]] мен атом массалары жайында мәліметтер алудың негізгі әдістерінің бірі. Изотоптық талдау әдісі ретінде М.-с-ның жоғары дәлдігі мен сезгіштігі оны элементтердің изотоптық құрамын білу аса қажетті болатын басқа салаларда, ең алдымен [[ядролық энергетика|ядр. энергетикада]] қолдануға мүмкіндік туғызды. [[Геология]] және [[геохимия]]да бір қатар элементтердің (Pb, Ar, т.б.) изотоптық құрамын масс-спектрлік өлшеу тау жыныстары мен түзілістерінің жасын анықтау әдістерінің негізіне алынған. М.-с. көмегімен[[Жер]]дің, [[Шолпан]]ның, [[Марс]]тың жоғ. атмосфера қабаттарының бейтарап және иондық құрамына өлшеу жүргізілген (осы сияқты өлшеулерді басқа планеталардың [[атмосфера]] құрамына жүргізуге болады). М.-с. әдісінің абс. сезгіштігінің өте жоғары болуы оны заттың өте аз мөлшеріне (~10–13 г) талдау жасау үшін пайдалануға мүмкіндік береді. М.-с. әдісі [[химия]]да элементтік, молек. және құрылымдық талдау жасау үшін кеңінен пайдаланылады. ''К. Жұманов''

<ref name="test">Қазақ Энциклопедиясы</ref>
== Дереккөздер ==
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том
==Сілтемелер==
<references />

{{Суретсіз мақала}}

{{wikify}}

[[Санат:Химия]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Масс-Спектроскопия - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: /* Дереккөздер */clean up, replaced: ISBN 5-89800-123-9, 6 том → ISBN 5-89800-123-9, VI том using AWB