Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:25:36Z

1 түзету

Мағыпар: үлгі

2026-01-09T07:47:10Z

үлгі

Жаңа бет

{{Елді мекен
|статусы = қала
|қазақша атауы = Масаллы
|шынайы атауы = {{lang-az|Masallı}}
|сурет = Masallı şəhərinin ümumi görünüşü.jpg
|сурет атауы =
|жағдайы =
|ел = Әзербайжан
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg =39 |lat_min =01 |lat_sec =06
|lon_dir =E |lon_deg =48 |lon_min =40 |lon_sec =01
|CoordAddon =
|CoordScale =
|аймақ түрі = Аудан
|аймағы = Масаллы ауданы
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі =
|ауданы =
|кестедегі аудан =
|қауым округі түрі =
|қауым округі =
|кестедегі қауым округі =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi =
|басшысы =
|құрылған уақыты = 1960
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары =
|статус алуы = 1960
|жер аумағы =
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 5
|климаты =
|ресми тілі =
|тұрғыны = 9 100
|санақ жылы = 2026
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі = +4:00
|DST =
|телефон коды = +994 25 21
|пошта индексі =
|пошта индекстері =
|автомобиль коды =
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты =
|сайты =
|сайт тілі =
}}

'''Масаллы''' ({{lang-az|Masallı}}) — [[Әзербайжан]]ның оңтүстік-шығысындағы қала, [[Масаллы ауданы]]ның әкімшілік орталығы.<ref>{{citeweb|url=https://azeritour.az/prekrasnyj_region_massaly/|title=Город Масаллы — Азербайджан|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-9|lang=}}</ref>
Масаллы халқының саны 2026 жылғы мәліметтер бойынша 9 100 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/az/population-of-masalli-9064.html|title=Население Масаллы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-9|lang=}}</ref>

== Географиялық сипаттамасы ==
Масаллы қаласы Әзербайжанның оңтүстік-шығыс бөлігінде, [[Каспий теңізі]]нің жағалауында, Ленкоран ойпатында, Вилашчай өзенінің аңғарының бір жағымен созылып жатыр. Жақын маңында Талыш таулары мен Хиркан ұлттық саябағы орналасқан. Бакуге дейінгі қашықтық 260 км.

Климаты субтропиктікке жақын, құрғақ мезгілде де жауын-шашын жеткілікті. Орташа жылдық температура 12,5°C, тамыз айы ең жылы ай (26°C дейін), ал қаңтар айы ең суық (-1,4°C дейін). Қысы жұмсақ және қысқа, жазы ыстық және ұзақ, ал көктем мен күз жылы, шуақты күндер көп.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/masally_lc8427|title=Азия > Азербайджан > Масаллы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-9|lang=}}</ref>

== Тарихы ==
Масаллы — ежелгі қоныс. Ол орта ғасырларда пайда болған және әртүрлі уақытта әртүрлі аймақтық құрылымдардың құрамында болған. Бір теория бойынша, бұл аймақта Масал тайпасы өмір сүрген, ал Масалли олардың ең ірі қонысы болған. Басқа бір теория бойынша, қоныс ирандық талыш халқының мекені Мосул қаласынан шыққан адамдармен құрылған.

18 ғасырдың ортасынан бастап Масаллы Талыш (Ләнкәран) хандығының құрамына кірді. 1841 жылы ол Ресей империясына қосылып, Баку губернаторлығының Ләнкәран ауданының құрамына кірді. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін Масаллы Әзірбайжан КСР-нің құрамына кірді, ал 1930 жылы Масаллы ауданының орталығы болды. 1960 жылы Масаллыға қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://www.votpusk.ru/article/azerbaidzhan/masally2/hub|title=Масаллы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-9|lang=}}</ref>

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Масаллыда құрылыс материалдары мен пластмасса өнеркәсібі жақсы дамыған. Сондай-ақ, тамақ өңдеу кәсіпорындары (нан-тоқаш, шарап зауыты және басқалары) бар. Қалада екі шарап зауыты, төрт шай фабрикасы және минералды су зауыты орналасқан. Айналасындағы аумақта жүзім шаруашылығы мен шарап жасау да жақсы дамыған. Қалада май-ірімшік зауыты, көкөніс консервілеу зауыты және темекі ашыту зауыты, сондай-ақ агроөнеркәсіптік кешен, ет өңдеу зауыты, сүт зауыты және иіру-тоқыма фабрикасы бар.

Орталықта, өзеннің жанында кеңес дәуіріндегі мәдениет сарайы орналасқан, оның алдында ақын Низамидің мүсіні бар. Қалада Олимпиадалық стадион, «Масаллы» футбол клубы орналасқан.

== Көрікті жерлері ==
Қаланың сәулет ескерткіштеріне Жұма мешіті мен монша (екеуі де XIX ғасырда салынған) жатады. Қалада екі мұражай бар. Тарихи-этнографиялық мұражайда археологиялық және тарихи ескерткіштерге бай коллекциялар жинақталған. Екінші мұражай Әзербайжанның бұрынғы президенті Гейдар Әлиевке арналған.
Истису атты әйгілі емдік бұлақ қаладан 15 шақырым жерде, Домбалов тауында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16745-Masally.html|title=Азия. Азербайджан|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-9|lang=}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Әзербайжан қалалары}}
[[Санат:Әзербайжан қалалары]]

← Ескі түзетулер	06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Масаллы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Мағыпар: үлгі