Moderator: 1 түзету

2025-04-25T17:59:59Z

1 түзету

Batyrbek.kz: /* Экономикасы */clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using AWB

2016-01-21T09:46:21Z

‎Экономикасы: clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using AWB

Жаңа бет

{{Мемлекет
|Қазақша атауы = Мальта Республикасы
|Шынайы атауы = {{lang-mt| Repubblika ta' Malta}} {{lang-en| Republic of Malta}}
|Атау септігі = Мальта
|Елтаңба = Coat of arms of Malta.svg
|Байрақ = Flag of Malta.svg
|Ұраны =
|Әнұранның аты = L-Innu Malti
|Аудио =
|lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 55|lat_sec = 0
|lon_dir = E|lon_deg = 14|lon_min = 24|lon_sec = 0
|region = MT
|CoordScale =250000
|Картада = EU-Malta.svg
|карта тақырыбы =
|Картада2 =
|Үкімет түрі = Парламенттік республика
|Құрылды =
|Тәуелсіздік күні = [[21 қыркүйек]] [[1964 жыл]]
|Тәуелсіздігін алды = [[Ұлыбритания]]дан
|Тілдері = [[Мальта тілі|мальташа]] [[Ағылшын тілі|ағылшынша]]
|Мемлекеттік діні = католик
|Астанасы = [[Валлетта]]
|Ірі қалалары = [[Биркиркара]]

|Басшы қызметі = [[Мальта президенті|Президенті]] [[Мальта премьер-министрлерінің тізімі|Премьер-министрі]]
|Басшылары = [[Джордж Абела]] [[Джозеф Мускат]]
|Жер аумағы = 316
|Жер аумағы бойынша орны = 185-ші
|Судың үлесі =
|Этнохороним =
|Жұрты = 402 000
|Халық саны бойынша орны = 174-ші
|Сарап жылы =
|Санақ бойынша халық саны =
|Санақ жылы = 2006
|Халық тығыздығы = 1282
|Тығыздық бойынша орны =
|ЖІӨ = 9,3 млрд.
|ЖІӨ сараптаған жылы = 2011
|ЖІӨ бойынша орны =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ = 27 700
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = 53-ші
|ЖІӨ (АҚТ) =
|ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы =
|ЖІӨ (АҚТ) орны =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны =
|ЖІӨ (номинал) =
|ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы =
|ЖІӨ (номинал)бойынша орны =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны =
|АДИ =
|АДИ жылдық есебі =
|АДИ бойынша орны =
|АДИ деңгейі =
|Әуе компаниясы =
|Валютасы = [[еуро]]
|Интернет үйшігі = [[.mt]]

|ISO =
|Телефон коды = 356
|Уақыт белдеуі = +1

|Түсініктемелер =


}}
'''Мальта''' ({{lang-mt|Malta}}, {{lang-en|Malta}}), ресми атауы — '''Мальта Республикасы''' ({{lang-mt|Repubblika ta' Malta}}, {{lang-en|Republic of Malta}}) — [[Жерорта теңізі]]ндегі [[Мальта топаралы]]нда орналасқан мемлекет. Жер аумағы 316 км². Халқы — 390 мың адам (2000). Негізінен [[мальталықтар]] (90%) тұрады. Астанасы — [[Валлетта]] қаласы. Ресми тілдері — '''мальта''', [[ағылшын]] тілдері. [[Британ Достастығы]]ның құрамындағы ел. [[Конституция]]сы бойынша елді [[президент]] басқарады. Жоғарғы заң шығарушы органы — [[бір палаталы парламент]]. [[Христиан діні]]нің [[католик]] тармағын ұстанады. Ұлттық мерекесі — 21 қыркүйек — [[Тәуелсіздік]] күні (1964). Ақша бірлігі — [[мальта лирасы]].
== Географиясы ==
Мальта екі ірі (Мальта, [[Гоцо]]) және бірқатар шағын аралдардан тұрады. [[Климат]]ы [[жерортатеңіздік]]. Жазы ыстық, құрғақ, қысы жұмсақ, жауын-шашынды, орташа температурасы қаңтарда 12°С, тамызда 25°С. Жылдық орташа [[жауын-шашын]] мөлшері 530 мм. Жер беті суларына тапшылық байқалады. Жерортатеңіздік климатына тән [[ксерофитті бұталы өсімдіктер]] басым.
== Тарихы ==
 
[[Сурет:Malta 16 Mnajdra.jpg|thumb|left]]
Мальта аумағын б.з.б. 13 ғасырда [[финикиялықтар]] мекендеген. Б.з.б. 8 — 7 ғасырларда Мальтаға [[карфагендіктер]] еніп, б.з.б. 6 ғасырда оны толық бағындырды. Б.з.б. 218 жылы аралды [[римдіктер]] басып алды. 395 — 870 жылы Мальта Византияның қол астында болды. 870 — 1091 жылы [[араб]] үстемдігі халықтың шаруашылық өміріне, мәдениеті мен тіліне үлкен әсер етті. 1092 жылы аралды нормандар жаулап алып, [[Сицилия]]ға қосты. 1530 жылы Мальтада [[иоаншылдар]] ордені бекітіліп, кейіннен [[Мальта ордені]] деп аталды. 16 ғасырда түрік әскерлері оларға әлденеше рет шабуыл жасады. 1798 жылы Мальтаны [[Франция]], 1800 жылы [[Ұлыбритания]] басып алып, [[әскери-теңіз базасы]]н орналастырды. 1921 жылы [[ағылшындар]] арал тұрғындарына өзін-өзі басқару құқын берді. 2-дүниежүзілік соғыстан кейін Мальтада [[ұлт-азаттық қозғалыс]] күшейді. 1947 жылы конституциясы қабылданды. 1958 жылы ағылшындарға қарсы бұқаралық қозғалыс өріс алып, аралда төтенше жағдай енгізілгеннен кейін 1947 жылғы конституцияның күші жойылды. 1953 жылы мұнда [[НАТО]]-ның Оңтүстік [[Еуропа]] аймағындағы біріккен [[әскери-теңіз күштерінің штабы]] орналасты. 1962 жылы Ұлыбритания Мальтаға өзін-өзі басқару құқын қайта берді, ал 1964 жылы ол Британ Достастығының шеңберіндегі [[тәуелсіз ел]] деп жарияланды. Сол жылы Мальта [[БҰҰ]]-ға мүше болды. 1974 жылы Мальта республикасы болып жарияланды, бірақ [[британ әскері]] 1979 жыды ғана аралдан шығарылды. 1987 жылы ел конституциясына Мальтаның ешқандай әскери блоктарға қосылмайтындығы туралы бап енгізілді.
== Экономикасы ==
 
[[Сурет:Валетта.jpg|thumb|[[Валетта]] жағалауы|left]]
Мальта экономикасының басты саласы [[транзиттік-транспорт]] операцияларын жүргізу және шетелдік [[туризм]]. [[Кеме]] жасау және жөндеу, тропикалық жемістер мен [[жүзім]] шаруашылығы жақсы дамыған. Елде [[тоқыма киім]], [[аяқ киім]] тігу, [[машина]] жасау және [[химия]] саласы дамыған, электрондық аспаптар шығаратын кәсіпорындар бар. Ауыл шаруашылығы маңызды рөл атқармайды, [[азық-түлік]] тауарларының көбі шеттен әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: [[Германия]], [[Италия]], [[Ұлыбритания]], т.б.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref>

{{Eуропа}}
{{MSG:Latinunion}}
{{WTO}}

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Аралда орналасқан елдер]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	17:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Мальта - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Batyrbek.kz: /* Экономикасы */clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using AWB