https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B9Маврикий - Түзету тарихы2026-04-18T18:34:17ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B9&diff=17831&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T17:59:59Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B9&diff=17830&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: - 3 санат; + 5 санат (HotCat құралының көмегімен)2016-07-04T11:38:35Z<p>- 3 санат; + 5 санат (<a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%9F:HOTCAT&action=edit&redlink=1" class="new" title="УП:HOTCAT (мұндай бет жоқ)">HotCat</a> құралының көмегімен)</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Infobox Country or territory<br />
|name = Маврикий<br />
|native_name = Republic of Mauritius<!--<br/>''République de Maurice''--><br />
|common_name = Маврикий<br />
|image_flag = Flag of Mauritius.svg<br />
|image_coat = Coat_of_arms_of_Mauritius.svg<br />
|image_map = LocationMauritius.png<br />
|national_motto = "Stella Clavisque Maris Indici"{{nbsp|2}}<small>([[Латын тілі]])<br />"Star and Key of the Indian Ocean"</small><br />
|national_anthem = ''Motherland'' (Отан)<br />
|official_languages = [[Ағылшын тілі]]<br/>[[Креол тілі]]<br/>[[Француз тілі]]<br />
|main_languages =<br />
|capital = [[Порт-Луи]]<br />
|latd=20 |latm=10 |latNS=S |longd=57 |longm=31 |longEW=E<br />
|largest_city = [[Порт-Луи]]<br />
|government_type = [[Республика]]<br />
|leader_title1 = [[Маврикий президенттері|Президент]]<br />
|leader_title2 = [[Маврикий премьер-министрлері|Премьер-министр]]<br />
|leader_name1 = Anerood Jugnauth<br />
|leader_name2 = Navinchandra Ramgoolam<br />
|area_rank = 179<br />
|area_magnitude = 1 E9<br />
|area = 2,040<br />
|areami² = 787 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--><br />
|percent_water = 0.05<br />
|population_estimate = 1,288,000 <!--UN WPP--><br />
|population_estimate_rank = 151-ші<br />
|population_estimate_year = 2008<br />
|population_census = <br />
|population_census_year = <br />
|population_density = 631.4<br />
|population_densitymi² = 1,564 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--><br />
|population_density_rank = 17th<br />
|GDP_PPP = $9.729 миллиард <!--IMF--><br />
|GDP_PPP_rank = <br />
|GDP_PPP_year = 2010<br />
|GDP_PPP_per_capita = $7,593<br />
|GDP_PPP_per_capita_rank = <br />
|sovereignty_type = [[Тәуелсіздік]]<br />
|sovereignty_note = [[Құрама Патшалық|Құрама Патшалығынан]]<br />
|established_event1 = алғаны<br />
|established_date1 = [[Наурыздың 12]] [[1968]]<br />
|established_event2 = республика болғаны<br />
|established_date2 = [[Наурыздың 12]] [[1992]]<br />
|HDI = {{increase}} 0.701<br />
|HDI_rank = 72-ші<br />
|HDI_year = 2010<br />
|HDI_category = <font color=#009900>жоғары</font> <br />
|currency = [[Маврикий рупиі]]<br />
|currency_code = MUR<br />
|country_code = <br />
|time_zone = [[Маврикий уақыты]]<br />
|utc_offset = +4<br />
|time_zone_DST = ''көшпейді''<br />
|utc_offset_DST = +4<br />
|cctld = [[.mu]]<br />
|calling_code = 230<br />
}}<br />
<br />
'''Маврикий''' ({{lang-en|Mauritius}}, {{lang-fr|link=no|Maurice}}), ресми '''Маврикий Республикасы''' ({{lang-en|Republic of Mauritius}}, {{lang-fr|link=no|République de Maurice}}) — [[Үнді мұхиты]]ндағы аралдардан құралған мемлекет. [[Африка]]ның оңтүстік-шығыс жағалауынан шамамен 2000 км қашықтықта орналасқан. Астанасы әрі ең ірі қаласы — [[Порт-Луи]].<br />
<br />
[[Сурет:Mauritius1869.gif|thumb|250px|Маврикийдің ескі жалауы]]<br />
[[Сурет:Port Louis Skyline.JPG|thumb|300px|Маврикий]]<br />
<br />
Маврикий — ұлттардың "қоспасы". Олар мұнда көптеген ғасырлар бойы дүниедегі басқа құрлықтар мен елдерден: [[Еуропа]]дан, [[Азия]]дан және [[Мадагаскар]]дан келген. Олар өздерімен бірге өздерінің әдет-ғұрыптарын, тілдерін, діни наным-сенімдерін ала келді.<br />
<br />
== Мемлекеттік құрылысы ==<br />
<br />
== Әкімшілік бөлінісі ==<br />
Маврикий 9 округке және 3 территорияға бөлінеді.<br />
<br />
== Климаты ==<br />
'''Климаты''' — [[тропиктік климат|тропиктік]], ыстықты оңтүстік-шығыстан соққан [[пассат]]тар әлсіретеді. Маврикийде екі: сөуірден қыркүйекке дейін созылатын қысқы (ауаның орташа темпертурасы түнде +17°С, күндіз +23°С) және қазаннан наурызға дейін созылатын жазғы (ауа температурасы түнде +25°С, күндіз +30, ылғалдығы 80%, жағалаудағы судын температурасы 20—26°С аралығында) маусым байқалады. Аралда салқын маусымдар болмайды.<br />
<br />
Теңіз жағалаулары әрқашан тыныш, арал су асты жартастарының тұтас бөгетімен қоршалған. Көптеген тропиктік елдерден айырмашылығы — Маврикий құрғақ, жауыннан кейін де ылғалдың молдығы сезілмейді.<ref>Қазіргі дүние географиясы: Хрестоматия.<br />
Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған оқу құралы. / Қ. Ахметов, Т. Увалиев, Г. Түсіпбекова. - Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. <br />
ISBN 9965-36-216-5</ref><br />
<br />
== Тарихы==<br />
Маврикий аралы араб саяхатшыларына 10 ғ-дан белгілі. 16 ғ-ға дейін халых мекендемеген. 16 ғасырдың басында бірінші болып португалдықтар келді. 1598 ж. аралдары голландықтар иемденіп, Шығ. Африкадан құлдар әкеле бастады. 1715 ж. Маврикийді Франция, 1810 жылы Ұлыбритания жаулап алды. Аралда 1695, 1724, 1732 және 1794 жылдпры отаршылдарға қарсы ірі-ірі көтерілістер болды. 1935 ж. 1936 ж. алғашқы саяси партия—лейбористік партия (ЛП) ұйымдастырылды. Маврийкидеде ұлттық үкімет 1964 ж. құрылды. Аралдағы ұлт-азаттық қозғалысының дүмпуімен, 1965 жылы Лондон конституциялық конференциясында Маврийкигеге 1966 жылдан кешіктірмей тәуелсіздік беру туралы шешім қабылданды. Бірақ Ұлыбритания бұл шешімді әр түрлі сылтаумен кейінге қалдырып, жүзеге асырмады. Тек 1968 жылгы 12 наурызда Ынтымақ елдері көлемінде тәуелсіздік алды. 1969 ж. Маврийкийде ЛП, Маврикий с.-д. партиясы (1955 ж. құрылған) және мұсылмандық әрекет комитеті партиясыныц (1958 ж. құрылған) үкімет коалициясы ұйымдастырылды. 1970-71 жылдары елде ірі-ірі ереуілдер болды. 1971 жылдың желтоқсан айынан бастап Маврийкиде төтенше жағдай жарияланып ол 1978 жылдың наурыз айына дейін созылды. 1992 жылдың 12 наурызынан бастап Маврикий Республикасы атанды.<br />
<br />
== Экономикасы ==<br />
Өнеркәсібі — қант құрағы мен шәй жапырағын өңдейтін, кеме жөндейтін кәсіпорындардан құралады. Жүк тасымалында теңіз транспортының үлесі басым.<br />
Соңғы кезде офшор аймағы ретінде банк бизнесі дамып келеді. Сол сияқты балық және теңіз өнімдерін өңдеу дамуда.<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
{{commons|Category:Mauritius}}<br />
{{Countries of Africa}}<br />
{{Indian Ocean}}<br />
{{Member states of the SADC}}<br />
{{Member states of the African Union}}<br />
{{La Francophonie}}<br />
{{Indo-Iranian-speaking}}<br />
<br />
[[Санат:Маврикий]]<br />
[[Санат:Француз тілді елдер]]<br />
[[Санат:Аралда орналасқан елдер]]<br />
[[Санат:Унитарлы елдер]]<br />
[[Санат:Ұлыбританияның бұрынғы отарлары]]<br />
[[Санат:Ағылшын тілді елдер мен аумақтар]]<br />
[[Санат:Шығыс Африка]]</div>Нұрлан Рахымжанов