https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D1%8B%D0%B7%D2%93%D1%8B%D1%88 2026-04-19T05:44:21Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D1%8B%D0%B7%D2%93%D1%8B%D1%88&diff=44081&oldid=prev 2025-04-25T18:25:05Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D1%8B%D0%B7%D2%93%D1%8B%D1%88&diff=44080&oldid=prev 2011-10-14T03:05:30Z

<p>Бот: Санат:Л дегеннен аластатты</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Sliderule 2005.png|thumb|right|400px| alt=A| [[Логарифмдік сызғыш]]]]<br /> <br /> ==[[Логарифмдік сызғыш]]==<br /> '''Логарифмдік сызғыш''', '''есептеуіш сызғыш''' — [[сан]]дарға қолданылатын [[амал]]дарды (көбейту, бөлу, дәрежеге шығару, түбір табу, т.б.) сол сандардың логарифмдеріне қолданылатын амалдармен алмастыру арқылы қарапайым есептеулерді шығаруға арналған аспап. Логарифмдік сызғыш [[корпус]]тан, жылжымадан және көздегіш сызығы бар тиектен (шыны не [[плексигласт]]ан жасалған) тұрады. Корпус пен жылжымаға басты С және D шкалалары салынған. Олар кез келген Х санының (1-ден 10-ға дейінгі бүтін не бөлшек сандар) шамасы, шкаланың басынан бастап өлшенгенде lgX-ке тең ( — масштабтық [[коэффициент]], шкала модулі) [[кесінді]] ұзындығымен анықталатындай етіп межеленеді. Логарифмдік сызғыштағы жылжыманың корпусқа қатысты орын ауыстыруы арқылы табылған С және D шкалаларындағы кесінділердің геометрия қосындысы (азайтындысы) осы кесінділерге сәйкес келетін сандарды көбейту (бөлу) амалы арқылы есептелінеді. Логарифмдік сызғышқа С және D шкалаларынан басқа Х2(А, В), Х3(К), ех, lgX(L), тригонометр. функциялар мәнінің шкалалары, т.б. шкалалар енгізіледі. Логарифмдік сызғыштың [[циркуль]] арқылы есептелетін алғашқы нұсқасын (гантер сызғышы) логарифм ұғымы пайда болғаннан кейін ағылшын математигі [[Э.Гантер]] жасаған (1623). 1630 ж. ағылшын математигі [[У.Оутред]] (1574 — 1660) циркульді екінші сызғышпен (қозғалмалы) ауыстырды, одан кейін тек кейбір бөліктері ғана жетілдірілді. <br /> [[Сурет:Csl.JPG|thumb|left|200px| alt=A| [[Дөңгелек логарифмдік сызғыш]]]]<br /> <br /> 19 ғасырдың 30-жылдары '''дөңгелек Логарифмдік сызғыш''' шықты, ал 1850 ж. Логарифмдік сызғышқа тиек (жүгіртпе) қосылды. Қазіргі Логарифмдік сызғыштар — қарапайым және ыңғайлы есептеуіш құрал; инжектор және т.б. есептеулерде қолданылады.<br /> <br /> =='''Пайдаланған әдебиет'''==<br /> *[[Ә. Қазанғапов]]<br /> <br /> =='''Сілтеме'''==<br /> *[http://terni.ru/slide_rule/ Логарифмдік сызғыш онлайн]<br /> <br /> {{stub}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Математика]]</div>

BekusBot