https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7 2026-04-18T12:09:21Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7&diff=25321&oldid=prev 2025-04-25T18:04:36Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:04, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7&diff=25320&oldid=prev 2014-06-29T04:39:05Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Dynamo metamorf eng text.png|thumb|right|280px|Метаморфизмдік өзгеріс]]<br /> '''Литогенез''' ([[грек]]. ''лито'' - тас, ''генезис'' - пайда болу)&lt;ref&gt;Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:&quot; Қазақ энциклопедиясы&quot; ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5&lt;/ref&gt; - [[шөгінді]], [[жанартаутекті шөгінді жыныстар]]дың және [[кен байлықтары]]ның одан әрі өзгеруі мен қалыптасу процестерінің жиынтығы. <br /> <br /> == Теорияның шығу тарихы ==<br /> [[1923]] жылы ең алғаш Я.В.Самойлов ([[1870]]-[[1925]]) шөгінді жыныстарды зерттеу [[әдістеме]]сі мен міндеттерін ашып көрсетіп, [[литология]]ны жеке [[ғылым]] саласы ретінде анықтап берді.<br /> &lt;br /&gt;<br /> [[20 ғасыр]]дың ортасында [[Ресей]]дің [[ғалым]]-литологы Н.М.Страхов ([[1900]]-[[1978]]) литогенез [[теория]]сын дайындаған. Бұл теория қазіргі және ежелгі шөгінді, сондай-ақ жыныс түзілудің салыстырмалы-литологиялық талдауына негізделген.<br /> <br /> == Литогенездің даму сатылары ==<br /> * [[Седиментогенез (түзілімгенез)|Седиментогенез]] - [[тұнба]]ның түзілуі.<br /> * [[Диагенез]] - тұнбаның нығыздануы.<br /> * [[Катагенез]] (эпигенез) - [[температура]] және [[қысым]]ға, кей жағдайларда [[газ]] және [[су]] [[ерітінді]]леріне байланысты өзгеруі.<br /> * [[Метагенез]] - [[метаморфизм]]ге дейінгі өзгеруі ([[құрам]]ының өзгеруі).<br /> <br /> == Типтері ==<br /> * [[Гумидті литогенез]] типімен [[көмір]], [[боксит]] түзілуі және [[марганец]]ті [[темір]] [[кен орны]] байланысты.<br /> * [[Аридтік литогенез]] типінде [[фосфорит]]тік, табиғи [[тұз]]дар мен [[мыс]]ты [[құмтас]] кен орындары түзіледі.<br /> * [[Мұздық литогенез]] Солтүстік [[Тянь-Шань]]ның, [[Іле]], [[Жетісу]] [[Алатау]]ларының, [[Алтай]]дың биік [[тау]]лық [[мұздық]]тарымен байланысты.<br /> * [[Жанартаутекті шөгінділік литогенез]] [[жанартау]]лы [[аудан]]дарға тән.<br /> * [[Мұхиттық литогенез]] ірі [[су қоймасы]] [[ағыс]]тарында ([[теңіз]]дер, [[мұхит]]тар) пайда болады.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Санат:Ғылымтану]][[Санат:Жер құрылысы]][[Санат:Геология]][[Санат:Геодезия]]</div>

Салиха