https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%B8%D1%80%D0%BE-%D1%8D%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80Лиро-эпостық жырлар - Түзету тарихы2026-04-18T20:34:28ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%80%D0%BE-%D1%8D%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=69781&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:06:18Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:06, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B8%D1%80%D0%BE-%D1%8D%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=69780&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: 178.88.13.202 (т) өңдемелерінен Нұрлан Рахымжанов соңғы нұсқасына қайтарды2015-09-16T02:59:46Z<p><a href="/index.php/%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B:%D2%AE%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%96/178.88.13.202" title="Арнайы:Үлесі/178.88.13.202">178.88.13.202</a> (<a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B:178.88.13.202&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қатысушы талқылауы:178.88.13.202 (мұндай бет жоқ)">т</a>) өңдемелерінен <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B:%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов (мұндай бет жоқ)">Нұрлан Рахымжанов</a> соңғы нұсқасына қайтарды</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Лиро-эпостық жырлар''' ғашықтық жырлар - лирикалық әрі [[эпикалық шығарма]]. [[Оқиға желісі]] бірін-бірі құлай сүйген екі жас арасындағы [[махаббат]]қа құрылады. Көпшілігінің оқиғасы сүйгеніне қосылуды аңсаған, жастарға ескі салт-сана қарсы тұрып, мерт қылумен аяқталады. '''Лиро-эпостық жырларларда''' халықтың [[тұрмыс-салт]]ы, [[әдет-ғұрпы]], [[наным-сенім]]і, [[көңіл-күй]]і көбірек суреттеледі. Оларда реалистік және романтикалық көріністер сабақтаса келіп, реалистік әдіс басым жатады. лиро- эпостық жырларда кейіпкерлер батырлар емес, карапайым адамдар. Екі жастың бір -біріне деген сүйіспешілігін жырлайтын эпостарда, негізінен, махаббат отына жанған қыз бен жігіттің қосыла алмай, трагедияға ұшыраған тағдыры баяндалады. Әдетте, олардың бақытына кедергі болатын нәрсе -ата- аналардың қарсылығы немесе қызға ғашық басқа жігіттің жауыздығы , иә болмаса екі рудың араздығы болып көрсетіледі.<br />
<br />
Ғашықтық жырлар көркем фольклордың даму барысында батырлық эпостан кештеу қалыптасқан, бірақ бұл қаһармандық жыр мүлде өшіп, оның орнына романдық эпос келді деген сөз емес, Эпостың бұл екі түрі көп уақыт бірге , бір -бірімен байланыса, қатарласа дамыған. Ұқсастықтары да аз емес. Олардың жалпы поэтикалық сипаты ұқсас. Айталық, сюжеттік құрылымдардың бір типті болып келуі, образдар жүйесіндегі біркелкілік, өлең құрылысы мен бейнелеуіш құралдардың біртектілігі секілді белгілер эпостың екі түрінде де кездеседі. Ғашыктык жырлар көп вариантты болып келеді Оның себебі көп замандар бүл жырлар ауыздан- ауызға тарап, біреуден біреу жаттап алу арқылы кейінгі ұрпаққа жетіп баспаға іліккен.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref><br />
<br />
==Лиро-эпостық жырлардың түрлері==<br />
[[Қазақ Лиро-эпостық жырлары]] негізінен екі түрге бөлінеді: <br />
# [[Қазақ халқы]]ның төл туындылары - "[[Қозы Көрпеш - Баян Сұлу]]", "[[Қыз Жібек]]", "[[Айман-Шолпан]]"; "[[Күлше қыз-Назымбек|Күлше қыз]]", "[[Құл мен қыз]]", "[[Мақпал қыз]]", "[[Есім - Зылиха]]"<br />
# [[Шығыс әдебиеті]] негізінде назира гөйлік дәстүрде жазылған қиссалар "[[Мұңлық - Зарлық]]", "[[Сейфілмәлік-Бәдіғұлжамал|Сейфілмәлік]]", "[[Бозжігіт]]", "[[Таһир - Зуһра]]", "[[Жүсіп - Зылиха]]", "[[Шәкір - Шәкірат]]", т.б.<br />
<br />
'''Лиро-эпостық жырларында''' [[тұрмыс-салт]] жырларының [[айтыс]], [[жоқтау]], [[жар-жар]], [[жұбату]], [[жұмбақ айтыс]], [[қоштасу]], [[сыңсу]] сияқты түрлері өте жиі кездеседі. [[Қазан төңкерісі]]не дейін Лиро-эпостық жырларын жинап, жариялауда орыс ориенталистері [[Радлов Василий Васильевич|В.В.Радлов]], [[Илья Николаевич Березин|И.Н.Березин]], [[Григорий Николаевич Потанин|Г.Потанин]], т.б. көп еңбек сіңірді. Лиро-эпостық жырларды [[Сәкен Сейфуллин|С.Сейфуллин]], [[Әуезов Мұхтар Омарханұлы|М.Әуезов]], [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов|С.Мұқанов]], [[Қажым Жұмалиев|Қ.Жұмалиев]], [[Ысқақ Тәкімұлы Дүйсенбаев|Ы.Дүйсенбаев]], [[Әуелбек Қоңыратбаев|Ә.Қоңыратбаев]], [[Митрофан Семёнович Сильченко|М.С.Сильченко]], [[Нина Сергеевна Смирнова|Н.С.Смирнова]], [[Мәлік Ғабдуллин|М.Ғабдуллин]], т.б. ғылыми тұрғыда зерттеп, еңбектер жазған.<br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
"Бабалар сөзі" Әдебиет және өнер институты, 2009 "Фолиант" баспасы, көркемдеу, 2009<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
{{Stub: Қазақ әдебиеті}}<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақстан әдебиеті]]<br />
[[Санат:Жырлар]]</div>Нұрлан Рахымжанов