https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%28%D0%B0%D0%BC%D1%84%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%29Ленталы силикаттар (амфиболдар) - Түзету тарихы2026-09-08T08:46:13ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_(%D0%B0%D0%BC%D1%84%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80)&diff=45281&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:25:29Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_(%D0%B0%D0%BC%D1%84%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80)&diff=45280&oldid=prevZhaksilik: /* Актинолит */clean up, replaced: КСРО-де → КСРО-да using AWB2015-03-31T16:20:12Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Актинолит: </span>clean up, replaced: КСРО-де → КСРО-да using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Ленталы силикаттар (амфиболдар)''' - Бұл типті силикаттардьщ ете кеп тараған екілдері<br />
амфиболдар (метасиликаттар) болып табылады.<br />
==Амфиболдар== <br />
Магмалық және бірсыпыра<br />
метаморфтық тау жыныстарының күрамына кіретін,<br />
аса көп тараған жыныс құраушы минералдар. cопымен қатар олар вулкан лаваларында және магма мен<br />
ізбестастардыд контактылык зоналарында кездеседі.<br />
Бірсыпыра амфиболдардың химиялық құрамы өте<br />
күрделі. Ол [[тремолит]] формуласынан оңай шығарылады.<br />
Амфиболдың кристалы қылтанды (инелі). Амфиболдардыц жымдастығы анық біліпеді, олардьщ бағыттарының арасындағы бұрышы 124° болады<br />
УоРлдың,г [[Тремолнт]] [[Ca]]<sub>2</sub> [[Mg]]<sub>5</sub> [[Si]]<sub>4</sub><br />
[[O]]<sub>2</sub> ([[O]][[H]]),. Қаттылығы<br />
жымдастық, меншікті салмағы 2,9—3. Сингониясы монобағыттары. клиндік.<br />
Түсі ақ, ақшыл жасыл, сарғыш. Жымдастығы анық білінеді.<br />
Кристалдары сопақша созылған түрінде, ал агрегаттары радиалды сәулеленіп жинақталған түрінде кездеседі. Тремолиттің<br />
қоспасында темір тым аз болады, кейде алюминий мен натрийдің тотықтары кездеседі.<br />
Тремолиттің кристалдары майда призмалы немесе талшық т ы<br />
келеді. Қышқылдарда тремолит ерімейді. (110) бағытына қарай<br />
124° бұрышгіен түйіскен жымдастығы анык білінеді. N g = 1,625—1,655, Nm = 1,613—1,644, Np =1,600—1,628. Оптикалық солақай,<br />
2о = 70—80°. Темір қоспасы көбейген сайын, тремолиттің сыну<br />
көрсеткіші мен меншікті салмағы көбейе береді.<br />
==Тремолит==<br />
Әр түрлі метаморфтық ироцестердіц негізді минералы. Ол ізбестастар мен доломиттердің термалық метаморфизмына қарай кремний қышқылы мен судың қатынасуынан<br />
пайда болады.<br />
[[Эпизонада]] [[тремолит]] [[тальк]]ке ауысады.<br />
<br />
==Актинолит== <br />
[[Ca]]<sub>2</sub>([[Mg]], [[Fe]])<sub>5</sub> [ Si<sub>4</sub>O<sub>n</sub>](OH)<sub>2</sub> . Грекше актис-сәуле, литос — тас деген сөз. Қаттылығы 5,5—6, меншікті салмағы 3,03—3,17. Сингониясы моноклиндік. Оның тремолиттен<br />
айырмашылығы — екі валентті темірінің көптігі. Актинолиттің<br />
темір қоспасымен байланысы, оның оптикалық константтары<br />
біршама езгереді. Кристалының формасы тремолиттікі сияқты.<br />
[[Актинолиттің]] түсі ашық жасыл. Шлифтердегі жасыл және<br />
сары түстерінде плеохроизмы нашар білінеді. Сынығы кылтанды. [[Амфиболдар|Амфиболды]] асбест серпентин-аобесттен аса морттылығымен<br />
және талшықтарының пашар беріктігімен айырылады.<br />
[[Актинолит]] көбінесе ізбестастардын, және доломиттердің, метоморфизмғе үшырауынан тремолитпен бірге, әсіресе негізді<br />
магмалық жыныстардыц — базальттың және габброның, сонымен қатар серпентиннің—метаморфизмынан пайда болады.<br />
Актинолит тақтатастардың ете маңызды құрамы болып табылады. Бүдан басқ а ол талькті және хлоритгі тақтатаста<br />
сәулелі агрегаттар түрінде жиі кездеседі. Кейде тремолит пеп<br />
актинолит, кейбір амфиболдар сияқты, амфиболды немесе қоңыр<br />
амфиболды асбест деп аталатын жіңішке талшық ты массаларға, сондай-ақ тығыз нефритке ауысады.<br />
Қышқылға төзімді болғандықтан амфиболды асбестің бағасы қымбат болады. Ол химиялық өнеркәсіпте қолданылады.<br />
[[Нефрит]] — қымбат бағалы әшекей тас.<br />
КСРО-да актинолит жане актинолитті тақ т а тастар Уралдағы<br />
Свредловск мен Златоуск аудандарында кездеседі.<br />
==Қоңыр амфибол== <br />
([[Са]], [[Na]] ) ([[Mg]], [[Ғе]], [[Al]], [[Mn]], [[Ті]])5 [ Si<sub>4</sub>0 ] , ] 2•(OH, F)<sub>2</sub> .<br />
Қаттылығы-5,5, меншікті салмағы-3—3,5. [[Сингониясы]] [[моноклиндік]].<br />
[[Қоңыр амфибол]] — химиялық құрамына қарағанда ете күр-<br />
делі силикаттардыц бірі. Олардың ішіндегі қосылған элемент <br />
тері изоморфтық орын ауыстыра алады. Мысалы, ОН жартылай<br />
фтормен, кальцийлі натриймен, магниймен, екі және үш валентті темірмен, алюминиймен, марганецпен және жартылай титанмен орындарын ауыстырады.<br />
Қоңыр амфиболдың түсі ақшыл жасылдан күңгірт жасылға және қараға дейін өзгереді. құрылысы талшықты, сыныгы<br />
қылтанды келеді. Жымдастығы (010) бойынша анық білінеді.<br />
Жымдастық бетіндегі жылтырлығы жібек тәрізді. Қодыр амфиболдың әдемі құрастырылған кристалдары бағана сияқты түрде<br />
кездеседі.<br />
Қоңыр амфнбол кристалдарын формасы мен түсіне қарай<br />
білуге болады. Жымдастық бағыттарындағы аралық бұрышы<br />
124°. N =1,633—1,701, Nm= 1,618—1,619, N„=1,619—1,675,<br />
Ng—N_ = 0,19—0,026. Оптикалық солақай, 2и = 52—85. Шлифтағы плеохроизмы әдетте өте анық бейнеленген.<br />
[[Қоңыр амфибол]] сиениттердің, диориттердің және басқа магмалық жыныстардың аса көп тараған жыныс құраушы минералы. Оның [[смола]] сияқ ты қара түстісі (Ті бар түрі) базальттарда<br />
кездеседі.<ref>Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<br />
<references/><br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Химия]]</div>Zhaksilik