https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0 2026-07-03T02:37:45Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0&diff=115120&oldid=prev 2026-06-26T06:26:09Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0&diff=115119&oldid=prev 2024-05-02T13:47:51Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |name = Лақса<br /> |image = Echinops setifer ja 01.jpg<br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br /> |classis = [[Қос жарнақтылар]]<br /> |unranked_ordo = [[Asterids]]<br /> |ordo = [[Asterales]]<br /> |familia = [[Астралылар тұқымдасы|Asteraceae]]<br /> |subfamilia = [[Carduoideae]]<br /> |tribus = [[Cynareae]]<br /> |genus = '''Echіnops''' <br /> |genus_authority = [[Карл Линней]]<br /> |subdivision_ranks = түрлері<br /> |subdivision = 120 түрі белгілі<br /> }}<br /> '''Лақса''' ({{lang-la|Echinops}}) – [[астралылар тұқымдасы|астралылар]] тұқымдасына жататын екі және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. <br /> <br /> == Ботаникалық сипаты ==<br /> [[Сурет:Illustration Echinops sphaerocephalus0.jpg|thumb|left|180px|]]<br /> [[Сурет:Echinops ritro.jpeg|thumb|left|150px|Шоғырбас гүлшоғыры]]<br /> * Олардың биіктігі 10 — 150 см. <br /> * Сабағы тік өседі, жапырақ тақтасының жиектері терең ойықталған, тікенекті, астыңғы жағы жұмсақ, қалың түкті, кей түрі безді түкті келеді. Лақсаның басқа туыстан ерекшелігі — себеті бір ғана гүлден тұрады. Олардың бірнешеуі топтанып сабағы мен бұтақтарының ұшында шоғырбас гүлшоғырын құрайды. Себетінің сыртын 3 — 5 қатардан құралған тікенекті, жарғақты орама жапырақтар қоршайды. <br /> * Гүлі қос жынысты, түбі түтікше тәрізді біріккен ақ немесе көгілдір түсті, 5 күлтесі, жіпшелері түтікшеге біріккен 5 аталық, аузы қос тілімді аналығы болады. Тостағанша жапырақшасы түрін өзгертіп үлпекке айналған. Ол айдарша жемісінің ұшында сақталған, желмен ұшып кеңірек таралуына жағдай туғызды. [[Маусым]]-[[шілде]] айларында гүлдеп, [[тамыз]]-[[қыркүйек]]те жеміс береді. <br /> * Жемісі — қақырамайтын қырлы, түкті, айдаршалы тұқымша. Әр тұқымшаның (жемісі) ішінде жалғыз тұқымы болады.<br /> <br /> == Өсетін жері мен таралу аймағы ==<br /> [[Қазақстан]]да [[Шығыс Қазақстан облысы]]ның батыс, оңтүстік-батысында және [[Торғай]], [[Көкшетау]], Сыр өңірі, [[Мойынқұм]], [[Маңғыстау]], [[Ұлытау]] аймақтарында, [[Балқаш]]-[[Алакөл]] алабында, [[Шу-Іле таулары]]нда кеңінен таралған. Құмды, шөлді далаларда, таудың төменгі белдеулері мен тастақты беткейлерінде, тау етектеріндегі шалғындықтар мен бұталардың арасында өсетін 18 түрі бар. <br /> <br /> == Қолданысы, қорғалуы ==<br /> Лақса — улы өсімдік, мал жемейді. Тұқымында 28%-дай тез кебетін май болады, ол техникада қолданылады. Гүлінен ара [[бал]] жинайды. [[Қазақ лақсасы]], Зайсан лақсасы, [[біркелкі биік лақса]] — сирек кездесетін өсімдіктер, қорғауға алынып, [[Қазақстанның Қызыл кітабы]]на енгізілген.&lt;ref&gt;«Ақмола облысы» энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«Маңғыстау өсімдіктерінің каталогы», Ақтау, 2006;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:&quot; Қазақ энциклопедиясы&quot; ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> [[Санат:Күрделігүлділер]]<br /> [[Санат:Қазақстан флорасы]]<br /> [[Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]]</div>

Almagul Ibragimova