https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 2026-04-18T16:07:08Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=28917&oldid=prev 2025-04-25T18:08:12Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9B%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=28916&oldid=prev 2014-06-05T15:17:32Z

<p>clean up, replaced: сөздігі:Экология → сөздігі: Экология, қорғау/ → қорғау /, бағдаламасының → бағдарламасының using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Ластағыштар''' (Загрязнители) - [[қоршаған орта]]ға енген немесе шектен тыс [[мөлшер]]де пайда болған және ортаны ластайтын кез келген физикалық агенттер, химиялық заттектер немесе биологиялык түрлер (негізінен [[микроорганизмдер]]). Ластағыштар табиғи және антропогендік бірінші реттік ластану көздерінен тікелей және екінші реттік (бірінші реттік химиялық реакция кезінде түзілетін) болып бөлінеді. Сондай- ақ қөректік тізбекте жинақталатын түрақты (ыдырамайтын) Ластағыштарды бөліп көрсетеді. Ластағыштардың көбі ([[пестицидтер]], [[полихлордифенил]]дер, [[пластмассалар]]) табиғи жайдайда өте баяу ыдырайды, ал [[улы]] қосылыстар ([[сынап]], [[қорғасын]]) мүлде залалсыздандырылмайды. Әр түрлі ластағыштардың табиғи ортаға түсуі бірқатар зардаптарға ұшыратады: [[өсімдіктер]] мен [[жануарлар]] әлеміне зиян келтіреді ([[орман]]дар мен [[мәдени өсімдіктер]]дің өнімділігі азаяды, жануарлар қырылады және т.б.); табиғи [[биогеоценоз]]дың түрақтылығы бүзылады; металдар [[коррозия]]ға ұшырайды, соулет имаратгары бүлінеді; адам денсаулығына зиян келеді жоне т.б. 1940 жылдары табиғи өнімдер ([[мақта]], [[жібек]], [[жүн]], [[сабын]], [[қоспасыз азық-түлік]], [[көксағыз]]) басым болса, қазіргі кезде олар өнеркәсібі дамыған мемлекеттерде қоршаған ортаны ластайтын, қиын [[синтетикалық өнім]]дермен алмастырылған. Олар — [[синтетикалық талшықтар]], жуғыш түрлі [[заттектер]], [[ағартқыштар]], жасанды азық- түлік, [[минерал тыңайтқыштар]], [[синтетикалық көксағыз]] және т.б. Әсіресе қазба отынды [[энергия]] алу мақсатында пайдаланғанда қоршаған ортаға көп ластағыштар түседі. Өндіріс қалдықтары мен [[атмосфера]]ны ластағыштар ([[көміртек оксидтер]]і, [[азот оксиді|азот оксидтері]], [[көмірсутектер]], [[қатты бөлшектер]] және т.б.) көміртектің табиғи айналымын бүзады. Соның салдарынан [[көшетхана эффектісі]], фотохимиялық у тутін пайда болады. Онеркосіптің түрлі салаларыластағыштар көзі болып табылады. Әсіресе дүние жүзіндегі [[металлургия]]лық кәсіпорындар атмосфераға жыл сайын 150 мың т-дан астам мыс., шамамен 120 мың т мырыш, 90 мың т [[никель]], [[кобальт]], [[сынап]] және т.б. ластағыштарды шығарады. Олардан шығатын зиянды қалдықтар [[өсімдіктер]] мен тірі [[организм]]дердің қырылуына себепші болады.&lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов.<br /> – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Экология]]<br /> [[Санат:Табиғатты қорғау]]<br /> <br /> <br /> {{Stub}}</div>

ArystanbekBot