Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:31:25Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Санат шебері: Санат:Қазақстан журналисттері → Санат:Қазақстан журналистері

2017-02-04T05:31:10Z

Санат шебері: Санат:Қазақстан журналисттері → Санат:Қазақстан журналистері

Жаңа бет

{{Тұлға
|Есімі = Көлбай Төгісов
|Шынайы есімі =
|Сурет =
|Сурет ені =
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Туған күні = 1879
|Туған жері = [[Шорға]] болысы, [[Зайсан]] уезді, [[Семей облысы]], [[Ресей Империясы]]
|Мансабы = [[қоғам]] [[қайрат]]кері<br>[[журнал]]ист<br>[[драма]]тург.
|Азаматтығы = [[File:Flag of Russia.svg|20px]] [[Ресей Империясы]]
|Ұлты = [[қазақтар|қазақ]]
|Қайтыс болған күні = 1919
|Қайтыс болған жері = [[Омбы]], [[Ресей Империясы]]
|Әкесі =
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}

'''Көлбай Төгісов''' ([[1879]], бұрынғы [[Семей облысы]] [[Зайсан]] уезді Шорға болысы – [[1919]], [[Омбы]]) – қоғам қайраткері, журналист, драматург.

==Өмірбаяны==
1896 ж. Зайсандағы ауыл шаруашылық мектебін бітірген. Орыс тіліне жетік болғандықтан отарлық билік орындарының ұйғарымымен [[Зайсан уезі]]нің бітімгерлік сотының тілмашы болып қызмет етті. Бірінші орыс революциясы тұсында [[Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы|Ә.Бөкейханов]], [[Ахмет Байтұрсынұлы]], [[Жақып Ақпаев|Ж.Ақпаев]] секілді қайраткерлермен бірге патша өкіметінің жүргізіп отырған отарлық саясатына қарсы шықты. [[Қарқаралы]] хұзырхатын әзірлеуге қатысты. 1906 ж. “Семипалатинский листок” газетінде патша өкіметінің қазақ халқына жасап жатқан қысымшылықтары жайлы мақалалар жариялады. Қазақ жеріне земство енгізу қажеттігін жақтады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>

1909 ж. патша өкіметінің ұйғарымына орай “халықты бүлікке үндеуші” ретінде тұтқынға алынып, 1912 жылға дейін түрмеде отырды. Абақтыдан босағаннан кейін Семей өңірінде үш жыл мерзім аралығында тұру құқығынан айрылып, Қапалға жер аударылды. Ол Қапалда жүріп, “[[Айқап]]” журналында қазақ халқы арасындағы халық ағарту ісінің ахуалы жайлы мақалаларын жариялады. “Мамания” мектебін ашқан азаматтармен және онда дәріс берушілермен тығыз қарым-қатынаста болды. 1915 ж. “Надандық құрбаны” атты пьеса жазды. Оның бұл пьесасы [[Уфа]] қаласында басылып шықты. 1916 ж. [[Ташкент]]ке келіп, сонда “Алаш” газетін шығаруды қолға алды.

Ақпан революциясынан кейін жергілікті халықтың саяси белсенділігін арттыру бағытында өткізілген іс-шараларға қызу ат салысты. Ташкентте құрылған “Шура и ислам” ұйымына мүше болып кіріп, Қазалыда осы ұйымның бөлімшесін ашуға қатысты. 1917 ж. мамырда [[Мәскеу]]де өткен бүкілресейлік мұсылмандар кеңесіне мүше болып сайланды. Осы жылы жазда [[Зайсан]] у-не оралып, онда қазақ еңбекшілерінің съезін өткізуді ұйымдастырды. М.Әйтпеновпен бірге [[Омбы]]да “[[Үш жүз]]” партиясын құруға басшылық етті. Осы партияның атынан Бүкілресейлік Құрылтай жиналысына депутаттыққа кандидат ретінде ұсынылды. “Алаш” партиясына қарсы үгіт жүргізіп, кеңестік билікпен ымыраға келді. 1918 ж. 21 сәуірде [[Ленин|В.И. Ленин]] мен [[Сталин|И.В. Сталинге]] кеңестік билікті қолдайтындығы жөнінде жеделхат жолдады. 1919 ж. наурызда [[Омбы]]да А.В. Колчак үстемдігі орнаған кезде абақтыға жабылып, сонда қаза тапты.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub:Қазақ әдебиеті}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Зайсан ауданында туғандар]]
[[Санат:Қазақстан драматургтері]]
[[Санат:Қазақстан журналистері]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]

← Ескі түзетулер	19:31, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Көлбай Төгісов - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Санат шебері: Санат:Қазақстан журналисттері → Санат:Қазақстан журналистері