https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5Көккесене - Түзету тарихы2026-09-07T22:26:57ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5&diff=133541&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-07-12T19:02:26Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:02, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5&diff=133540&oldid=prev12:14, 2025 ж. шілденің 18 кезіндегі Салиха деген2025-07-18T12:14:25Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Ғимарат<br />
| ғимараттың аты = Көккесене<br />
| шынайы аты = <br />
| бұрынғы атауы = <br />
| балама аты = <br />
| статусы = Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші<br />
| суреті = Көккесене.jpg<br />
| ені = <br />
| сурет атауы = <br />
| позициялық карта = Қазақстан <br />
|lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = <br />
|lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = <br />
| карта атауы = <br />
| карта ені = <br />
| ғимараттың үлкен жетістігі = <br />
| ізашары = <br />
| ізбасары = <br />
| ғимарат түрі = <br />
| сәулет стилі = қала құрылысы және сәулет<br />
| қолданылуы = <br />
| орналасуы = Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы<br />
| мекен жайы = [[Төменарық]] ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5 км<br />
| қала = <br />
| мемлекет = <br />
| қазіргі жалдаушы = <br />
| ғимараттың маңыздылығы = <br />
| құрылысы уақыты = <br />
| құрылысы аяқталды = <br />
| ашылған уақыты = <br />
| жөнделген уақыты = <br />
| жабылған уақыты = <br />
| бұзылған уақыты = <br />
| құны = <br />
| жөндеу құны = <br />
| биіктігі = <br />
| төбесі = <br />
| антеннаның төбесі = <br />
| шатыры = <br />
| ең соңғы қабат = <br />
| обсерватория = <br />
| құрылыс жүйесі = <br />
| көлемі = <br />
| диаметрі = <br />
| басқа да өлшемдері = <br />
| қабаттар саны = <br />
| ғимараттың ішкі ауданы = <br />
| лифтілер = <br />
| тапсырыс беруші = <br />
| иемденуші = <br />
| басқарушы орган = <br />
| сәулетшісі = <br />
| сәулет фирмасы = <br />
| салушы = <br />
| инженері = <br />
| инженер-құрылысшы = <br />
| басқа да дизайнерлер = <br />
| сметашы = <br />
| бас мердігер = <br />
| марапаттары = <br />
| дүкендер саны = <br />
| бөлмелер саны = <br />
| көлік тұрағы = <br />
| сайты = <br />
}}<br />
'''Көккесене''' – [[Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі|Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізімі]]не енген орта ғасырлардан сақталған сәулет өнері ескерткіші.<br />
<br />
== Орналасқан жері ==<br />
[[Жаңақорған ауданы]], [[Төменарық]] ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5 км ([[Сығанақ]]тан оңтүстікке қарай 8 км) жерде, [[Сырдария]] өзенінің жағасына тұрғызылған. <br />
<br />
== Сипаты, зерттелуі ==<br />
Мамыш бектің (Алып Мамыш, Алпамыс) жұбайы Баршын сұлудың (Гүлбаршын) қабіріне салжұқтар заманы сәулет өнерінің үлгісімен биік мұнаралы етіп салынған. Күйдірілген қыштан соғылған. Орыс зерттеушісі [[А.Ю. Якубовский}А.Ю. Якубовскийдің]] көрсетуінше, ескерткіштің беткі жағында көлемі 25х25х5 см келетін қыштар жатқан. Кіре беріс есік (портал) ауқымының аман қалған бөлігінің айналымы – 6-5 м., биіктігі 4,36 м. Қирап жатқан аумағының көлемі 110 м құраған, биіктігі 3,1 м. Оңтүстік батыс жағында тағы бір кішілеу төмпешіктің ізі болған. Көккесененің астыңғы негізі берік етіп жасалып, оның үстіне бірінен-бірін биіктете үш барабан тұрғызылған. Ортадағы барабанды [[михраб]] түрінде қуыстап келтіріп, үстіне сүйір мұнара орнатқан. Күмбездің аркасын жебенің үшкір басына ұқсатып, екі иығын өрнекті бағаналармен көмкерген. Қабырғаларын [[Алаша хан күмбезі]] секілді қыштан кілем өрнегі үлгісіне ұқсатып қалаған. Көккесене [[Қарахан кесенесі|Қарахан мазары]]на өте ұқсас. Көккесенеге таяу жерде Баршын сұлудың әкімшілік құрған астанасы [[Баршынкент]]тің қираған орны бар. <br />
<br />
Көккесене шамамен [[1914 жыл|1914]] жылы құлаған. Ескерткішке қатысты [[Ж. Басығарин]], [[Е. Қасымов]], [[Иосиф Антонович Кастанье|И. Кастанье]], [[Василий Владимирович Бартольд|В. Бартольд]] еңбектерінде тарихи мәліметтер сақталған. Мұнда Әбілхайыр, т.б. сүйегі жатыр деген В. Бартольд, [[Әубәкір Ахметжанұлы Диваев|Ә. Диваев]], [[Василий Андреевич Каллаур|В. Каллаур]], И. Кастанье, А.Ю. Якубовский, т.б. пікірлері бар.<ref>Каллаур В.А., Мавзолей Коккесене в Перовском уезде</ref><ref>“Протоколы Туркестанского кружка любителей археологии”, №11, 1908</ref><ref>Кастанье И</ref>., Древности киргизской степи и Оренбургского края, Оренбург, 1910</ref><ref>Якубовский А.Ю., Развалины Сыгнака. ГАИМК. Сообщения. т. 2, Л., 1929</ref><ref>Әбіласанов Ә., Сығанақ, А., 1991</ref><ref>Қоңыратбаев Т., Ертедегі ескерткіштер, А., 1996.</ref><ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]], 11 - том</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
[[Санат:Қызылорда облысы сәулеті]]<br />
[[Санат:Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]<br />
[[Санат:Қазақстан кесенелері]]</div>Салиха