Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:25:08Z

1 түзету

GanS NIS: /* Дереккөздер */

2014-11-22T12:30:34Z

‎Дереккөздер

Жаңа бет

'''Көбейту''' — [[көбейткіш]]тер (<math>~a</math> және<math>~ b</math>) деп аталатын екі [[объект]]іден [[көбейтінді]] деп аталатын үшінші [[объект]]і (<math>~x</math>) құру. [[Көбейту]]"<math>~x</math>" белгісімен [мұны [[1631 жыл]]ы ағылшьш математигі [[Уилъям Оутред]] (1574 — 1680)] ұсынған немесе "<math>~\cdot</math> " белгісімен [мұны [[1698 жыл]]ы неміс математигі Г[[отфрид Лейбниц]] ([[1646]] — [[1716]]) ұсынған] белгіленеді. Жалпы алғанда [[көбейту]] — әр түрлі [[бинар]]лық (латынша — қос, екі деген сөз) амалдардың (сандарды, матрицаларды, векторларды, топтардың элементтерін, сақиналарды көбейту) атауы болып табылады. Әріптік көбейту жазылғанда бұл белгілер жазылмайды, мысалы <math>~a x b</math> немесе <math>~a \cdot b </math>болып жазылмайды, ол қойылмай-ақ <math>~ab</math> болып жазылады. Сандар көбейтілгенде бұл белгілер міндетті түрде қойылуы шарт, өйткені көбейтінді бір тұтас сан болып кетеді, мысалы, <math>~12 x 13</math> (егер көбейту <math>~x</math> белгісі жазылмаса [[1213]] болып "тұтасып" санды бейнелейтін болады). Көбейту жалпы түрде былай өрнектеледі: <math>~ab =x</math>, мұндағы <math>~a</math> — [[көбейгіш]] (көбейтілгіш),<math>~ b</math> — [[көбейткіш]], <math>~x</math> — [[көбейтінді]]. Кейде<math>~ ab </math>өрнегін де [[кебейтінді]] деп атай береді. [[Сан]]дарды көбейту барлық сан аймағында шектеусіз әрі бір [[мән]]ді орывдалады. Мына зандылықтар орындалады:
# <math>~ab = ba </math>— ([[ауыстырымдылық заңы]]);
# <math>~a(bc) = (ab)c</math> — ([[терімділік заңы]]);
# <math>~ a(b + c) = ab + ac</math> — ([[үлестірімділік заңы]]).
Бұларға қосымша: <math>~a \cdot 0 = 0\cdot a =0; a\cdot 1 = 1\cdot a = a; a\cdot n= a+a+...+a </math>(<math>~a </math>рет қайталанады); <math>~(-1)a = - a</math>. Көбейтінді мына жағдайда ғана [[нөл]]ге тең болады: ең болмағанда бір көбейткіші (немесе екеуі де) нөлге тең болуы шарт.<ref>"Математикалық ойашар", "Қазақ энциклопедиясы" Алматы, 2009 ISBN 9965-893-25-X</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

[[Санат:Математика]]
[[Санат:Алгебра]]

← Ескі түзетулер	18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Көбейту - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

GanS NIS: /* Дереккөздер */