Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:58:22Z

1 түзету

ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: түрады → тұрады using AWB

2016-02-25T11:34:32Z

‎top: clean up, replaced: түрады → тұрады using AWB

Жаңа бет

{{Тұлға
|Есімі = Кәрім Досжанұлы Тоқтабаев
|Шынайы есімі = Ғабдолкәрім Досжанұлы Тоқтабаев
|Сурет = Toqtabaiuly.jpg
|Сурет ені = 230 px
|Сурет атауы = ''Кәрім Тоқтабайұлының тергеуде жүргенде түсірілген суреті''
|Туған кездегі есімі = Ғабдолкәрім
|Туған күні = 1892
|Туған жері = Торғай облысы, Торғай уезінің Шұбалаң болысы
|Мансабы = тіл білімі маманы, [[ғалым]], [[педагог]], [[қоғам қайраткері]], ағартушы
|Азаматтығы = Қазақ елі
|Ұлты = Қазақ
|Қайтыс болған күні = 1936
|Қайтыс болған жері = Ресей
|Әкесі = Досжан Тоқтабайұлы
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}

'''Кәрім Тоқтабаев'''-XX ғасырдың басында өмірі күреспен өткен, күрделі тұлғалардың бірі, бұрынғы [[Торғай облысы]], Торғай уезінің [[Шұбалаң]] болысында туған. 1909 жылы Орынбордағы Қазақ мұғалімдер мектебін бітіреді. 1909 жылдан бастап 1912 жылға дейін [[Тосын]] болыстық мектебінде мұғалім болады. 1912-1919 жылдары [[Торғай]] қаласындағы [[медресе]] жанынан ашылған орыс сыныптарының меңгерушісі болып тағайындалады. Сонымен бірге Торғайдың жоғары бастауыш мектебінің математика және физика пәндерінің оқытушысы болады. 1917-1919 жылдары Торғайдан шыққан ұлт қайраткерлері - [[Байтұрсынұлы|А.Байтұрсынұлы]] мен [[Дулатов|М.Дулатовқа]] жәрдемдесті.

Мұғалімдік қызметті ол жаны сүйіп, бар ынтасымен істейді. К.Тоқтабаев үшін мектеп өзінің алған білімін жастарға беріп, [[ұрпақ]] тәрбиелейтін орын ғана емес, халықты ояту идеясын жастарға сіңіретін, [[Алаш]] жұртының мүддесі үшін күресетін саяси мінбе болды.
Ақпан төңкерісінен кейін 1917-1918 жылдары ол саяси күреске бет бұрады. [[Алаш]] қозғалысына араласып, [[Торғай]] кеңесіне мүшелікке алынады.
Кейіннен кеңес үкіметі жағына шығады.

*1919 жылдан 1921 жылға дейін [[Семей]] губерниялық халық ағарту бөлімінің меңгерушісі болып қызмет атқарады.
*1921 жылы [[Көкшетау]] уезінің азық-түлік комиссары болып бір жылдай жұмыс істейді. Қазақ орталық атқару комитетінің [[Қызыл керуен]] уәкілі болады.
*1922-1924 жылдары [[Қазақ автономиясы]] кеңестік социалистік республикасы Халық ағарту комиссарының орынбасары, саяси ағарту жұмыстары бас басқармасының бастығы болады.
*1924-1925 жылдары Қазақ орталық атқару комитеті егін шаруашылығы халық комиссариаты жерге орналастыру бас басқармасының меңгерушілігіне көтеріледі. Бір жылдан кейін 1925 жылы Семей губерниялык атқару комитетінің төрағасы болып тағайындалады.
*1927 жылы [[Қазақ]] орталык атқару комитеті халык ағарту, Егін шаруашылығы комиссары қызметтеріне тағайындалып, бұл міндетті 4 жыл атқарады.
*1931 жылдан бастап үш жыл [[КСРО]] БРОАК жанындағы Қазақстанның өкілі болып [[Мәскеу]] қаласында тұрады. [[Алматы облысы]]ндағы «Дегерес» қосалқы шаруашылығының меңгерушісі болды.
Кеңес үкіметі Тоқтабаевты лауазымды жұмыстарға қойса да, оның сонау баста алашшыл болғанын ұмытпайды.

*1933 жылы қазанда тұтқынға алынады. Алашордашыл деген қылмыс тағылып, 1934 жылы сәуірде бес жылға бас бостандығынан айырылады.
*1934 жылы мамырда [[Воронеж]] қаласына жер аудару жазасымен ауыстырылды
*1936 жылы айдауда қайтыс болды.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>
==Дереккөздер==
<references/>
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Алаш қозғалысы]]
[[Санат:Тұлғалар]]

← Ескі түзетулер	18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Кәрім Тоқтабаев - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: түрады → тұрады using AWB