https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D1%96%D1%81Кәдімгі шолпанкебіс - Түзету тарихы2026-04-20T19:12:57ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D1%96%D1%81&diff=30865&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:55Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D1%96%D1%81&diff=30864&oldid=prev05:18, 2016 ж. мамырдың 16 кезіндегі Нұрлан Рахымжанов деген2016-05-16T05:18:47Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Taxobox<br />
|name = Кәдімгі шолпанкебіс<br />
| image = Cypripedium_calceolus_wiki_mg-k01.jpg<br />
|regnum = [[Өсімдіктер]]<br />
|divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br />
|classis = [[Дара жарнақтылар]]<br />
|ordo = [[Asparagales]]<br />
|familia = [[Сүйсіндер тұқымдасы|Orchidaceae]]<br />
|subfamilia = [[Cypripedioideae]]<br />
|tribus = [[Cypripedieae]]<br />
|subtribus = [[Cypripediinae]]<br />
|genus = ''[[Шолпанкебіс|Cypripedium]]''<br />
| species = '''''C. calceolus'''''<br />
| binomial = ''Cypripedium calceolus''<br />
| binomial_authority = [[Карл Линней]]<br />
| synonyms =* ''Cypripedium boreale'' <small>Salisb.</small> (1796)<br />
* ''Cypripedium ferrugineum'' <small>Gray</small> (1821)<br />
* ''Cypripedium atsmori'' <small>C. Morren</small> (1851)<br />
* ''Cypripedium cruciatum'' <small>Dulac</small> (1867)<br />
* ''Cypripedium alternifolium'' <small>St.-Lag.</small> (1880)<br />
* ''Cypripedium microsaccos'' <small>Kraenzl.</small> (1913)<br />
*''Calceolus marianus'' <small>Crantz</small><br />
*''Calceolus alternifolius'' <small>St.-Lag.</small><br />
*''Cypripedium guttatum ''subsp''. microsaccos'' <small>(Kraenzl.) Soó</small><br />
}}<br />
'''Кәдімгі шолпанкебіс''' ({{lang-la|Cypripedium calceolus}}) – [[Сүйсіндер тұқымдасы|сүйсіндер]] тұқымдасы, [[шолпанкебіс]] туысына жататын көп жылдық [[өсімдік]]. <br />
<br />
<br />
[[Қазақстан]]да [[Есіл (өзен)|Есіл]], [[Ертіс өзені|Ертіс өзендерінің]] жағалаулары мен [[Алтай таулары]]нда кездеседі. Аралас және жалпақ жапырақты ормандарда, бұталардың арасында және [[орман]]ның ашық жерлерінде өседі. Биіктігі 50 см-ге дейін, жер асты бөлігі жуан, [[тамыр]]ы қатты және тамырсабақтары ұзын келеді. Сабағы қысқа түкті, түсі қошқылдау, құрғақ жапырақтармен оранған. Жапырағының пішіні жұмыртқа немесе [[эллипс]] тәрізді, түсі жасыл 3 – 4 жапырағы болады. Гүлінің диаметрі 8 см-ге дейін жетеді. Гүлсерігі екі шеңберге орныққан 6 жапырақшалардан тұрады және олар бір-бірінен пішіні мен түсі арқылы ажыратылады. Оның түсі жылтырақ сары, ішкі жағы қызыл нүктелі болып келеді. Өсімдікті ұсақ [[қоңыздар]] тозаңдандырып отырады. [[Гүл]]інде нәр болмаса да, ол ашық түсі және хош иісімен жәндіктерді қызықтырады. Тұқымымен және вегетативті көбейеді. Маусымда гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – қорапша. Тұқымы доға тәрізді иілген қорапшаның ішінде 2 – 3 айдың ішінде жетіліп, қыста жерге төгіледі де, желмен алысқа тарайды. Кәдімгі шолпанкебіс – өте сирек кездесетін, жылдан-жылға таралу аймағы азайып бара жатқан түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «[[Қызыл кітап|Қызыл кітабына]]» енгізілген.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref><br />
<br />
=Қазақстанда=<br />
Қазақстандағы ең әдемі және сирек кездесетін түр. Осы туысқа кіретін басқа екі түр сияқты бұл да Республиканың Солтүстіктегі аралас ормандарда Алтайда кездеседі. Бұл көпжылдық өсімдіктің жер асты бөлігі жуан, өрмелегіш тамыр сабақтарымен ұзын, қатты тамырымен танымал. Сабағы 50 см.<ref>Қазақстанның өсімдіктері әлемі</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
[[Санат:Сүйсіндер]]<br />
[[Санат:Қазақстан табиғаты]]</div>Нұрлан Рахымжанов