https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BD 2026-09-07T21:21:18Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BD&diff=115704&oldid=prev 2026-06-26T06:26:45Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BD&diff=115703&oldid=prev 2016-02-24T09:27:05Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |name = Кәдімгі шетен<br /> |image = Rowan tree.jpg<br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br /> |classis = [[Қос жарнақтылар]]<br /> |unranked_ordo = [[Core eudicots]]<br /> |unranked_subclassis = [[Rosids]]<br /> |ordo = [[Rosales]]<br /> |familia = [[Раушангүлділер|Rosaceae]]<br /> |genus = [[Шетен]] (''Sorbus'')<br /> |species = '''''Кәдімгі шетен'''''<br /> |binomial = ''Sorbus aucuparia''<br /> |binomial_authority = <br /> |}}<br /> <br /> '''Кәдімгі шетен''' ({{lang-la|Sorbus aucuparia}}) - [[раушангүлділер]] тұқымдасы, [[шетен]] туысына жататын, сұрғылт қабығы бар ағаш тектес өсімдік.<br /> <br /> == Ботаникалық сипаты ==<br /> [[Сурет:Illustration Sorbus aucuparia0.jpg|thumb|left|120px|]]<br /> [[Сурет:Sorbus aucuparia inflorescence kz.jpg|thumb|left|120px|Гүлі]]<br /> [[Сурет:Rowan tree 20081002b.jpg|thumb|left|120px|Жемісі піскен кезі]]<br /> * Биіктігі 10 м-ге жуық.<br /> * Жапырақтары кезектесіп жарыса орналасқан, қауырсын тәрізді, сағақтары өте қысқа, ұштары сүйір, шеттері ара тісті. Жас жапырақтарының екі жағында да түктері бар. <br /> * Гүлдері ақ, майда, хош иісті, алманың гүлдеріне ұқсайды, бірақ бұтақтарының ұштарында шоғырланып тұрады. Гүл тостағаншасының қалақшалары да, гүл жапырақшалары да бес-бестен. [[Мамыр]]-[[маусым]] айларында гүлдейді, жемісі [[тамыз]]-[[қыркүйек]] айларында піседі. <br /> * Жемісі - шар тәрізді, етті, қызыл түсті жидек. Ішінде 3 тұқымы бар. Дәмі қышқыл әрі ащылау.<br /> <br /> == Өсетін жері == <br /> Ормандардың шеттерінде, бұталардың арасында, өзендер мен көлдердің жағаларында өседі.<br /> <br /> == Құрамы ==<br /> Құрамында [[органикалық қышқылдар]], илік заттар, С және Р [[дәрумен]]і, [[каротин]], ащы заттар, [[эфир майлары]], [[майлар]], амигдалин деген глюкозид бар. Өсімдіктің жемісі ағзада дәрумен жетіспеген жағдайда пайдаланылады.<br /> <br /> == Емдік қасиеті ==<br /> Халық медицинасында кәдімгі шетеннің жемісін несеп айдайтын, қан тоқтататын, тамаққа тәбетті қоздыратын, іш жүргізетін, етеккірдің келуін реттейтін дәрі ретінде қолданады. Бұл өсімдікпен [[геморрой]]ды, құрқұлақты, [[дизентерия]]ны емдейді. Кейбір ғалымдар жемісін [[атеросклероз]], [[гипертония]] ауруларын және бүйрекке тас байланғанда емдеу үшін пайдаланады. Дәрілік мақсат үшін оның жемісін күзде жинап алады.<br /> <br /> === Дәрі дайындау және қолдану тәсілі ===<br /> Өсімдік жемістерінің 15 грамын қайнап тұрған 1 стақан суға салып 20 минут тұндырады да, 1 ас қасықтан күніне 3-4 рет ішеді.&lt;ref&gt;Қазақстанның дәрілік өсімдіктері. Іскендіров Әбіш. Алматы &quot;Қазақстан&quot; 1982, 188 бет.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Раушангүлділер]]<br /> [[Санат:Дәрілік өсімдіктер]]<br /> [[Санат:Қазақстан флорасы]]</div>

Kmoksy