https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82%D1%82%D1%96_%D1%81%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%BA%2C_%D1%81%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80Күкіртті сутек, сульфидтер - Түзету тарихы2026-04-19T15:49:02ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82%D1%82%D1%96_%D1%81%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%BA,_%D1%81%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=45061&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:25:27Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82%D1%82%D1%96_%D1%81%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%BA,_%D1%81%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=45060&oldid=prev15:15, 2015 ж. қазанның 30 кезіндегі Vyacheslav Nasretdinov деген2015-10-30T15:15:23Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Oiuioiuio.JPG|thumb|right|КИПП апаратында әр түрлі газдар алуға болады]]<br />
==Физикалық қасиеттері== <br />
Күкіртті сутектің өзіне тән жағымсыз иісті (шіріген [[жұмыртқа]] иісіндей), түссіз, улы [[газ]].<br />
<br />
==Химиялық қасиеттері== <br />
Күкіртті сутек суда нашар ериді. Нәтижесінде екі негізді, әлсіз күкіртті сутек қышқылы ([[лакмус]] пен [[метилоранж]]ды қызартатын) түзіледі. Оның тұздары сульфидтер деп аталады.<br><br />
Күкіртті сутек қышқылы сатылы диссоциацияға түседі.Сілтілік және сілтілік жер металдары суда жақсы ериді. Ауыр металдардың сульфидтері суда аз ериді немесе ерімейді.<br />
<br />
Күкірттің сутекті қосылысы күкіртті сутек, ол көбінесе вулкан газдарында, табиғи шипалы сулардың құрамында кездеседі ([[Барлық Арасан]]) және органикалық заттар шірігенде бөлінеді<br />
<br />
Күкіртті сутек қышқылы қышқылдарға тән барлық қасиеттерді көрсетеді:<br><br />
1) активтік қатарында сутекке дейін тұрған металдармен әрекеттесіп сутегі бөледі:<br><br />
<big>H<sub>2</sub>S +Mg = MgS + Н<sub>2</sub>↑</big><br><br />
2) негіздік оксидтермен тұз және су түзеді:<br><br />
<big>H<sub>2</sub>S + ҒеО = FeS↓ + Н<sub>2</sub>0</big><br><br />
3) негіздермен әрекеттесіп тұз және су түзеді:<br><br />
<big>H<sub>2</sub>S + 2NaOH = Na<sub>2</sub>S + 2Н<sub>2</sub>0</big><br><br />
4) тұзбен әрекеттескенде суда ерімейтін жаңа тұз және жаңа қышқыл түзіледі:<br><br />
<big>H<sub>2</sub>S + Pb(N0<sub>3</sub>)<sub>2</sub> = PbSl + 2HN0<sub>3</sub></big><br><br />
Бұл [[Химиялық реакциялар|реакцияның]] жүру себебі <big>PbS</big> ерімейтін зат болғандықтан, көбінесе әлсіз қышқыл (<big>H<sub>2</sub>S</big>) күшті қышқылды (<big>HN0<sub>3</sub></big>) оның тұзынан ығыстыра алмайды.<br><br />
<big>2Н<sup>+</sup> + S<sup>2-</sup> + Pb<sup>2+</sup> + 2N0<sub>3</sub> = PbS↓ + 2Н<sup>+</sup> + 2N0<sub>3</sub></big><br><br />
Бұл реакцияның толық иондық теңдеуі.<br />
<br />
Күкіртті сутек пен оның тұздарын анықтау үшін суда да, қышқылда да ерімейтін қара түсті <big>PbS</big> түзілу реакциясы қолданылады: <br />
<big>Pb<sup>2+</sup> + S<sup>2</sup> -> PbS↓</big> кыскартылған иондык теңдеуі. Басқа сульфидтерінің де түстері бар. Мысалы, <big>ZnS</big> - ақ, <big>MnS</big> - қызғылт.<br />
<br />
Тотығу-тотықсыздану реакцияларында күкіртті [[сутек]] қышқылы және оның тұздары тек [[тотықсыздандырғыш]] болады. Оның себебі кұрамындағы күкірт ең төмен тотығу дәрежесінде болады.<br><br />
Қолданылуы <big>H<sub>2</sub>S</big> - емдік қасиеті бар, буын ауруларын емдеуде күкіртті сутек ванналарында пайдаланылады ([[Барлық-Арасан]], [[Мойылды шипажайлары]]).<ref>Химия: Усманова М. Б., Сақариянова Қ. Н. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген, толықтырылған. - Алматы: Атамұра, 2009. - 288 бет. ISBN 9965-34-929-0</ref><br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
<br />
[[Санат:Химия]]<br />
<br />
<br />
{{Chem-stub}}</div>Vyacheslav Nasretdinov