Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:25:24Z

1 түзету

05:37, 2011 ж. қазанның 6 кезіндегі Adik деген

2011-10-06T05:37:37Z

Жаңа бет

[[File:Steam cracking.svg|thumb|right| alt=A.| ''[[Крекинг]]''.]]
'''Крекинг''' (''ағыл. crackіng – бөлшектену, ыдырау'') – [[жанармай]] алу үшін [[мұнай]]ды немесе оның жеке [[фракция]]ларын өңдеу. ''Крекинг'' – мұнай өңдейтін зaттардағы негізгі [http://bankreferatov.kz/himiya/809-termiyali-protsester.html термиялық процесс].''470 – 540''С температурада және ''4 – 6 МПа'' қысымда көмірсутектер ыдырап, изомерлену реакциясы жүреді. [[Бензин]]мен қатар ауыр қалдықтар ([[кокс]]) және көп мөлшерде [[газ]] түзіледі.[[Реакция]]ның бағыты мен жылдамдығы, алынған өнімнің құрамы бастапқы алынған заттың химиялық құрамына, температураға, жылу әсерінің ұзақтығына, қысымға, қолданылған катализаторға байланысты. Крекингтің бірнеше түрі бар. Термиялық крекинг ашық түсті мұнай өнімдерін алу үшін жоғары температура ''(470 – 500ӘС)'' мен қысымда'' (5 – 6 МПа)'' өтеді. Мұнда ''25 – 40%'' бензин алынады, оның октан саны төмен '(56 – 60)''. Күкіртті, шайырлы, жоғары [[парафин]]ді мұнайда термиялық крекинг өнімнің сапасы төмен болады. Октан саны аз, ал [[керосин]] және [[дизел]]ь жанар майында [[күкірт]] көп, ауыр қалдықтар ''30 – 40%'' болады. Сондықтан осы кезде көбіне катализдік К. қолданылады. Бұл әдісте түрлі катализаторлар қолданылады, процесс ''0,4 МПа''-ға дейінгі қысымда, ''450 – 520С'' темпратурада жүргізіледі. Мұнайды, әсіресе, керосин мен газойль фракцияларын катализдік крекинг арқылы өңдейді. Осындай әдіспен [[октан]] саны 80 – 90 болатын бензин алуға болады. Су буы арқылы Крекингілеуде мұнай заттарының газдары, мұнайдың ең ауыр фракциялары пайдаланылады. Бұл әдіс пиролизге қарағанда кокстенуді едәуір төмендетіп, олефин шығымын, әсіресе, катализаторлар қолданғанда, арттырады. ''Гидрокрекинг'' [[сутек]] қысымы арқылы жүргізіліп, мұнайдың [[күкірт]]ті және шайырлы ауыр фракцияларын өңдеуде қолданылады. Бұл процесс сутектің ''5 – 30 МПа'' қысымында ''350 – 450С '' темп-рада Mo, Nі оксидтері мен сульфидтерін катализатор ретінде қолдану арқылы жүреді. Мұндай процесс кезінде мұнай [[гидроген]]деледі, [[полицикл]]ді көмірсутектер [[изопарафин]]дерге ыдырайды.<ref name="source1"> "Қазақ энциклопедиясы"</ref>.

<ref>Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы"
Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1</ref>
== Пайдаланған әдебиет </span>==
<references/>

{{stub}}
{{wikify}}
[[Санат:Химия]]

← Ескі түзетулер	18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Крекинг - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

05:37, 2011 ж. қазанның 6 кезіндегі Adik деген