https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%83%D1%96Кориолис үдеуі - Түзету тарихы2026-04-18T22:04:04ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%83%D1%96&diff=33091&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:07Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%83%D1%96&diff=33090&oldid=prevGaiJinBot: {{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім2011-11-26T09:07:25Z<p>{{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Кориолис үдеуі''', бұрылыс үдеуі – күрделі қозғалыс құрамындағы тасымал қозғалыс (яғни жылжымалы санақ жүйесінің қозғалысы) ілгерілемелі қозғалыс болмаған кезде пайда болатын нүктенің толық үдеуінің бір бөлігі. Кориолис үдеуі нүктенің тасымал қозғалысындағы салыстырмалы жылдамдығы (сал) мен салыстырмалы қозғалыстағы тасымал жылдамдығының өзгеруі салдарынан пайда болады. '''Оның сандық мәні мына формуладан табылады:''' wкор=2тассалsіn, мұндағы сал – M нүктесінің салыстырмалы жылдамдығы, тас – жылжымалы санақ жүйесі айналысының бұрыштық жылдамдығы, – сал-ның бағыты мен жылжымалы жүйенің айналу осінің (Ol) арасындағы бұрыш.Кориолис үдеуі [[вектор]] ретінде ''wкор=2[тассал]'' формуласымен анықталады. Ol осіне [[перпендикуляр]] жазықтыққа сал векторының [[проекция|проекциясын]] тасымал қозғалыс бағытына қарай 90 бұрышқа бұра отырып, 'Кориолис үдеуінің бағытын табуға болады. 'Кориолис үдеуі нүктенің жылжымалы санақ жүйесімен салыстырғандағы үдеуінің бөлігі болмай, нүктенің негізгі санақ жүйесімен салыстырғандағы үдеуінің бөлігі болады. Мысалы, жер бетіндегі нүктенің Кориолис үдеуі нүкте қозғалысының [[жұлдыз|жұлдыздармен]] ([[Жер|Жермен]] емес) салыстыру арқылы ғана анықталады. Кориолис үдеуінің шамасы ілгерілемелі қозғалыста (тас=0) не =0 болғанда нөлге тең болады. Кориолис үдеуі ұғымы [[кинематика]] және [[динамика]] есептерін шешу кезінде пайдаланылады.<br />
== Пайдаланған әдебиет==<br />
<references/>[[Қазақ Энциклопедиясы]], 11 - том<br />
{{stub}}<br />
{{wikify}}<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
[[Санат:Ғылым]]</div>GaiJinBot