https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2026-09-07T21:32:32Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%8B&diff=115270&oldid=prev 2026-06-26T06:26:10Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%8B&diff=115269&oldid=prev 2016-04-20T06:49:29Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> | name =Колпаковский иридодиктиумы<br /> | status =<br /> | status_system =<br /> | status_ref =<br /> | image = Iris kolpakowskiana 001 GotBot 2016.jpg<br /> | image_caption= <br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br /> |classis = [[Дара жарнақтылар]]<br /> |ordo = [[Asparagales]]<br /> |familia = [[Құртқашаштар тұқымдасы|Iridaceae]]<br /> |subfamilia = [[Iridoideae]]<br /> |tribus = [[Irideae]]<br /> |genus = ''[[Құртқашаш|Iris]]''<br /> |subgenus = ''[[Иридодиктиум|Hermodactyloides]]''<br /> |section = ''Monolepsis''<br /> |species = '''''Iris kolpakowskiana'''''<br /> |binomial = ''Iris kolpakowskiana''<br /> |binomial_authority = [[Эдуард Людвигович Регель]] <br /> |synonyms =<br /> *Alatavia kolpakowskiana (Regel) Rodion. <br /> *Iridodictyum kolpakowskianum (Regel) Rodion. <br /> *Xiphion kolpakowskianum (Regel) Baker<br /> }}<br /> '''Колпаковский иридодиктиумы''' ({{lang-la|Iridodictyum kolpakowskianum}}) – [[Құртқашаштар тұқымдасы|құртқашаштар]] тұқымдасына жатататын, таралу аймағы тарылып бара жатқан гүлді өсімдік. <br /> <br /> [[Батыс Тянь-Шань]] тауларында (Талас Алатауы, Өгем жотасы, [[Қаржантау жотасы]], [[Қазығұрт]]), [[Қаратау]], [[Қырғыз Алатауы]], [[Шу-Іле таулары]] мен [[Іле Алатауы]]нда кездеседі. Соңғы жылдары [[Жоңғар Алатауы]]ның оңтүстік сілемінен ([[Арқарлы]], [[Алтынемел]]) табылды. Қазақстан жерінен тыс [[Өзбекстан]] мен [[Қырғызстан]]ның шекаралас аудандарында таралған. Шөлейттері тау етегінде, далалы беткейлерде, бұталар арасында және сирек аршалы ормандарда өседі. <br /> <br /> Көбіне тұқымымен және вегетативті (ұсақ пиязшықтармен) көбейеді. Көп санды популяциялары Ақсу-Жабағылы қорығы мен Іле Алатауы етегінен табылған. Алғашқы жағдайда 10-ға дейін, одан кейінгі жағдайда бір шаршы метр жерде 25 гүлдеп тұрған өсімдік есепке алынды. Өте танымал, көктемдегі алғашқы гүлдердің бірі. Қар ерігеннен соң, оңтүстік бәйшешегінен кейін гүлдейді ([[Алатау бәйшешегі]]). Көбіне оның негізгі реңі ашық күлгін, бірақ жиілеу көк, қою қызыл, қара қошқыл және тіпті таза ақ түсті де болады. Мәдени түрде жақсы өседі (бірінші рет 1878 жылы өсіріліп байқалған). Көшеттері үшінші-төртінші жылдары гүлдейді. Саны адам әрекетінің орынсыз күшеюі әсерінен қысқарып отыр. Саяжай құрылыстары үшін игеріліп жатқан жұмыстар және сату үшін гүлдеген өсімдіктерді жаппай жинау (көбіне пиязшығымен бірге жұлады) үлкен зиянын тигізіп отыр. 1977 жылы заңдалған жинау мен сатуға тыйым салу шаралары іс жүзіне асып отырған жоқ. Жинауға қатаң тыйым салып, мәдени өсіруді жолға қою керек. [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] мен [[Алматы қорығы]]нда, сонымен қатар [[Іле Алатауы ұлттық паркі]]нде қорғалады&lt;ref&gt;{{cite book|ISBN=9965-24-750-1|title=Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://flower.onego.ru/lukov/tulipa/47.html | title=Iridodictyum kolpakowskianum - Иридодиктиум Колпаковского}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> {{commonscat|Iris kolpakowskiana|''Iris kolpakowskiana''}}<br /> <br /> [[Санат:Құртқашаштар]]<br /> [[Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]]<br /> <br /> {{Biosci-stub}}</div>

Нұрлан Рахымжанов