Кеңестік Қазақстан тарихының Батыс тарихнамасынан көрініс табуы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T14:47:36Z

1 түзету

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:38:37Z

1 түзету

Alpinu: /* 20-30-жылдары жарияланған жұмыстар */ French and English spelling

2023-06-12T07:51:50Z

‎20-30-жылдары жарияланған жұмыстар: French and English spelling

Sibom: /* 80-жылдардың екінші жартысындағы оқиғалар */clean up, replaced: May → мамыр using AWB

2016-07-24T15:35:28Z

‎80-жылдардың екінші жартысындағы оқиғалар: clean up, replaced: May → мамыр using AWB

Өзгерістерді көрсет

@@ Жол нөмірі 53: / Жол нөмірі 53: @@
 П. Олбергтен кейін, автор Қызыл Армияның өлкеге келуінің өзі ғана аласапыран тудырушы факторға айналғанын ескертеді. Тұтастай алғанда, Дейли басмашылықтың тууын жергілікті тұрғындардың оларға жат теорияға негізделген әлеуметтік тәртіптерді қабылдамауының табиғи көрінісі ретінде түсіндіреді.<ref>Мухатова О.Х. Казакстандагы XX гасырдын 20—90-жылдарындағы аграрлық өзгерістер тарихнамасы. Алматы, 1999; Кадысова Р.Ж. Советская модернизация Казахстана (1917—1940 жж.): историография проблемы. Алматы. 2004</ref>.
-Азамат соғысынын соңына қарай дәстүрлі қазақ қоғамы қиратылып, Қазақстанның көптеген аудандарында қысқа мерзім ішінде екі рет жаппай ашаршылық орын алды. 1918 және 1921 жылдары жергілікті тұрғындар арасында болған ашаршылықтың қамтыған ауқымы туралы бірқатар материалдар АҚШ пен Еуропа елдері мерзімді баспасөзінін беттерінде жарияланды. 1922-[[1923 жыл]]дары сауда ісімен Орынбордан Актобеге, одан әрі Арал теңізіне дейін барған австриялық Г. Крист пен ағылшын Р. Фокстің күнделіктері сол кезеңнің оқиғалары туралы құнды деректер болып табылады.<ref>См.: Alhvorth Е. Central Asian publishing and the rise of nationalism. An essay and a list of publications in the New York public library. N.Y., 1965; Idem. Nationalities of the Soviet East. Publications and writing system. A bibliographical directory and translation tables for Iran- and Turkic language publications, 1818-1945, located in the U.S. libraries, N.Y. and L., 1971; Guide to the study of the Soviet nationalities. Non-Russian peoples of the USSR / Stephan M. Horak (ed.) Littleton, 1982; Lazzerini E.J. The Archive of Mustafa Chokay Bey// Cahiers du Monde Russe et Soviétique. 1980. Vol. XXI. No. 2. p. 235-239; Hoffmann H. Als Oberinstrukteur in Spassko-Sawodski-Lager// Militargeschichte. 1986. 25 Jg. No. 6. S. 524-535; Documents on Soviet Russia's Anti-Islam policy in Turkestan/ Introduced and collected by B. Hayit. Pt. I II. Dusseldorf, Koln, 1958-1959; Programs of the Muslim political parties, 1917-1920. Oxford, 1985. The Revolution as seen by Muslim Bolsheviks// The Society for Central Asian Studies. Reprint series. No. 3. Oxford, 1985 etc.</ref>.
+Азамат соғысынын соңына қарай дәстүрлі қазақ қоғамы қиратылып, Қазақстанның көптеген аудандарында қысқа мерзім ішінде екі рет жаппай ашаршылық орын алды. 1918 және 1921 жылдары жергілікті тұрғындар арасында болған ашаршылықтың қамтыған ауқымы туралы бірқатар материалдар АҚШ пен Еуропа елдері мерзімді баспасөзінін беттерінде жарияланды. 1922-[[1923 жыл]]дары сауда ісімен Орынбордан Актобеге, одан әрі Арал теңізіне дейін барған австриялық Г. Крист пен ағылшын Р. Фокстің күнделіктері сол кезеңнің оқиғалары туралы құнды деректер болып табылады.<ref>См.: Alhvorth Е. Central Asian publishing and the rise of nationalism. An essay and a list of publications in the New York public library. N.Y., 1965; Idem. Nationalities of the Soviet East. Publications and writing system. A bibliographical directory and translation tables for Iran- and Turkic language publications, 1818-1945, located in the U.S. libraries, N.Y. and L., 1971; Guide to the study of the Soviet nationalities. Non-Russian peoples of the USSR / Stephan M. Horak (ed.) Littleton, 1982; Lazzerini E.J. The Archive of Mustafa Chokay Bey// Cahiers du Monde Russe et Sovietique. 1980. Vol. XXI. No. 2. p. 235-239; Hoffmann H. Als Oberinstrukteur in Spassko-Sawodski-Lager// Militargeschichte. 1986. 25 Jg. No. 6. S. 524-535; Documents on Soviet Russia's Anti-Islam policy in Turkestan/ Introduced and collected by B. Hayit. Pt. I II. Dusseldorf, Koln, 1958-1959; Programs of the Muslim political parties, 1917-1920. Oxford, 1985. The Revolution as seen by Muslim Bolsheviks// The Society for Central Asian Studies. Reprint series. No. 3. Oxford, 1985 etc.</ref>.
 Қазақтарды жаппай шаруа ұжымына ұйымдастыру («Қосшы», «Жарлы» т.б.) қызметі, жер-су реформалары қайсыбір тарихшылардың (X. Сетон-Уотсон, Э. Карр, Я. Матли <ref>Chamberlin W.H. The Russian Revolution. 1917-1921. In 2 vols. N.Y., 1935; idem. Russia's iron age; Boston, 1934.</ref>. назарын аударды. Олар большевиктердің аграрлық саясатының қайшылыққа толы екенін, қоныстанушыларға берілген шұрайлы жерлерді қазақтарға қайтарғысы келмейтінін атап өтті.
@@ Жол нөмірі 61: / Жол нөмірі 61: @@
 Қазақстанның ұжымдастыру қарсаңындағы қоғамдық-саяси жағдайы М. Олкоттың кітабында, өмірдің барлық саласынан отаршылдық мұраларын аластау үшін күреске шыққан аз санды қазақтың зиялы қауымы мен бұқара халықтың әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге қолдау көрсетуіне мұқтаж Кеңес өкіметінің жергілікті органдарымен күрес түрінде сипатталады. Орыс отаршылдарының мүдделерін көздеген большевиктер жергілікті тұрғындардың мұқтаждығын қанағаттандыра алмады. Бір сөзбен айтқанда, деп жазады Олкотт, әр түрлі себептерге байланысты, Компартияның сол кездегі көсемдері қазақ даласындағы алда тұрған экономикалық эксперименттердің мәдени және әлеуметтік ауыр салдарларын айқын аңғара алмады. Алайда қазақтардың өздері басқа да орта азиялық халықтар секілді, олардың қоғамын экономикалық шаралар арқылы өзгертудің мәнін ғасырлар бойғы дәстүрлері мен мәдениетіне төнген тікелей қатер ретінде түсінді.<ref>Pipes R. The Russian Revolution. N.Y., 1990.</ref>.
-Шетелдік тарихшылар (Е. Бэкон, Э. Шихи, И. Виннер, X. Нейберт, Э. Гизе т.б.),<ref>Кар.: Seton-Watson H. The Russian Empire, 1801-1917. Oxford, 1967; Carrere d'Encausse H. The fall of Tsarist Empire; Civil War and Government; The National Republics lose their Independence // Central Asia: a century of Russian rule / Ed. By E. AUworth. L., 1967. pp. 131-253; idem Le grand defi. Bolshevics et nations 1917-1930. P., 1987; The Anatomy of the Communist takeovers/ Ed. By T.T. Hammond. New Haven and London, 1975; Simon G. Die nichtrussen Volker in Geselschaft und innenpolitik der UdSSR. Koln, 1979; Bennigsen F., Wimbush S.E. Muslim national Communism in the Soviet Union. A Revolutionary strategy for the Colonial World. Chicago, 1979; Bennigsen A. La revolution importe: le precedent de l'Asie Centrale. 1917// Le systeme communiste: le monde expansion. P., 1982; KappelerA. Russiand als Vielvolkerreich: Entstellung, Geschichte, Zerfali. Munchen. 1992.</ref>. тіпті экономикалық мақсаттарды ғана көздегеннің өзінде де, қыска мерзім ішінде көшпелі және жартылай көшпелі малшыларды отырықшылыққа көшуге мәжбүрлеудің ақылға сыйымсыздығы туралы тезисті жан-жақты негіздеді.
+Шетелдік тарихшылар (Е. Бэкон, Э. Шихи, И. Виннер, X. Нейберт, Э. Гизе т.б.),<ref>Кар.: Seton-Watson H. The Russian Empire, 1801-1917. Oxford, 1967; Carrere d'Encausse H. The fall of Tsarist Empire; Civil War and Government; The National Republics lose their Independence // Central Asia: a century of Russien rule / Ed. By E. AUworth. L., 1967. pp. 131-253; idem Le grand defi. Bolshevics et nations 1917-1930. P., 1987; The Anatomy of the Communist takeovers/ Ed. By T.T. Hammond. New Haven and London, 1975; Simon G. Die nichtrussen Volker in Geselschaft und innenpolitik der UdSSR. Koln, 1979; Bennigsen F., Wimbush S.E. Muslim national Communism in the Soviet Union. A Revolutionary strategy for the Colonial World. Chicago, 1979; Bennigsen A. La revolution importe: le precedent de l'Asie Centrale. 1917// Le systeme communiste: le monde expansion. P., 1982; KappelerA. Russiand als Vielvolkerreich: Entstellung, Geschichte, Zerfali. Munchen. 1992.</ref>. тіпті экономикалық мақсаттарды ғана көздегеннің өзінде де, қыска мерзім ішінде көшпелі және жартылай көшпелі малшыларды отырықшылыққа көшуге мәжбүрлеудің ақылға сыйымсыздығы туралы тезисті жан-жақты негіздеді.
-Қазақтарды отырықшылыққа көшіруге байланысты орын алған трагедия себептерін П. Крадер (АҚШ), дәстүрлі қазақ қоғамы мен өндірістік жүйені әлеуметтік ұйымдастырудың бірыңғайлық пен тұтастықтың синтезі екендігімен түсіндіреді.<ref>Кар.: Keep J. October in provinces// Revolutionary Russia. Ed. By R. Pipes. Cambridge (Mass.), 1968; Peiky bridge R. The Spread of the Russian Revolution. Essays on 1917. L., N.Y., 1972; Suny R. The Baku Commune, 1917-1918. Princeton, 1972; idem. Towards a Social History of October Revolution// The American Historical Review. Vol. 88. No. 1.ақпан 1983. p. 31-52; idem. Nationalism and Class as factors in the Revolution of 1917. Ann Arbor, 1988; Ferro M. La revolution de 1917, t.l. La chute du tsarisme et les origins d'Octobre. P., 1967; T. 2.Octobre: naissance d'une société. P., 1976; American Historical Review. 1981. No. 5. p. 1122; Soviet Studies. 1981. No. 3. p. 453-459; Hasegawa T. The ақпан Revolution: Petrograd, 1917. Seattle. 1981; Pierce R. Toward Soviet power in Tashkent. ақпан-October 1917// Canadian Slavonic Papers. Ottawa, 1975. Vol. XVI!. No. 2/3. p. 261—269; Raleigh D.J. Revolution on the Volga. 1917 in Saratow. Ithaca; L., 1986; Geyer O. Die russische Revolution. Probleme und Perspective]!. Gottingen, 1985.</ref>.Э. Шихи, В. Конолли (Англия), дәстүрлі көшпелі шаруашылықтың биологиялық және әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру бағдарында жүргізгенде ғана тиімді болатынын атап өтеді.
+Қазақтарды отырықшылыққа көшіруге байланысты орын алған трагедия себептерін П. Крадер (АҚШ), дәстүрлі қазақ қоғамы мен өндірістік жүйені әлеуметтік ұйымдастырудың бірыңғайлық пен тұтастықтың синтезі екендігімен түсіндіреді.<ref>Кар.: Keep J. October in provinces// Revolutionary Russia. Ed. By R. Pipes. Cambridge (Mass.), 1968; Peiky bridge R. The Spread of the Russian Revolution. Essays on 1917. L., N.Y., 1972; Suny R. The Baku Commune, 1917-1918. Princeton, 1972; idem. Towards a Social History of October Revolution// The American Historical Review. Vol. 88. No. 1.ақпан 1983. p. 31-52; idem. Nationalism and Class as factors in the Revolution of 1917. Ann Arbor, 1988; Ferro M. La revolution de 1917, t.l. La chute du tsarisme et les origins d'Octobre. P., 1967; T. 2.Octobre: naissance d'une societe. P., 1976; American Historical Review. 1981. No. 5. p. 1122; Soviet Studies. 1981. No. 3. p. 453-459; Hasegawa T. The ақпан Revolution: Petrograd, 1917. Seattle. 1981; Pierce R. Toward Soviet power in Tashkent. ақпан-October 1917// Canadian Slavonic Papers. Ottawa, 1975. Vol. XVI!. No. 2/3. p. 261—269; Raleigh D.J. Revolution on the Volga. 1917 in Saratow. Ithaca; L., 1986; Geyer O. Die russische Revolution. Probleme und Perspective]!. Gottingen, 1985.</ref>.Э. Шихи, В. Конолли (Англия), дәстүрлі көшпелі шаруашылықтың биологиялық және әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру бағдарында жүргізгенде ғана тиімді болатынын атап өтеді.
 Шетелдік зерттеушілер (В. Конолли) өз күштерін «Орта Азия мен Қазақстанды апатқа жеткізген» ұжымдастырудың қайғы-қасіретті тәжірибесін зерделеуге жұмылдырды. Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру мен ауыр өнеркәсіпті дамыту, деп атап көрсетеді Сетон-Уотсон, елдің барлық азаматтарының иығына ауыр салмақ түсірді, бұл Украина мен Қазақстанда аса қатыгездік тәсілдермен жүзеге асырылды.

← Ескі түзетулер	19:38, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 53: / Жол нөмірі 53: @@
 П. Олбергтен кейін, автор Қызыл Армияның өлкеге келуінің өзі ғана аласапыран тудырушы факторға айналғанын ескертеді. Тұтастай алғанда, Дейли басмашылықтың тууын жергілікті тұрғындардың оларға жат теорияға негізделген әлеуметтік тәртіптерді қабылдамауының табиғи көрінісі ретінде түсіндіреді.<ref>Мухатова О.Х. Казакстандагы XX гасырдын 20—90-жылдарындағы аграрлық өзгерістер тарихнамасы. Алматы, 1999; Кадысова Р.Ж. Советская модернизация Казахстана (1917—1940 жж.): историография проблемы. Алматы. 2004</ref>.
-Азамат соғысынын соңына қарай дәстүрлі қазақ қоғамы қиратылып, Қазақстанның көптеген аудандарында қысқа мерзім ішінде екі рет жаппай ашаршылық орын алды. 1918 және 1921 жылдары жергілікті тұрғындар арасында болған ашаршылықтың қамтыған ауқымы туралы бірқатар материалдар АҚШ пен Еуропа елдері мерзімді баспасөзінін беттерінде жарияланды. 1922-[[1923 жыл]]дары сауда ісімен Орынбордан Актобеге, одан әрі Арал теңізіне дейін барған австриялық Г. Крист пен ағылшын Р. Фокстің күнделіктері сол кезеңнің оқиғалары туралы құнды деректер болып табылады.<ref>См.: Alhvorth Е. Central Asian publishing and the rise of nationalism. An essay and a list of publications in the New York public library. N.Y., 1965; Idem. Nationalities of the Soviet East. Publications and writing system. A bibliographical directory and translation tables for Iran- and Turkic language publications, 1818-1945, located in the U.S. libraries, N.Y. and L., 1971; Guide to the study of the Soviet nationalities. Non-Russian peoples of the USSR / Stephan M. Horak (ed.) Littleton, 1982; Lazzerini E.J. The Archive of Mustafa Chokay Bey// Cahiers du Monde Russe et Sovietique. 1980. Vol. XXI. No. 2. p. 235-239; Hoffmann H. Als Oberinstrukteur in Spassko-Sawodski-Lager// Militargeschichte. 1986. 25 Jg. No. 6. S. 524-535; Documents on Soviet Russia's Anti-Islam policy in Turkestan/ Introduced and collected by B. Hayit. Pt. I II. Dusseldorf, Koln, 1958-1959; Programs of the Muslim political parties, 1917-1920. Oxford, 1985. The Revolution as seen by Muslim Bolsheviks// The Society for Central Asian Studies. Reprint series. No. 3. Oxford, 1985 etc.</ref>.
+Азамат соғысынын соңына қарай дәстүрлі қазақ қоғамы қиратылып, Қазақстанның көптеген аудандарында қысқа мерзім ішінде екі рет жаппай ашаршылық орын алды. 1918 және 1921 жылдары жергілікті тұрғындар арасында болған ашаршылықтың қамтыған ауқымы туралы бірқатар материалдар АҚШ пен Еуропа елдері мерзімді баспасөзінін беттерінде жарияланды. 1922-[[1923 жыл]]дары сауда ісімен Орынбордан Актобеге, одан әрі Арал теңізіне дейін барған австриялық Г. Крист пен ағылшын Р. Фокстің күнделіктері сол кезеңнің оқиғалары туралы құнды деректер болып табылады.<ref>См.: Alhvorth Е. Central Asian publishing and the rise of nationalism. An essay and a list of publications in the New York public library. N.Y., 1965; Idem. Nationalities of the Soviet East. Publications and writing system. A bibliographical directory and translation tables for Iran- and Turkic language publications, 1818-1945, located in the U.S. libraries, N.Y. and L., 1971; Guide to the study of the Soviet nationalities. Non-Russian peoples of the USSR / Stephan M. Horak (ed.) Littleton, 1982; Lazzerini E.J. The Archive of Mustafa Chokay Bey// Cahiers du Monde Russe et Soviétique. 1980. Vol. XXI. No. 2. p. 235-239; Hoffmann H. Als Oberinstrukteur in Spassko-Sawodski-Lager// Militargeschichte. 1986. 25 Jg. No. 6. S. 524-535; Documents on Soviet Russia's Anti-Islam policy in Turkestan/ Introduced and collected by B. Hayit. Pt. I II. Dusseldorf, Koln, 1958-1959; Programs of the Muslim political parties, 1917-1920. Oxford, 1985. The Revolution as seen by Muslim Bolsheviks// The Society for Central Asian Studies. Reprint series. No. 3. Oxford, 1985 etc.</ref>.
 Қазақтарды жаппай шаруа ұжымына ұйымдастыру («Қосшы», «Жарлы» т.б.) қызметі, жер-су реформалары қайсыбір тарихшылардың (X. Сетон-Уотсон, Э. Карр, Я. Матли <ref>Chamberlin W.H. The Russian Revolution. 1917-1921. In 2 vols. N.Y., 1935; idem. Russia's iron age; Boston, 1934.</ref>. назарын аударды. Олар большевиктердің аграрлық саясатының қайшылыққа толы екенін, қоныстанушыларға берілген шұрайлы жерлерді қазақтарға қайтарғысы келмейтінін атап өтті.
@@ Жол нөмірі 61: / Жол нөмірі 61: @@
 Қазақстанның ұжымдастыру қарсаңындағы қоғамдық-саяси жағдайы М. Олкоттың кітабында, өмірдің барлық саласынан отаршылдық мұраларын аластау үшін күреске шыққан аз санды қазақтың зиялы қауымы мен бұқара халықтың әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге қолдау көрсетуіне мұқтаж Кеңес өкіметінің жергілікті органдарымен күрес түрінде сипатталады. Орыс отаршылдарының мүдделерін көздеген большевиктер жергілікті тұрғындардың мұқтаждығын қанағаттандыра алмады. Бір сөзбен айтқанда, деп жазады Олкотт, әр түрлі себептерге байланысты, Компартияның сол кездегі көсемдері қазақ даласындағы алда тұрған экономикалық эксперименттердің мәдени және әлеуметтік ауыр салдарларын айқын аңғара алмады. Алайда қазақтардың өздері басқа да орта азиялық халықтар секілді, олардың қоғамын экономикалық шаралар арқылы өзгертудің мәнін ғасырлар бойғы дәстүрлері мен мәдениетіне төнген тікелей қатер ретінде түсінді.<ref>Pipes R. The Russian Revolution. N.Y., 1990.</ref>.
-Шетелдік тарихшылар (Е. Бэкон, Э. Шихи, И. Виннер, X. Нейберт, Э. Гизе т.б.),<ref>Кар.: Seton-Watson H. The Russian Empire, 1801-1917. Oxford, 1967; Carrere d'Encausse H. The fall of Tsarist Empire; Civil War and Government; The National Republics lose their Independence // Central Asia: a century of Russien rule / Ed. By E. AUworth. L., 1967. pp. 131-253; idem Le grand defi. Bolshevics et nations 1917-1930. P., 1987; The Anatomy of the Communist takeovers/ Ed. By T.T. Hammond. New Haven and London, 1975; Simon G. Die nichtrussen Volker in Geselschaft und innenpolitik der UdSSR. Koln, 1979; Bennigsen F., Wimbush S.E. Muslim national Communism in the Soviet Union. A Revolutionary strategy for the Colonial World. Chicago, 1979; Bennigsen A. La revolution importe: le precedent de l'Asie Centrale. 1917// Le systeme communiste: le monde expansion. P., 1982; KappelerA. Russiand als Vielvolkerreich: Entstellung, Geschichte, Zerfali. Munchen. 1992.</ref>. тіпті экономикалық мақсаттарды ғана көздегеннің өзінде де, қыска мерзім ішінде көшпелі және жартылай көшпелі малшыларды отырықшылыққа көшуге мәжбүрлеудің ақылға сыйымсыздығы туралы тезисті жан-жақты негіздеді.
+Шетелдік тарихшылар (Е. Бэкон, Э. Шихи, И. Виннер, X. Нейберт, Э. Гизе т.б.),<ref>Кар.: Seton-Watson H. The Russian Empire, 1801-1917. Oxford, 1967; Carrere d'Encausse H. The fall of Tsarist Empire; Civil War and Government; The National Republics lose their Independence // Central Asia: a century of Russian rule / Ed. By E. AUworth. L., 1967. pp. 131-253; idem Le grand defi. Bolshevics et nations 1917-1930. P., 1987; The Anatomy of the Communist takeovers/ Ed. By T.T. Hammond. New Haven and London, 1975; Simon G. Die nichtrussen Volker in Geselschaft und innenpolitik der UdSSR. Koln, 1979; Bennigsen F., Wimbush S.E. Muslim national Communism in the Soviet Union. A Revolutionary strategy for the Colonial World. Chicago, 1979; Bennigsen A. La revolution importe: le precedent de l'Asie Centrale. 1917// Le systeme communiste: le monde expansion. P., 1982; KappelerA. Russiand als Vielvolkerreich: Entstellung, Geschichte, Zerfali. Munchen. 1992.</ref>. тіпті экономикалық мақсаттарды ғана көздегеннің өзінде де, қыска мерзім ішінде көшпелі және жартылай көшпелі малшыларды отырықшылыққа көшуге мәжбүрлеудің ақылға сыйымсыздығы туралы тезисті жан-жақты негіздеді.
-Қазақтарды отырықшылыққа көшіруге байланысты орын алған трагедия себептерін П. Крадер (АҚШ), дәстүрлі қазақ қоғамы мен өндірістік жүйені әлеуметтік ұйымдастырудың бірыңғайлық пен тұтастықтың синтезі екендігімен түсіндіреді.<ref>Кар.: Keep J. October in provinces// Revolutionary Russia. Ed. By R. Pipes. Cambridge (Mass.), 1968; Peiky bridge R. The Spread of the Russian Revolution. Essays on 1917. L., N.Y., 1972; Suny R. The Baku Commune, 1917-1918. Princeton, 1972; idem. Towards a Social History of October Revolution// The American Historical Review. Vol. 88. No. 1.ақпан 1983. p. 31-52; idem. Nationalism and Class as factors in the Revolution of 1917. Ann Arbor, 1988; Ferro M. La revolution de 1917, t.l. La chute du tsarisme et les origins d'Octobre. P., 1967; T. 2.Octobre: naissance d'une societe. P., 1976; American Historical Review. 1981. No. 5. p. 1122; Soviet Studies. 1981. No. 3. p. 453-459; Hasegawa T. The ақпан Revolution: Petrograd, 1917. Seattle. 1981; Pierce R. Toward Soviet power in Tashkent. ақпан-October 1917// Canadian Slavonic Papers. Ottawa, 1975. Vol. XVI!. No. 2/3. p. 261—269; Raleigh D.J. Revolution on the Volga. 1917 in Saratow. Ithaca; L., 1986; Geyer O. Die russische Revolution. Probleme und Perspective]!. Gottingen, 1985.</ref>.Э. Шихи, В. Конолли (Англия), дәстүрлі көшпелі шаруашылықтың биологиялық және әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру бағдарында жүргізгенде ғана тиімді болатынын атап өтеді.
+Қазақтарды отырықшылыққа көшіруге байланысты орын алған трагедия себептерін П. Крадер (АҚШ), дәстүрлі қазақ қоғамы мен өндірістік жүйені әлеуметтік ұйымдастырудың бірыңғайлық пен тұтастықтың синтезі екендігімен түсіндіреді.<ref>Кар.: Keep J. October in provinces// Revolutionary Russia. Ed. By R. Pipes. Cambridge (Mass.), 1968; Peiky bridge R. The Spread of the Russian Revolution. Essays on 1917. L., N.Y., 1972; Suny R. The Baku Commune, 1917-1918. Princeton, 1972; idem. Towards a Social History of October Revolution// The American Historical Review. Vol. 88. No. 1.ақпан 1983. p. 31-52; idem. Nationalism and Class as factors in the Revolution of 1917. Ann Arbor, 1988; Ferro M. La revolution de 1917, t.l. La chute du tsarisme et les origins d'Octobre. P., 1967; T. 2.Octobre: naissance d'une société. P., 1976; American Historical Review. 1981. No. 5. p. 1122; Soviet Studies. 1981. No. 3. p. 453-459; Hasegawa T. The ақпан Revolution: Petrograd, 1917. Seattle. 1981; Pierce R. Toward Soviet power in Tashkent. ақпан-October 1917// Canadian Slavonic Papers. Ottawa, 1975. Vol. XVI!. No. 2/3. p. 261—269; Raleigh D.J. Revolution on the Volga. 1917 in Saratow. Ithaca; L., 1986; Geyer O. Die russische Revolution. Probleme und Perspective]!. Gottingen, 1985.</ref>.Э. Шихи, В. Конолли (Англия), дәстүрлі көшпелі шаруашылықтың биологиялық және әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру бағдарында жүргізгенде ғана тиімді болатынын атап өтеді.
 Шетелдік зерттеушілер (В. Конолли) өз күштерін «Орта Азия мен Қазақстанды апатқа жеткізген» ұжымдастырудың қайғы-қасіретті тәжірибесін зерделеуге жұмылдырды. Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру мен ауыр өнеркәсіпті дамыту, деп атап көрсетеді Сетон-Уотсон, елдің барлық азаматтарының иығына ауыр салмақ түсірді, бұл Украина мен Қазақстанда аса қатыгездік тәсілдермен жүзеге асырылды.