https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8BКергелен аралдары - Түзету тарихы2026-04-19T20:21:51ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B&diff=17673&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T17:59:58Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B&diff=17672&oldid=prev14:01, 2016 ж. наурыздың 25 кезіндегі Нұрлан Рахымжанов деген2016-03-25T14:01:40Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Infobox Country<br />
|native_name = ''Archipel des Kerguelen''<br />
|conventional_long_name = Кергелен аралдары<br />
|common_name = Кергелен аралдары<br />
|image_flag = Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg<br />
|image_coat =<br />
|symbol_type = Coat of arms<br />
|national_motto = "[[Liberté, Égalité, Fraternité]]"<br />
|national_anthem = [[La Marseillaise]]<br />
|image_map = Kerguelen-pos.png<br />
|map_caption = <br />
|image_map2 = Kerguelen Map.png<br />
|map_caption2 = Кергелен аралының картасы<br />
|capital = [[Порт-о-Франсе]]<br />
|latd=49|latm=21|latNS=S|longd=70|longm=13|longEW=E <br />
|largest_settlement = capital<br />
|official_languages = [[Француз тілі]]<br />
|demonym = <br />
|government_type = <br />
|leader_title1 = [[Франция президенті|Президент]]<br />
|leader_name1 = [[Саркози, Никола|Никола Саркози]]<br />
|leader_title2 = Әкім<br />
|leader_name2 = Ерик Пийотон<br />
|sovereignty_type = [[Францияның теңіздің ар жағындағы жері]]<br />
|sovereignty_note = [[Францияның оңтүстік және антарктикалық жерлері]] аймағының ауданы<br />
|established_event1 = Ашылуы<br />
|established_date1 = 1772 жылғы қаңтар<br />
|established_event2 = Порт-о-Франсенің негізі қалануы<br />
|established_date2 = 1944<br />
|area_rank = <br />
|area_magnitude = <br />
|area_km2 = 7215<br />
|area_sq_mi = <br />
|percent_water = <br />
|population_estimate = <br />
|population_estimate_rank = <br />
|population_estimate_year = <br />
|population_census = 70 (жаздыгүні); c. 110 (қыстыгүні)<br />
|population_census_year = <br />
|currency = [[еуро]]<br />
|currency_code = EUR<br />
|time_zone = [[UTC+5]]<br />
|utc_offset = <br />
|time_zone_DST = <br />
|DST_note = <br />
|utc_offset_DST = <br />
|cctld = [[.tf]]<br />
|calling_code = 262<br />
|footnotes = <br />
}}<br />
<br />
'''Кергелен аралдары''' немесе '''Кергелен архипелагы''' ([[Француз тілі|французша]]: кең тараған түрі — ''Îles Kerguelen'' яки ''Archipel de Kerguelen'', бірақ ресми түрде— ''Archipel des Kerguelen'' яки ''Archipel Kerguelen''), сонымен бірге '''Жалғыздық аралы''' депте аталады — [[Үнді мұхиты]]ның оңтүстік бөлігінде орналасқан [[арал]]дар тобы. Ол [[Франция]]ның жері болып табылады.<br />
<br />
Кергелен аралдары {{coor dm|49|15|S|69|35|E|name={{PAGENAME}}}}-да орналасқан, және Жер шарының [[Солтүстік Америка]] құрлығында [[Канада]]ның [[Альберта]] және [[Саскатчеван]] провинциялары және [[АҚШ]]-тің [[Монтана]] штаты түйісетін жеріне қарама-қарсы орналасқан нүктесі. Архипелагтың '''Гран Терр''' (Grande Terre) деп аталатын ең үлкен аралының ауданы 6 675 шаршы километр, оның айналасында 300-ге тарта кішігірім аралдар мен аралшықтар орналасқан, жалпы алғанда архипелагтың ауданы 7 215 шаршы километрді құрайды. Аралдың ауа райы дымқыл әрі салқын, бірақ суық емес. Ауа райы жыл бойы бір қалпынан айнымай тұра береді. Күшті желдер жиі болып тұрады. Айналасындағы мұхитта жыл бойы мұз қатпайды. <br />
<br />
== Тарихы ==<br />
[[Сурет:Port aux Français.JPG|thumb|left|310px|Порт-о-Франсе]]<br />
Кергелен аралдары «Адели аралы», «[[Крозе аралдары]]» және «Амстердам және Әулие Пауыл аралдарымен» бірге «[[Францияның оңтүстік және антарктикалық жерлері]]» атты әкімшілік құрылымның бөлігі болып табылады әрі өз алдына жеке басқарылады. <br />
<br />
Аралдарды 1772 жылдың ақпанында француз жиһангезі [[Кергелен де Тремарек, Ив-Жозеф де|Ив-Жозеф де Кергелен де Тремарек]] ашқан.<br />
<br />
Аралдар ашылғаннан кейін көп ұзамай оған кит және итбалық аулаушылар (көбінесе британиялық, америкалық және норвегиялықтар) көптеп келе бастады. Олар сол 18-ші ғасырдың өзінде-ақ жергілікті киттер мен итбалықтардың санын аулау арқылы күрт азайтып жіберді. 19-шы ғасырда [[піл итбалықтары]]на да солай болды. Бірақ кит пен итбалықтарды аулауға тыйым салынғаннан кейін аралдардағы осыжануарлар түрдерінің көбі өз сандарын қалпына келтірді.<br />
<br />
Аралдарда өткенде бірнеше экспедициялар болып қайтқан. 1776 жылы капитан [[Джеймс Кук]] та болып қайтты. 1940 жылғы желтоқсанда «Атлантис» герман крейсері аралға келді. Аралда біраз уақыт болып, теңізшілер кемені жөндеуден өткізіп, су қорларын толықтырды. Кеменің соғыстағы алғашқы шығыны да осы аралда орын алды: кеменің мұржасын сырлап жатқан бір теңізші құлап, мерт болған еді. Ол сол аралда жерленді, оның қабірі кейде Екінші дүниежүзілік соғыстағы немістердің ең оңтүстікте орналасқан қабірі деп аталады.<br />
<br />
[[Сурет:Kerguelen CookGlacier.JPG|thumb|310px|Кук мұздығы]]<br />
<br />
1940-шы жылдардың соңынан бері Кергелен аралы бірқатар ғылыми топтардың жұмыс алаңына айналды. Аралдың 50-100 адамнан, көбінесе іссапарға келіп жүретін ғалымдардан тұратын өзіндік халқы пайда болды. Үлкен аралда [[мысық]]тар көптеп кездеседі. Олар аралға бұрын келіп-кетіп жүрген кемелерден қашып, жабайыланып кеткен мысықтардың ұрпағы. Олар теңіз құстарына және сырттан әкелінген, жабайыланып көбейген үй қояндарын аулап күн көреді. Аралда тамаққа пайдалануға болатын жергілікті [[Кергелен капустасы]] да өседі. Аралда жер серіктерін бақылау бекеті орналасқан.<br />
[[Сурет:Kerguelen-Trémarec.jpg|thumb|200px|Ив-Жозеф де Кергелен де Тремарек]]<br />
<br />
Аралдың негізгі елді мекені, ауданның орталығы Үлкен аралдағы '''Морбихан шығанағының''' шығыс бөлігінде орналасқан. Ол Порт-о-Франсе деп аталады. Онда бар, спорт залы, аурухана, кітапхана және ''[[Нотр Дам де Вон]]'' деп аталатын шіркеу бар.<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{French overseas departments and territories}}<br />
{{Outlying territories of European countries}}<br />
{{stub}}<br />
<br />
<!--Other languages--><br />
<br />
[[Санат:Аралдар]]<br />
[[Санат:Үнді мұхиты]]</div>Нұрлан Рахымжанов