https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 2026-04-18T12:41:10Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B&diff=14727&oldid=prev 2025-04-25T17:55:46Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:55, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B&diff=14726&oldid=prev 2015-05-31T06:25:32Z

<p>clean up, replaced: ҒА-ның → <a href="/index.php?title=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Ғылым академиясы (мұндай бет жоқ)">ғылым академиясының</a> using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Кен орны''', кен байлықтары – мөлшері мен сапасы жағынан өндірістік игеруге тиімді жер бетіндегі немесе қойнауындағы минералдық заттардың шоғыры. Кен орындары жер қыртысындағы әр түрлі геологиялық процестер нәтижесінде түзіледі. Табиғаттағы түзілу тегіне қарай Кен орындары [[магмалық]] (тереңдегі, [[эндогендік]]), [[метаморфтық]] және [[шөгінді]](жер бетіндегі, [[экзогендік]]) болып үш топқа бөлінеді. Магмалық Кен орындары интрузивті массивтердің ішінде, олардың алғашқы қалыптасуына бейімделе қабат пішіндес денелер түзеді немесе жарықшақтарды толтырып, желілер түрінде қалыптасады. Бұл топқа [[хром]], [[титан]], [[ванадий]], [[фосфор]], [[никель]], [[кобальт]], [[мыс]], [[платина]], т.б. Кен орындары жатады. Магмалық Кен орындарының топтамалары: [[жапсарлық кендер]] мен [[гидротермальдық кендер]]. [[Метаморфтық Кен орны]] тау жыныстарының өзгеріске ұшырауынан түзіледі. Бұл топқа [[темір]], [[марганец]], [[никель]], [[кобальт]], [[боксит]], [[каолин]], [[уран]], [[фосфор]], т.б. Кен орындары жатады. Шөгінді Кен орындары тау жыныстарының [[өзен]], [[көл]], [[мұхит]]тардың түбінде шөгуі салдарынан пайда болады. Оған [[ас тұзы]], [[калий тұзы]], [[бораттар]], [[тас көмір]], т.б. Кен орындары жатады. Халық шаруашылығында пайдалануына қарай Кен байлықтары негізгі 3 топқа бөлінеді: [[металдық кендер]] (металлургияда шикізат ретінде қолданылатын [[темір]], [[марганец]], [[қорғасын]], [[мырыш]], т.б. [[кентастар]]), [[бейметалдық кендер]] ([[керамика]], [[силикат]], [[құрылыс материалдары]], [[слюда]], [[асбест]], [[графит]], [[тұз кентастары]], т.б.), [[жанғыш кендер]] ([[мұнай]], [[тас көмір]], [[газ]]). Кен орындары жер бетінен төмен қарай орналасуына қарай ультраабиссальдық (10 – 15 км-ден көп), абиссальдық (3 – 5 км-ден 10 – 15 км-ге дейін), гипабиссальдық (1 – 1,5 км-ден 3 – 5 км-ге дейін) және жер бетіне жақын (1 – 1,5 км) болып бөлінеді. [[Қазақстан]]дағы Кен орындарын іздеу мен ашу, оларды барлауда [[КСРО ғылым академиясы]]ның [[Қ.И. Сәтбаев]] бастаған ғалымдар [[И.И. Бок]], [[Г.Н. Щерба]], [[А.Қ. Қайыпов]] елімізде бірінші рет Қазақстанның [[металлогениялық болжам картасы]]н жасап, республика аумағында Кен орындарының орналасу заңдылықтарын негіздеді.&lt;ref&gt;[[Қазақ Энциклопедиясы]]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан табиғаты]]<br /> [[Санат:География]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Zhaksilik