https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2026-04-18T15:41:57Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B0&diff=53407&oldid=prev 2025-04-25T18:56:12Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B0&diff=53406&oldid=prev 2014-05-12T15:44:01Z

<p>clean up, replaced: Бес жүз бес сөз.—Алматы → Бес жүз бес сөз.— Алматы, Рауан, 1994. → Рауан, 1994 жыл. using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Кейуана.''' [[Қазақ тілі]]нің 10 томдық түсіндірме сөздігінде кейуана жасы үлғайған, ақниет әйел; кәрі, қарт<br /> мағыналарында көрінеді. «Үстін-үстін күрсініп алған кейуананық әлсіз үні қалтырап шықты» (Ж. Еділбаев. Тергеуші.).<br /> «Кейуана» тұлғасын көрсетілген мағынада басқа түркі сондай-ақ [[Араб тілі|араб]], [[Парсы тілі|парсы тілдерінен]] кездестіре алмадық.<br /> Алайда, осыған негіз, төркін боларлық сөзді моңғол тобындағы тілдерден ұшыратамыз. [[Моңғол тілі]]нің өзінде хэзээний — көптен бергі, ежелгі (Мон.-Қаз. сөз., 1954, 310), [[Қалмақ тілі]]нде кезәнә — әлдеқашан, бұрыннан<br /> (Рус.-кал. сл., 1964, 127) деген мағыналарға нұсқайды. 6 131<br /> Егер осы деректерге табан тіресек, «кейуана» сөзінің<br /> төркініне, тарихына жорамал айту қиынға соқпайды. Бізде бұл сөз көбіне адаммен байланысты қолданылатындығы жоғарыда келтірілген мысалдан белгілі. Көп<br /> жасаған адам өзінен кейінгі жастарға ежелден, әлдеқашаннан келе жатқан сияқты болып көрінуі заңды жағдай. Моңғол тілдеріндегі, әсіресе, қалмақ тіліндегі «кезәнә» сөзі қазақтарға ауысып, кейін келе төл сөзіндей<br /> қалыптасқан деу шындықтан алыс кетпейтін тәрізді.<br /> Сондай-ақ, оның дыбыстық өзгеріске ұшырауы да тіл<br /> заңдылығына қайшы келмейді. Өйткені, басқа тілден<br /> ауысқан сөз былай тұрсын, [[түркі тілдері]]нің өзінде де<br /> т ~ з ~ й дыбыстарының езара сәйкестеніп қолданыла<br /> беретіні белгілі нәрсе (якутша — атах, хакасша — азах,<br /> қазақша — аяқ). Дәл осы жолмен «кезәнә» сөзі қазақ<br /> тіліне ауысқаннан кейін «кейәнә» қалпына түскен де,<br /> одан әрі «кейуәнә», «кейуана» күйінде айтылу дағдыға<br /> айналған деуге болады. Көрсетілген сөз үнемі жасы ұлғайған адамға айтылатындықтан оған «қарт», «ана»,<br /> «ата»- сияқты сездердің қосарлануын артық көрген деп<br /> білеміз. Сөйтіп, «кейуана» дегенде, «ежелден, әлдеқашаннан келе жатқан», «көпті керген адамды» ұғынатынымыз дағдыға айналған.&lt;ref&gt;Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Лингвистика]]<br /> [[Санат:Қазақ тілі]]</div>

ArystanbekBot