https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%B5%D0%B6%D1%96%D0%BC 2026-09-08T01:42:56Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D0%B6%D1%96%D0%BC&diff=117958&oldid=prev 2026-06-26T06:35:32Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:35, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B5%D0%B6%D1%96%D0%BC&diff=117957&oldid=prev 2023-08-07T06:39:06Z

<p>Protected &quot;<a href="/index.php/%D0%9A%D0%B5%D0%B6%D1%96%D0%BC" title="Кежім">Кежім</a>&quot; ([Өңдеу=Тек администраторларға рұқсат ету] (мәңгі) [Жылжыту=Тек администраторларға рұқсат ету] (мәңгі))</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Кежім.jpg|thumb|right|250px|Кежім. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ]] қорынан. Кежімнің бетіне қызыл, ақ, қара, сұр түсті жүн жіптермен ұсақ жолақ түсіріліп тоқылған. Көк түсті мақта матамен астарланған. Аттың сауырын жауып тұратын алдыңғы жағы көк шашақпен шашақталған.]]<br /> '''Кежім''' – салтанат, сәндік үшін әшекейленіп, өрнектеліп, шашақталып жасалған [[ат]] жабуы. Көне заманда кежім «тері сауыт» деген мағынаны білдірген. Кежімнің ертедегі [[Массагеттер|массагет]], [[Сақтар|сақ]], [[Сарматтар|сармат]], [[оғыздар]]да қолданылған сауыт түрiндегi үлгiлерi жазба деректерде, жартастардағы суреттерде, дастан-жырларда ұшырасады. <br /> <br /> == Сипаты, атаулары мен қолданысы ==<br /> Мұндай ат сауыты кекілдік, сауырлық, жақ, мойындық, кеуделiк, бастық деп аталатын 6-бөлiктен тұрады. Кежімді астарлық жабуға металл көбелердi, берен, зере темiрлердi қайыс, шегемен бекiту, шығыршықпен өру, қаю, сыру арқылы жасайды, етегiне шашақ түсiредi. Қорғаныс дәрежiсiне сай олар &quot;көбе кежім&quot;, &quot;берен кежім&quot;, &quot;қапталған кежім&quot;, &quot;кiреуке кежім&quot; деп аталған.&lt;br&gt;<br /> Ертеде кежім қорғаныс мақсатында атты жарату, аурудан сақтау үшiн қолданылса, соңынан сәнді жабу түрiне ауысқан. Ол таңдаулы ат пен мақтаулы түйелерге жабылатын болған. Кежім салтанатты күндерде және күзгі, қысқы суықта ердің астынан салынып, аттың сауырын жауып тұрады.&lt;br&gt;<br /> Кежімнің алтын, күміс зермен (жіптермен) әшекейлеп тігілген алтынды кежім, күмісті кежім, зерлі кежім, кестелі кежім, шашақты кежім тәрізді сәнді түрлері болған.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> == Әдебиеттер ==<br /> * Радлов В.В. Тюркские степные кочевники. ІІІ т. Астана: Алтын кітап, 2007; <br /> * ҚР МОМ – материалдарынан; <br /> * ОМЭЭ – материалдарынан.<br /> <br /> [[Санат:Қазақ мәдениеті]]<br /> [[Санат:Қолөнер]]<br /> [[Санат:Сауыттар]]</div>

Салиха