Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:25:33Z

1 түзету

Мағыпар: сурет қою

2026-02-05T07:03:34Z

сурет қою

Жаңа бет

{{Елді мекен
|статусы = қала
|қазақша атауы = Кварели
|шынайы атауы = {{lang-ka|ყვარელი}}
|сурет = Kvareli Town Center.jpg
|сурет атауы =
|жағдайы =
|ел = Грузия
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg =41 |lat_min =57 |lat_sec =05
|lon_dir =E |lon_deg =45 |lon_min =49 |lon_sec =06
|CoordAddon =
|CoordScale =
|аймақ түрі = Аймақ
|аймағы = Кахетия аймағы
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі = Муниципалитет
|ауданы = Кварели муниципалитеті
|кестедегі аудан =
|қауым округі түрі =
|қауым округі =
|кестедегі қауым округі =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi =
|басшысы =
|құрылған уақыты =
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары =
|статус алуы = 1964
|жер аумағы =
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 508
|климаты =
|ресми тілі =
|тұрғыны = 7 739
|санақ жылы = 2026
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі = +4:00
|DST =
|телефон коды = +995 352
|пошта индексі =
|пошта индекстері =
|автомобиль коды =
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты =
|сайты =
|сайт тілі =
}}

'''Кварели''' ({{lang-ka|ყვარელი}}) — Шығыс [[Грузия]]дағы қала, [[Кахетия аймағы]]ндағы [[Кварели муниципалитеті]]нің әкімшілік орталығы.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/3278-goroda-i-regiony-gruzii.html|title=Города и регионы Грузии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-5|lang=}}</ref>
Кварели қаласының халқы 2026 жылы 7 739 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/ge/population-of-kvareli-10782.html|title=Население Кварели|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-5|lang=}}</ref>

== Географиялық сипаттамасы ==
Қала Алазани аңғарының солтүстік-шығысында, Бурси және Дуруджи өзендерінің (Алазанидің сол жақ салалары) орталығында, теңіз деңгейінен 450 метр биіктікте, [[Тбилиси]]ден 150 км және Мукузани теміржол станциясынан 19 км қашықтықта орналасқан.

Кварелидің климаты орташа ылғалды субтропикалық, мұндағы климат орташа жылы, жауын-шашын көп. Жылдың ең жылы айы - шілде, орташа температурасы 24<sup>о</sup>С. Қыста температура -7<sup>о</sup>С төмен түспейді.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-ge-Kvareli|title=Кварели|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-5|lang=}}</ref>

== Тарихы ==
Кварели тарихы толық ашылмаған, қоныстың нақты құрылған күнін анықтау қиын. Мұнда 1533 жылы үлкен шарап жертөлесі салынғаны белгілі. Тағы бір факт — Кварели бекінісінің XVIII ғасырда салынғаны белгілі. 1755 жылы Кварелидегі қамалдың маңында Картли мен Кахети патшалықтары мен Авар хандығы арасында шайқас болды. Сонымен қатар, жергілікті тұрғындар әйгілі режиссер және грузин театрының негізін қалаушы Коте Маржанишвилидің 1872 жылы қалада дүниеге келгенін мақтан тұтады.
Ұлы публицист және «грузин ұлтының атасы» Илья Чавчавадзе Кварелиде тұрған. Оның үйі бірнеше бөлмесі бар қарапайым бір қабатты ғимарат, бірақ оның жанында үлкен шарап жертөлесі (марани) орналасқан. Үй шыршалар мен бамбук өскен бақпен қоршалған.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8?ysclid=ml90udusix699067674|title=Кварели|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-5|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://greeniberia.ru/news/feed/blog/30-kvareli.html|title=Кварели|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-5|lang=}}</ref>

1960 жылы 30 желтоқсанда Кварели ауылы қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. 1964 жылы қала мәртебесін алды. Бұрын ол Грузин КСР-інің Кварели ауданының орталығы болған.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Кварели өнеркәсібі аймақтың ауылшаруашылық өнімдерін өңдейтін кәсіпорындармен ұсынылған: шарап зауыты, коньяк спирт зауыты және эфир майы спирт зауыты. Сондай-ақ, жергілікті шикізатты пайдаланатын кірпіш зауыты болды.<ref>{{citeweb|url=https://tropki.ru/gruziya/kahetiya/kvareli|title=Кварели|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-5|lang=}}</ref>

== Кварелидің көрікті жерлері ==
*Қала орталығында XVIII ғасырдағы Кварели бекінісі орналасқан. XVI-XVII ғасырларға жататын бұл бекініс төрт мұнарасы бар шаршы құрылым болып табылады.
*Илья Чавчавадзенің үй-мұражайы. 1937 жылы Чавчавадзенің туғанына 100 жыл толуына орай ашылған. Илья Чавчавадзе бір кездері тұрған үйде үлкен көрме орналасқан. Әрбір бөлім жазушының өмірінің бір кезеңін бейнелейді.
*Коте Маржанишвилидің үй мұражайы — Грузин театрының негізін қалаушы Кварелиде дүниеге келген. Ол Киевте, Санкт-Петербургте және Тбилисиде жұмыс істеген, бірнеше ондаған пьесаларды қойып, жеті фильм түсірген.
*Иоанна Креститель соборы — XIX ғасырдың аяғында салынған шіркеу.
*Әділет үйі — Саакашвили кезеңінен қалған ерекше ғимарат. Ол Тбилиси, Батуми және басқа да қалалардағы әділет үйлерінің үлгісіне ұқсас.
*Киндзмараули корпорациясы — қала орталығында көгалдандырылған аумағы бар үлкен шарап зауыты. Барлық ниет білдірушілер үшін олар тегін экскурсиялар жүргізеді, өндірісті көрсетеді.
*Кварели туннелі — «Хареба» шарап зауытының аумағында орналасқан. Ол 1962 жылы ашылған. Туннельдің ұзындығы бірнеше шақырым, ал туристерге 800 метр жаяу жүруге рұқсат етіледі.<ref>{{citeweb|url=https://alex-still.ru/kvareli-gruziya.html|title=Город винзаводов|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-5|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://v-georgia.com/showplaces/kvareli-centr-vinodeliya-v-gruzii/|title=Кварели — город винного туризма|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-5|lang=}}</ref>

== Галерея ==
<gallery mode="packed" heights="145">
Justice House of Kvareli.jpg|Әділет үйі
ყვარლის ბიბლიოთეკა.jpg|Кітапхана
Stadium of Kvareli.jpg|Стадион
ილია ჭავჭავაძის სახლ–მუზეუმის ეზო.jpg|Коте Маржанишвилидің үй мұражайы
</gallery>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Грузия қалалары}}
[[Санат:Грузия қалалары]]

← Ескі түзетулер	06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Кварели - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Мағыпар: сурет қою