Moderator: 1 түзету

2026-07-12T19:05:02Z

1 түзету

CommonsDelinker: «Казарма_(Түркістан),_ХІХғ.аяғы.jpg» дегенді аластады, бұны Ортаққордың қатысушысы [[commons:User:Yuval CT|Yuval CT]

2025-11-12T17:24:33Z

«Казарма_(Түркістан),_ХІХғ.аяғы.jpg» дегенді аластады, бұны Ортаққордың қатысушысы [[commons:User:Yuval CT|Yuval CT]

Жаңа бет

{{Ғимарат
| ғимараттың аты = Казарма
| шынайы аты =
| бұрынғы атауы =
| балама аты =
| статусы = Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші
| суреті =
| ені =
| сурет атауы =
| позициялық карта = Қазақстан
| карта атауы =
| карта ені =
| ғимараттың үлкен жетістігі =
| ізашары =
| ізбасары =
| ғимарат түрі =
| сәулет стилі = қала құрылысы және сәулет
| қолданылуы =
| орналасуы = Түркістан қаласы,
| мекен жайы =
| қала =
| мемлекет =
| қазіргі жалдаушы =
| ғимараттың маңыздылығы =
| құрылысы уақыты = XIX ғасырдың аяғы.
| құрылысы аяқталды =
| ашылған уақыты =
| жөнделген уақыты =
| жабылған уақыты =
| бұзылған уақыты =
| құны =
| жөндеу құны =
| биіктігі =
| төбесі =
| антеннаның төбесі =
| шатыры =
| ең соңғы қабат =
| обсерватория =
| құрылыс жүйесі =
| көлемі =
| диаметрі =
| басқа да өлшемдері =
| қабаттар саны =
| ғимараттың ішкі ауданы =
| лифтілер =
| тапсырыс беруші =
| иемденуші =
| басқарушы орган =
| сәулетшісі =
| сәулет фирмасы =
| салушы =
| инженері =
| инженер-құрылысшы =
| басқа да дизайнерлер =
| сметашы =
| бас мердігер =
| марапаттары =
| дүкендер саны =
| бөлмелер саны =
| көлік тұрағы =
| сайты =
}}
'''Казарма''' — XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында салынған тарихи-мәдени ескерткіш. [[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі|Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне]] енген сәулет өнері ескерткіші. 1994 жылғы «Қазақстанның тарихи-мәдени ескерткіштер шежіресінің» Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша жинағына №594.2 санды нөмірімен енгізіліп мемлекет қарауына алынған<ref name=":0">«Әзірет Сұлтан» Ұлттық тарихи-мәдени музей-қорығына қарасты тарихи-мәдени ескерткіштер»: жинақ / «Service Press» баспасы, 184 б. Алматы 2025 ж. 170 бет. - ISBN 978-601-7316-24-2</ref>.

== Тарихы ==
Ғимарат бастапқыда Түркістандық атқыштар батальонының І-ротасының кіші шендегі офицерлеріне арналған казарма ретінде салынған. [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]қа дейін мұнда әскери атты әскер эскадронының жауынгерлері тұрған. Соғыс жылдары ғимаратта аймақтық әскери комиссариат (военкомат) және әскери-медициналық комиссия жұмыс істеген. [[Түркістан (қала)|Түркістан қаласы]] мен ауданы, сондай-ақ [[Жаңақорған ауданы|Жаңақорған]], [[Созақ ауданы|Созақ]], Бөген, [[Шәуілдір ауданы|Шәуілдір]] аудандарынан әскерге шақырылғандар осы ғимаратта тіркеуден өткен. Соғыстан кейін, 1960-жылдары, ғимаратта «Эластик» тігін фабрикасының негізгі цехы орналасқан. 1990-жылдары фабрика көшіп кетті. 2000 жылы ғимаратта «Түркістан тарихы» музейі құрылды<ref name=":0" />.

== Архитектурасы ==
Ғимарат бір қабатты, кірпіштен қаланған және темір шатырлы. Жобада тік төртбұрыш пішінінде салынған. Қасбеттері симметриялы, орталық және жанама бөліктері әлсіз ризалиттермен ерекшеленген. Қабырғалары тар терезе ойықтарымен және пилястрлармен бөлінген. Ішкі жоспары симметриялы, екі қатар бағаналармен бөлінген үш бөліктен тұратын кең зал түрінде жобаланған<ref name=":0" />.

== Музейдің құрылуы ==
1995 жылы [[Әзірет Сұлтан қорық-мұражайы|«Әзірет Сұлтан» музей-қорығы]] мен Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты бірігіп, Түркістан археологиялық экспедициясын құрды. Экспедицияның мақсаты – Түркістан және оның маңындағы ортағасырлық қалалар мен қорымдарды зерттеп, болашақ «Түркістан тарихы» музейіне материал жинақтау болды. 1997–1999 жылдары ғимарат толық қайта жөндеуден өтіп, сегіз экспозициялық және алты қызметтік бөлмеге бөлінді. 2000 жылы күзде «Түркістан тарихы музейі» келушілерге есігін ашты<ref name=":0" />.

== Қалпына келтіру және реэкспозиция ==
2014–2015 жылдары ғимаратта қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. 2016 жылы музейде реэкспозициялық жаңғырту, жаңа безендіру және мазмұндық толықтырулар жасалып, көрме жаңа үлгіде қайта ашылды<ref name=":0" />.

== Маңызы ==
Музей ғимараты XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы әскери-азаматтық сәулеттің ерекше үлгісі болып саналады. Қазіргі таңда ол [[Түркістан қаласы]]ның мәдени мұра нысандарының бірі және «Әзірет Сұлтан» музей-қорығы құрамындағы маңызды экспозициялық орталықтардың бірі<ref name=":0" />.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиеттер ==
* ''Казарма, ХІХв.'' // Свод памятников истории и культуры Казахстана. Южно-Казахстанская область. – Алматы, 1994. – С. 283. №594.2.
* Тұяқбаев М. ''Жаңғырған «Түркістан тарихы» музейі'' // ''Ясауи мұрасы'' газеті, 2016. – 1–2 бб.
* Тұяқбаев М. ''«Түркістан тарихы» музейіңдегі Түркі дәуірінің ескерткіштері'' // ''Древнетюркская цивилизация: памятники письменности''. Материалы международной конференции. – Астана, 2001. – Алматы, 2011. – С. 514–521.

{{Түркістан облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері}}

[[Санат:Түркістан облысы сәулеті]]
[[Санат:Түркістан облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]
[[Санат:Қазақстан кесенелері]]

← Ескі түзетулер	19:05, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Казарма (Түркістан) - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

CommonsDelinker: «Казарма_(Түркістан),_ХІХғ.аяғы.jpg» дегенді аластады, бұны Ортаққордың қатысушысы [[commons:User:Yuval CT|Yuval CT]