https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2026-04-18T16:12:32Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B&diff=30789&oldid=prev 2025-04-25T18:08:54Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B&diff=30788&oldid=prev 2016-02-24T19:24:04Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |name = Кавказ таудағаны<br /> |image = Celtis-caucasica-fruit.JPG<br /> |image_caption = Кавказ таудағаны<br /> |status = LC<br /> |status_system = iucn3.1<br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br /> |classis = [[Қос жарнақтылар]]<br /> |unranked_ordo = [[Core eudicots]]<br /> |unranked_subclassis = [[Rosids]]<br /> |ordo = [[Rosales]]<br /> |familia = [[Cannabaceae]]<br /> |genus = ''[[Таудаған|Celtis]]''<br /> |species = '''''C. caucasica'''''<br /> |binomial = ''Celtis caucasica''<br /> |binomial_authority =Willd.<br /> |}}<br /> '''Кавказ таудағаны''' (Celtis саuсаsіcа) – [[кенепшөп тұқымдасы]], таудаған туысына жататын көп жылдық [[ағаш]]. [[Орта Азия]], [[Иран]] және [[Кавказ|Кавказдың]] таулы аймақтарында кездеседі. [[Қазақстан|Қазақстанда]] [[Жетісу]] ([[Жоңғар Алатауы|Жоңғар Алатауының]] оңтүстік сілемінен [[Батыс Тянь-Шань|Батыс Тянь-Шаньға]] дейінгі ([[Жамбыл облысы|Жамбыл]], [[Оңтүстік Қазақстан облысы|Оңтүстік Қазақстан]] облыстары) төменгі және орта белдеудегі құрғақ тау беткейлері мен шатқалдарында өседі. Биіктігі 4 – 8 метрдей, тегіс, сұр қабықты, жас [[бұтақ|бұтақтары]] қызғылт қоңыр түсті, ұшар басы шоқтанып тұрады. Өте қатты, қысқа [[сағақ|сағақты]], [[талшық|талшықтанған]] торы айқын көрінетін [[жапырақ|жапырақтары]] өркенге кезектесе орналасқан. Жапырақ тақташалары ұзынша [[қандауыр]] тәрізді, жиектері үшкір тісті болып келеді. [[Гүл|Гүлдері]] қос жынысты, олар ұзындығы 2 см-дей болатын [[гүлтабан|гүлтабанымен]] жапырақтың қуысында орналасқан. Гүлсерігі қарапайым ұсак төрт бөліктен тұрады, аталығы төртеу, жатыны бір ұялы. Тұқымынан және [[вегетативті]] жолмен көбейеді. Жапырақ жара бастаған кезде жел арқылы тозаңданады. [[Сәуір]] – [[мамыр]] айларында гүлдеп, [[қыркүйек|қыркүйекте]] жемістенеді. [[Жеміс|Жемісі]] – тәтті, жұмсақ, шар тәрізді сүйекше. Құрғақшылыққа төзімді ағаш. Жетіліп піскен кезінде (қыркүйек) жемісі қызғылт сары түсті әрі көкшіл қатпарлы рең алады. Кавказ таудағаның сүрегі ауыр және мықты болады, [[балта|балтамен]] жарудың өзі қиынға соғады, сондықтан да оны көбіне «[[тас]]» немесе «[[темір]]» ағаш деп атайды. Қабығын [[тері]], [[жүн]] және [[жібек]] бұйымдарын сарғыш қоңыр түске бояу үшін қолданады. [[Халық медицинасында]] жапырағы мен жемісін асқынған [[асқазан]], [[ішек|ішектің]] [[жұқпалы аурулар|жұқпалы ауруларын]] емдеуде және терлеу үшін қолданылады. Ал құрамында 48%-ға дейін қою майы бар жемісін тағамға пайдаланады. Жемісі шикі күйінде де жеуге жарамды. Кавказ таудағаны шірнелік және сәндік өсімдік. Табиғи ортада тік беткейлер мен шөгінділерді орнықтырып, [[топырақ|топырақты]] шайылып, тастарды жылжып кетуден сақтайды. Кавказ таудағаны өзінің таралу аймағы бойынша солтүстік-шығыста ең сирек кездесетін түр болғандықтан қорғауға алынып, [[Қазақстан|Қазақстанның]] «[[Қызыл кітап|Қызыл кітабына]]» енгізілген.<br /> &lt;ref name=&quot;test&quot;&gt;Қазақстан Энциклопедиясы&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Сілтемелер==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> {{stub}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Кенепшөптер]]<br /> [[Санат:Қазақстан табиғаты]]</div>

Kmoksy