https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%98%D1%82%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BC 2026-04-18T22:46:57Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%98%D1%82%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BC&diff=30777&oldid=prev 2025-04-25T18:08:54Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%98%D1%82%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BC&diff=30776&oldid=prev 2016-05-16T04:55:07Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |image = Bryonia dioica 004.JPG<br /> |image_caption = [[Қосүйлі итжүзім]] <br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br /> |classis = [[Қос жарнақтылар]]<br /> |unranked_ordo = [[Core eudicots]]<br /> |unranked_subclassis = [[Rosids]]<br /> |ordo = [[Cucurbitales]]<br /> |familia = [[Асқабақтар тұқымдасы|Cucurbitaceae]]<br /> |subfamilia = [[Cucurbitoideae]]<br /> |tribus = [[Benincaseae]]<br /> |subtribus = [[Benincasinae]]<br /> |genus = '''''Bryonia'''''<br /> |genus_authority = [[Карл Линней]]<br /> |subdivision_ranks = түрлері<br /> |diversity = 12 түрі белгілі<br /> |}}<br /> '''Итжүзім''' ({{lang-la|Bryonia}}) – [[Асқабақтар тұқымдасы|асқабақ тұқымдасына]] жататын [[Көп жылдық шөптер|көп жылдық шөптесін өсімдіктер]] туысы. <br /> <br /> <br /> Дүние жүзінде [[Орта Азияда]], [[Батыс Еуропада]] және [[Жерорта теңіз]] аймағында кездесетін 12 түрі белгілі. [[Қазақстан]]ның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аудандарындағы [[жазық]] жерлер мен [[тау]] аңғарларында, сондай-ақ [[орман]] шеті мен [[Бұта|бұталар]] арасында өсетін 3 түрі бар. Олардың ішінде [[реликті]] түр өте сирек, тек [[Шардара|Шардара алабы]] мен [[Қызылқұм]]да ғана кездесетін [[қаражемісті итжүзім]] (В. melanocarpa) қорғауға алынып, Қазақстанның ''« [[Қызыл кітап|Қызыл кітабына»]]'' енгізілген. Оның биіктігі 2 – 4 м. [[Тамыр]]ы жуан, [[түйнекті]], [[сабақ|сабағы]] көп бұтақты, шырмалып өседі. Етжеңді, бестармаққа бөлінген төменгі жағындағы [[жапырақ]]тары ірі болады. [[Бір үйлі өсімдіктер|Бір үйлі]], сарғыш жасыл гүлі дара жынысты. [[тұқым|Тұқымынан]] көбейеді. [[Сәуір]] – [[мамыр]] айларында гүлдеп, [[маусымда]] [[жемісі]] піседі. [[Жеміс]]і – шар тәрізді қою жасыл түсті [[жидек]]. Бұл [[Өсімдіктер|өсімдіктің]] [[тамыр]]ынан алынатын құрғақ ұнтақты [[Жануарлар|жануарлардың]] әр түрлі жарасын емдеуге қолданады. Итжүзімнің тағы бір түрі – [[сыртдән итжүзім]]інің [[тамыр]]ында улы [[брионин]], [[брейн глюкозидтері]], [[шайыр]], [[крахмал]], [[балауыз]], [[минералды тұздар]], [[органикалық қышқылдар]] болады. Оны [[халық медицинасы]]нда [[несеп]] жүргізетін, [[қақырық]] түсіретін, ауруды бәсеңдететін және [[қан]] тоқтататын [[дәрі]] ретінде пайдаланады. Тұқымында [[эфир майы]] (1,5 – 2,1%) болғандықтан [[сабын]] қайнатуға қолданылады. Сондай-ақ гүлінен [[ара]]лар [[бал]] жинайды.&lt;ref&gt;Қазақстан Энциклопедиясы&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Суреттер ==<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Сурет:Bryonia alba1pl.jpg|Ақ итжүзім<br /> Сурет:Bryony_(Bryonia_alba)_foliage.jpg‎<br /> Сурет:White_bryony_mat_of_vegatation.jpg‎<br /> Сурет:Bryony_Berries.jpg‎|Жемістері<br /> Сурет:Young_bryony_(Bryonia_alba)_plant.jpg‎|Жас итжүзім<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> == Сілтемелер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{stub}}<br /> {{wikify}}<br /> [[Санат:Асқабақтар]]<br /> [[Санат:Қазақстан табиғаты]]</div>

Нұрлан Рахымжанов