Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:31:23Z

1 түзету

11:40, 2015 ж. қарашаның 20 кезіндегі Кырмызов деген

2015-11-20T11:40:45Z

Жаңа бет

{{Infobox Military Conflict
|conflict=Испан азамат соғысы
|date=17 шілде 1936–1 сәуір 1939
|place=[[Испания]], [[Марокко]], [[Канар аралдары]], [[Балерик аралдары]]
|image=
|caption=
|result=Испания мемлекетінің жеңісі.
|combatant1={{flagicon image|Flag of the International Brigades.svg}} [[Испан Республикасы]] 
{{flagicon|Soviet Union|1923}} [[КСРО]] {{flagicon image|Flag of the International Brigades.svg}} [[Интернационал бригадалары]] {{flagicon image|Flag of Mexico.svg}} [[Мексика]] 
|combatant2={{flagicon image|Flag of Spain under Franco 1938 1945.svg}} [[Испания мемлекеті]] 
{{flagicon image|Flag of Italy (1861-1946).svg}} [[Италия]] 
{{flagicon|Germany|Nazi}} [[Үшінші Рейх]] 
{{flagicon|Portugal}} [[Португалия]] 
|commander1=[[Мануэл Азанио]] [[Франсиско Ларого]] [[Хуан Негрин]]
|commander2=[[Франсиско Франко]] [[Эмилио Мола]] [[Хосе Санджуро]]
|strength1=450,000 350 aircraft 200 batteries (1938)<ref>Thomas, p. 628</ref>
|strength2=600,000 600 aircraft 290 batteries (1938)<ref>Thomas, p. 619</ref>
|casualties1=
|casualties2=
|casualties3= ~500,000<ref>The number of casualties is disputed; estimates generally suggest that between 500,000 and 1 million people were killed. Over the years, historians kept lowering the death figures and modern research concludes that 500,000 deaths is the correct figure. Hugh Thomas, ''The Spanish Civil War'' (2001), pp. xviii & 899–901, inclusive.</ref>
|notes=
}}

'''Испанияның азамат соғысы''' – [[1936]]-[[1939]] жж. болған әскери тартыс. Бір жақта испан социалистер болған, арғы жақта испан әскери фашистер. Азамат соғысы 17 шілде [[1936]] ж. басталды, және 1 сәурде 1939 ж. аяқталды. Социалистерға [[КСРО]] мен [[Мексика]] көмектесті, ал фашистерға – [[Үшінші Рейх]] және [[Италия]].

== Соғыстың басталуы ==

[[1931]] ж. испанлар өз елде [[Испан Республикасы]] жариялды. Ең бірінші үкіметке консеварторлар және ұлтшылық партиялар келді. Бірақ сосын сайлауда көп социалисттік және коммунистік партиясылар женіс алып, өз заңдар қабылдады. Мысалы, 1932 ж. Аграрлық Заң, осы заң шаруаларға мен диқанларға жері берілді. Осы бәрі консеварторлаға ұнамау болды.

[[1933]] жылы Испанияда сайлауда Коммунист және Социалситтік (Socialist Workers Party of Spain, PSOE) партиясылар жеңіс алып, биік басына келді. Олар өз адам [[Мануэл Азанио]] президент істеді. Осы жылда Алманияда билік басына NSDAP («Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясы») келді. Германлар [[Еуропа]]лық фашистерға көмектесу бастады. Содықтан испан фашистер және консеварторлар төңкеріс жасау етті. Испанияның азамат соғысы басталды.

Азамат соғысы басталғанда әлемдін социалисттер Испанияға көмектесу келді. Олар [[интернационал бригадасылар]] ұйымдастырған. Тағыда [[Мексика]] [[Испания]]ға өзінін әскерлер және техника берілді. [[КСРО]] испан социалистерға қарулармен және ақшамен көмектесті. Көп КСРОның мамандық әскерлер және адамдар Испанияға көмектесу келді. Ал Ұлтшылық испанияға Италия және Алмания көмектесті. [[Бенито Муссолини]] италияның диктаторы испанияға 50000 адам жіберді. Алманияда [[Адолф Һитлер]] 15 мын адам жіберіп, испан фашистерға көп ақша берді.

== Соғыс барысы ==

Испан фашистер өз партиясы «[[Фаланга]]» жариялды. Оларға испан әскери қолбасшылар, консеваторлар және монархистер қосылды. Фашистердың басшы Санджуро 20 шілде 1936 ж. өлді және жаңа партияның басшы [[Франсиско Франко]] болды. Бірінші күндерде фашистерттер 50 мын адам өлтірді (социалистер және анти-фашистер).

21 шілде фашистер [[Феррол]] қаласы басып алды. 7 қыркүйектте олар Баск елге кіріп, Билбао қаласы алды, және Мадрид алу бастады. Бірақ [[Мадрид]]тте олар ұтылып шегінді. 1937 ж. фашистер Испан [[Морокко]] алып қайтадан Мадрид шабуылды, бірақ одан да ұтылды.

1938 ж. [[Теруел]] шайқаста республикалық әскерлер женіс алды. Бірақ Алманидан келген фашистер испан Фалангамен одақтасып Теруел тойтартты. 1939 ж. 14 қаңтарда испан фашистер [[Террагона]] қаласы басып алды, ал 26 қантарда [[Барселона]].

28 наурызда Франко әскерлер Мадрид басып алды. Азамат соғысы аяқталды.

== Ақыр ==

Фашисттер билік алғанда репрессиялар істеу бастады. 30-70 мын адам қамау немесе өлтірген болған. [[Екінші Дүниежүзілік соғысы]] басталғанда испан фашистер Алманияға көмектесті, олар «Когілдір дивизия»сы ұйымдастырды.

Франко Испанияда диктаторы болды. [[1975]] ж. ол қаза тапты, және испанлар демократия жолына қайтып бүгінгі [[Испания]] құрылысты.

== Шайқастары және операциялары ==

== Қолбасшылар ==
Испан Республикасы:

* [[Мануэл Азанио]]
* [[Франсиско Ларого]]
* [[Хуан Негрин]]

Испания мемлекеті:

* [[Франсиско Франко]]
* [[Эмилио Мола]]
* [[Хосе Санджуро]]

== Дереккөздер ==
<references/>

[[Санат:Азамат соғыстары]]
[[Санат:Испания тарихы]]

← Ескі түзетулер	19:31, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Испан азамат соғысы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

11:40, 2015 ж. қарашаның 20 кезіндегі Кырмызов деген