https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%98%D0%B6%D0%BC%D0%B0Ижма - Түзету тарихы2026-04-18T10:51:27ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%98%D0%B6%D0%BC%D0%B0&diff=32189&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:00Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%98%D0%B6%D0%BC%D0%B0&diff=32188&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using AWB2014-05-08T07:52:59Z<p>clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Фиқһ негіздері}}<br />
'''Ижмағ''' ({{lang-ar|إجماع}}) - [[араб тілі]]нде жеке адамға қолданылғанда, бір нәрсені жасауға шешім<br />
қабылдау, ал бір топ кісіге қолданылғанда, ортақ көзқарасқа келу, яғни әртүрлі<br />
адамдардың бір мәселе төңірегіндегі көзқарастарының бір нүктеге шоғырлануы<br />
деп түсіндіріледі. Ижма сөзінің мұсылман<br />
құқығындағы ұғым мағынасы да оның<br />
сөздіктегі мағынасына саяды. Ижма ұғым<br />
ретінде ''«Мұхаммед {{салауат}} Пайғамбардың<br />
үмбетінен болған мужтахидтердің [[Мұхаммед]] {{салауат}} [[Пайғамбар]] қайтыс болғаннан кейінгі қандай да бір дәуірле шариғи<br />
бір мәселеге үкім шығаруда ортақ пікірді<br />
ұстануы»'' деген түсінікті береді.<br />
<br />
Ижма жасалу үшін мужтахидтердің бір жерге жиналуы қажет емес. Белгілі бір дәуірле өмір сүрген мужтахидтердің белгілі бір мәселе төңірегіндегі көзқарастарының бірдей бағытта болуы Ижма үшін<br />
жеткілікті.<br />
<br />
Ижма Хазіреті Пайғамбар {{салауат}}-ның дәуірінде қолданылмаған, тек ол қайтыс болғаннан кейін ғана пайда болған. Ижманың<br />
өмірдегі алатын орны мен қызметі - күллі<br />
қоғамды байланыстыратын шешім қабылдау механизмі ретінде сипатталды. Ал<br />
оның діни өмірдегі, әсіресе, ғибадаттағы<br />
маңызы мен қызметі барлық ғибадаттарды<br />
Хазіреті Пайғамбар {{салауат}} орындағандай<br />
етіп сақтап, одан әрі жалғастыру болып<br />
табылады. Хазіреті Пайғамбарлық {{салауат}}<br />
сөзі барлық мүміндер қоғамын байланыстырғандықтан Ижма секілді қосымша әрекеттерге қажеттілік туындамаған. Пайғамбар {{салауат}} қайтыс болғаннан кейін<br />
үкім шығару құқығы Аһли суннат түсінігі<br />
бойынша үмбетке берілген және үмбеттің<br />
арасынан ижтихад қабілетіне (құқығына)<br />
ие адамдар (мужтахидтер, факихтер) пайда болған. Міне, осы үмбет мужтахидтерінің бір мәселе төңірегінде ортақ пікірге<br />
келуі Ижма деп аталып, Пайғамбарымыздың<br />
{{салауат}} көзі тірісінде мүміндерге айтқан<br />
сөздері сияқты нақты және байланыстырушы сөздер ретінде қабылданған.<br />
Сондай-ақ, Хазіреті Пайғамбарға {{салауат}}<br />
бойұсынбау харам болғанындай, Ижмаға<br />
бойұсынбау да харам деп есептеледі.<br />
Шииттер Пайғамбардай кейінгі байланыстырушы үкімді қабылдау құқығы мен міндетін<br />
жалпы үмбетке емес, тек қана ''«Мағсум<br />
имамға»'' тән деп білгендіктен, оларда Ижма<br />
пікірі болмаған. (Мағсум имам шииттердің<br />
түсінігі бойынша тікелей Хазіреті Пайғамбар<br />
{{салауат}} тарапынан белгіленген. Оларға Хазірет Әли мен оның тегінен шыққан он бір<br />
адам жатады).<br />
<br />
Ижманы бір аяттың немесе хадистің мағынасы және орындалуы мәселесінде қолданылатыны секілді қияс жолымен алынған<br />
нәтижеге де қолданылуы мүмкін. Яғни, Ижма<br />
Құран мен сүннетке балама дәлел ретінде<br />
емес, олардан шығарылған мағыналардың<br />
нақтылана түсуіне қызмет көрсететін механизм ретінде сипатталуы мүмкін.<br />
<br />
Қысқаша айтар болсақ, [[дін]]и өмірде, әсіресе, [[намаз]], [[ораза]] және [[қажы]] ғибадаттарының негізгі элеметтері мен түрлері мәселесінде Ижма болған және олардың ауысуы<br />
немесе ауыстырылуы турасында сөз қозғалмаған.<br />
<br />
Қазіргі таңда құқықтық өмірде Ижманың<br />
мүмкін еместігін, тіпті бұған қажеттіліктің жоқ екендігін демократиялық жолмен басқарылып отырған мемлекеттерде<br />
парламент қабылдаған шешімдер ([[заң]])<br />
барлығын байланыстырушы сипатта болғандықтан, Ижманың орнына қолданыла алатынын айта аламыз.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС,<br />
2010 ISBN 9965-26-322-1</ref><br />
<br />
[[Ислам]] ғұламалары шамасы жеткен әркімге [[қажылық]] [[ғибадат]]ының ғұмырында бір рет [[парыз]] екендігіне бір пікір білдірген.<br />
Қажы ғибадатының парыз болуы үшін қажетті шарттар белгілі бір адамда толық болса, оған дереу қажылық жасау шарт па?<br />
Қажы ғибадатының парыз болуы үшін қажетті шарттар белгілі бір адамда толықса, ол кісіге ертерек қажылық жасау парыз. Шамасы келе тұра қажылықты кешіктірген күнәһар болады. Пайғамбарымыз (с.а.у.): «Қажылықты орындауда асығыңыздар! Өйткені, сендердің ешқайсыларың өлімнің қай уақытта келіп жететінін білмейсіңдер» – дейді.<ref>Исаұлы М., Жолдыбайұлы Қ. Ислам ғылымхалы – Алматы, 2010 ж. ISBN 978-601-06-1125-2 «Ислам мәдениеті мен білімін қолдау қоры»</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Дін]]<br />
[[Санат:Ислам]]<br />
<br />
<br />
{{Islam-stub}}</div>ArystanbekBot