Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:25:33Z

1 түзету

Мағыпар: /* Галерея */

2026-02-03T17:26:07Z

‎Галерея

Жаңа бет

{{Елді мекен
|статусы = қала
|қазақша атауы = Зугдиди
|шынайы атауы = {{lang-ka|ზუგდიდი}}
|сурет = Dadiani Palace Museum, Zugdidi.jpg
|сурет атауы =
|жағдайы =
|ел = Грузия
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg =42 |lat_min =30 |lat_sec =27
|lon_dir =E |lon_deg =41 |lon_min =51 |lon_sec =59
|CoordAddon =
|CoordScale =
|аймақ түрі = Аймақ
|аймағы = Самегрело-Жоғарғы Сванети аймағы
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі = Муниципалитет
|ауданы = Зугдиди муниципалитеті
|кестедегі аудан =
|қауым округі түрі =
|қауым округі =
|кестедегі қауым округі =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi =
|басшысы =
|құрылған уақыты =
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары =
|статус алуы = 1918
|жер аумағы =
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 110
|климаты =
|ресми тілі =
|тұрғыны = 42 998
|санақ жылы = 2026
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі = +4:00
|DST =
|телефон коды =
|пошта индексі =
|пошта индекстері =
|автомобиль коды =
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты =
|сайты =
|сайт тілі =
}}

'''Зугдиди''' ({{lang-ka|ზუგდიდი}}) — [[Грузия]]ның батысындағы қала. Бұл [[Самегрело-Жоғарғы Сванети аймағы]]ның және [[Зугдиди муниципалитеті]]нің әкімшілік орталығы.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/3278-goroda-i-regiony-gruzii.html|title=Города и регионы Грузии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-3|lang=}}</ref>
Зугдиди халқының саны 2026 жылғы мәліметтер бойынша 42 998 адамды құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/ge/population-of-zugdidi-10757.html|title=Население Зугдиди|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-3|lang=}}</ref>

== Географиялық сипаттамасы ==
Зугдиди Риони өзенінің аңғарындағы Колхида (Риони) ойпатында орналасқан. [[Тбилиси]]ге дейінгі теміржол арқылы қашықтығы - 320 км., теңіз деңгейінен биіктігі-110 м.
Зугдидидің климаты субтропикалық, жылы және ылғалды. Жылдың ең ыстық айлары - шілде және тамыз, температура әдетте 25-26°C дейін жетеді. Ең суық айлар - қаңтар және ақпан, температура шамамен 2-3°C шамасында. Зугдидиде жауын-шашын жиі жауады, жыл сайын 1500 мм-ден астам жауын-шашын түседі. Ең жаңбырлы айлар - маусым, қыркүйек, қазан және қараша.<ref>{{citeweb|url=https://v-georgia.com/showplaces/zugdidi-stolica-megrelii/|title=Город Зугдиди|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-3|lang=}}</ref>

== Тарихы ==
Мегрел тілінде «Зугиди» атауы «үлкен төбе» деп аударылады. Ежелгі заманда Зугдиди аймағы Колхиданың құрамына кірген. Зугдиди шамамен 16-17 ғасырларда құрылған және Диди деп аталған. Қала олардың резиденциясы орналасқан Дадиани әулетімен тығыз байланысты. 15 ғасырда астанасы Зугдидиде орналасқан Самаргалоның қосымша княздігі (орыс библиографиясында Мегрел княздігі немесе Мингрелия) құрылды. 1557 жылдан бастап ол іс жүзінде тәуелсіз болды, бірақ номиналды түрде Имерети патшалығына бағынды. Зугдидиден бірнеше шақырым жерде, Рухис Цихе бекінісінің жанында түріктер қатысқан ірі шайқас болды (1779). 1803 жылы Дадиани ханзадасы Осман империясының Самаргалоға қауіп төндіргендіктен Ресейден көмек сұрады. 1833 жылы Зугдиди Ресейге қосылды. 1857 жылы Мегрель көтерілісі кезінде қаланы халық жасақтары басып алды. 1867 жылы князьдік таратылды, осылайша Зугдидидің астана мәртебесі жойылды. Қала Кутаиси губернаторлығына қосылды. 1921 жылы Қызыл Армия қаланы басып алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2124-Zugdidi.html?ysclid=ml6smpnt7p610752812|title=Азия. Грузия. Самагрело - Земо-Сванети|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-3|lang=}}</ref>

1993 жылы, азамат соғысы кезінде, Зугдиди бірнеше ай бойы бұрын биліктен тайдырылған Грузия президенті Звиад Гамсахурдияның штаб-пәтері қызметін атқарды. 1993 жылы 6 қарашада қала қайтадан үкіметтің бақылауына өтті. 2008 жылдың 11-17 тамыз аралығында Грузиядағы соғыс кезінде қала, Ресей әскери бақылауында болды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Зугдидиде шамамен 25 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, олардың кейбіреулері маусымдық жұмыс істейді. Олар негізінен құрылыс материалдары мен азық-түлік өнімдерін (мысалы, шай және жаңғақ) өңдейді. Қалада денсаулық сақтау, білім беру және мәдени мекемелер де орналасқан (Зугдиди драма театры және Зугдиди мемлекеттік тарихи-этнографиялық мұражайы).

Қалада Тбилиси-Джвари желісінде теміржол вокзалы, сондай-ақ халықаралық (Тбилиси-Сухуми) және ішкі (Зугдиди-Местия, Зугдиди-Анаклия) жолдар бар.
Қалада үш автобекет бар, автобус қызметі Грузияның барлық ірі қалаларымен байланысады.

== Көрікті жерлері ==
Дадиани сарайы — Зугдидидің басты сәулет өнерінің ескерткіші болып табылатын ғимарат. Ежелгі заманда бұл қамал жергілікті ақсүйектердің беделді отбасының үйі болған. Сарайдың сыртқы келбеті еуропалық сәулет өнерін еске түсіреді. 21 ғасырдан мұражай ретінде пайдаланылады.
Қамалда 35 000-нан астам әртүрлі экспонаттар бар. Олардың ішіндегі ең танымалдары:
*әлемге әйгілі Наполеон Бонапарттың жиһаздары;
*Тамара патшайымның сирек кездесетін белгішесі;
*Константинопольден табылған ежелгі қолжазбалардың элементтері;
*Орта ғасырлардағы қару-жарақтар.<ref>{{citeweb|url=https://gruziyainfo.ru/gorod-zugdidi-v-gruzii/?ysclid=ml6sps34yi890543668|title=Город Зугдиди в Грузии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-3|lang=}}</ref>

== Галерея ==
<gallery mode="packed" heights="145">
Zugdidi48.jpg|Кинотеатр «Атриум»
Zugdidi59.jpg|Орталық көше
Train Station Zugdidi.JPG|Темір жол вокзалы
Theatre(Zugdidi).jpg|Драма театры
</gallery>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Грузия қалалары}}
[[Санат:Грузия қалалары]]

← Ескі түзетулер	06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Зугдиди - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Мағыпар: /* Галерея */