Зернук - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T14:47:28Z

1 түзету

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:37:29Z

1 түзету

07:35, 2025 ж. ақпанның 12 кезіндегі Салиха деген

2025-02-12T07:35:13Z

ArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB

2014-05-05T08:16:02Z

clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB

Жаңа бет

'''Зернук''', Оксус, Весидж – [[Қазақстан]]да 1 – 15 ғасырлар аралығында болған, ұлы ғалым [[Әбу Наср Әл-Фараби|Әбу Наср әл-Фараби]] дүниеге келген қала.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Орны [[Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қызылқұм]] ауданындағы Маяқұм ауылынан солтүстікке қарай 5 км жерде. Қала алғашқыда Весидж болып аталған. Ал ғылыми әдебиеттерде Оксус қаласы ретінде белгілі. 13 ғ-дан бастап Зернук деген атқа ие болды. Зернук қаласының атауы алғаш рет армян патшасы Гетумның 13 ғ-дың ортасында [[Қарақорым]]дағы [[Мөңке|Мөңке хан]] сарайына келген елшілігі туралы жолжазбаларында хатқа түскен (''қара'' [[Гетум Елшілігі|Гетум елшілігі]]). [[Хорезми|Әбу Абдаллах Хорезмидің]] жазбаларына қарағанда, “Зернук” – сол заманғы су көтеретін шығырлардың бір атауы.<ref>Агеева Е.И., Пацевич Г.И., Из истории оседлых поселений и городов Южного Казахстана. //Труды ИИАЭ АН Казахской ССР, А.-А., 1958, т. 5;</ref> Қала орнында жүргізілген зерттеулер мұнда дамыған шығырлы егіншілік жүйесінің, бірнеше шығыр шұңқырларының болғанын анықтады. Осыған қарағанда [[Хорезми]] пікірлері талас тудырмайды. Қала мен оның айналасындағы кішірек қоныстар суды 7 км жердегі Ақарық каналынан алған.<ref>Археологическая карта Казахстана, А.-А., 1960.</ref> Қазір қала орны бес бұрышты төбе түрінде сақталған. Қала орнын 1900 жылы Н.В. Руднев, 1947 жылы А.Н. Бернштам зерттеп, 1975 жылы Оңтүстік Қазақстан археол. экспедициясы (жетекшісі К.Ақышев пен К.Байпақов) қазба жұмысын жалғастырды.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref>

== Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан көне қалалары]]

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
-{{Көне қалашық
+'''Зернук''', Оксус, Весидж – [[Қазақстан]]да 1 – 15 ғасырлар аралығында болған, ұлы ғалым [[Әбу Наср Әл-Фараби|Әбу Наср әл-Фараби]] дүниеге келген қала.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Орны [[Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қызылқұм]] ауданындағы Маяқұм ауылынан солтүстікке қарай 5 км жерде. Қала алғашқыда Весидж болып аталған. Ал ғылыми әдебиеттерде Оксус қаласы ретінде белгілі. 13 ғ-дан бастап Зернук деген атқа ие болды. Зернук қаласының атауы алғаш рет армян патшасы Гетумның 13 ғ-дың ортасында [[Қарақорым]]дағы [[Мөңке|Мөңке хан]] сарайына келген елшілігі туралы жолжазбаларында хатқа түскен (''қара'' [[Гетум Елшілігі|Гетум елшілігі]]). [[Хорезми|Әбу Абдаллах Хорезмидің]] жазбаларына қарағанда, “Зернук” – сол заманғы су көтеретін шығырлардың бір атауы.<ref>Агеева Е.И., Пацевич Г.И., Из истории оседлых поселений и городов Южного Казахстана. //Труды ИИАЭ АН Казахской ССР, А.-А., 1958, т. 5;</ref> Қала орнында жүргізілген зерттеулер мұнда дамыған шығырлы егіншілік жүйесінің, бірнеше шығыр шұңқырларының болғанын анықтады. Осыған қарағанда [[Хорезми]] пікірлері талас тудырмайды. Қала мен оның айналасындағы кішірек қоныстар суды 7 км жердегі Ақарық каналынан алған.<ref>Археологическая карта Казахстана, А.-А., 1960.</ref> Қазір қала орны бес бұрышты төбе түрінде сақталған. Қала орнын 1900 жылы Н.В. Руднев, 1947 жылы А.Н. Бернштам зерттеп, 1975 жылы Оңтүстік Қазақстан археол. экспедициясы (жетекшісі К.Ақышев пен К.Байпақов) қазба жұмысын жалғастырды.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref>
-|Атауы         = Оксус қалашығы
-|сурет         = Оқсыз қалашығы (Оксус).jpg
-|өлшемі        =
-|Сурет атауы   =
-|Мәртебесі     =
-|Мемлекет      =
-|Қазіргі жері  = {{KAZ}}, [[Түркістан облысы]]
-|Қалануы       = I ғасыр
-|Қалаушы       =
-|Деректерде аталана бастады =
-|Басқаша атаулары = Зернук, Оқсыз, Весиджем
-|Халық саны    =
-|Қиралды       =
-|Қиралу себебі =
-|Орналасуы     =
-  |lat_dir = N |lat_deg = 42|lat_min = 57|lat_sec = 04
-  |lon_dir = E |lon_deg = 68|lon_min = 02|lon_sec = 02
-  |region        =
-  |CoordScale    =
- |Позициялық карта 1 = Қазақстан
-  |ПозКарта 1 ені    =
-  |crosses180        =
-|Облыс картасы       = Түркістан облысы
-|Ортаққордағы санаты =
-}}
-'''Зернук''', Оксус, Весидж – [[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген, [[Қазақстан]]да I-XV ғасырлар аралығында болған қала.
-== Орналасқан жері ==
+== Дереккөздер==
-[[Түркістан облысы]], [[Отырар ауданы]], [[Маяқұм]] ауылынан солүстікке қарай 9,5 км жерде, Ақжар шатқалында.
+<references/>
-== Зерттелуі ==
+{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
-Алғаш рет қалашық [[1900 жыл|1900]] жылы зерттелді, Н. Рудневаның Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясының [[Александр Натанович Бернштам|А. Н. Бернштам]]ның басшылығымен зерттеу [[1947 жыл|1947]] жылы жалғасты. Одан әрі [[1975 жыл|1975]] жылы [[Кемел Ақышұлы Ақышев|К. А. Ақышев]] пен [[Карл Молдахметұлы Байпақов|К. М. Байпақов]]тың басшылығымен Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясы археологиялық жұмыстардың айтарлықтай көлемін атқарды.
+{{wikify}}
 [[Санат:Қазақстан көне қалалары]]

← Ескі түзетулер	19:37, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
(айырмашылығы жоқ)