https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%97%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB 2026-04-18T12:24:42Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%97%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB&diff=92247&oldid=prev 2025-04-25T19:30:11Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:30, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%97%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB&diff=92246&oldid=prev 2015-09-16T12:22:06Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Залал''', [[құқық]]та – [[азаматтық құқық]] бойынша бір жеке не [[заңды тұлға]]ға екінші бір жеке не заңды тұлғаның құқыққа қарсы әрекетімен келтірген ақшалай зияны.<br /> <br /> Залал келтіру сипатына қарай бірнеше түрге бөлінеді:<br /> <br /> :* нақты Залал, яки құқығы бұзылған тұлға бұзылған құқығын қалпына келтіру үшін жұмсаған немесе жұмсауға тиіс шығын, оның мүлкінен айрылуы немесе [[мүлкінің бүлінуі]];<br /> :* пайдадан қағылу, яки [[азамат]]тық айналымның кәдуілгі жағдайында жеке не заңды тұлғаның алуы мүмкін, бірақ өзінің құқығы бұзылуы салдарынан алынбай қалған табысы.<br /> <br /> [[Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі|Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі]] бойынша құқығы бұзылған жеке не заңды тұлға, заңда немесе шартта көзделген болса, өзіне келтірілген Залалдың толық өтелуін талап ете алады.<br /> <br /> [[Мемлекеттік билік]] органдырының, өзге мемлекет органның немесе жергілікті өзін-өзі басқару органының заңнамаға сай келмейтін [[акт]] шығаруы салдарынан, сондай-ақ, осы органдардың лауазымды адамдарының әрекетімен (әрекетсіздігімен) азаматқа немесе заңды тұлғаға келтірілген Залалдарды мемлекет немесе жергілікті мемлекет.<br /> Органдар өтеуге тиіс;<br /> * [[Экономика]]да – шығын мен шығасының табыстан (пайдадан) асып түсуі, [[кәсіпорын]]ға не жеке тұлғаға олардың өздеріне қатысы бар немесе қатысы жоқ себептермен келтірілген зиян.<br /> <br /> Әдетте, үнемдеу тәртібінің, шарттық міндеттемелердің бұзылуынан, шаруашылықтық қызметтердегі кемшіліктерден, басқа да себептерден туындайды. Залал өндірістік-шаруашылық қызметтің ақырғы қаржы нәтижелері ретіндегі [[бухгалтерлік баланс]] бойынша және жекелеген [[операциялар]] мен жұмыс телімдері бойынша айқындалады.<br /> <br /> '''Залалдың бір бөлігі''' – [[айыппұл]]дар, [[өсімпұл]]дар, [[Тұрақсыздық айыбы|тұрақсыздық айыптары]], ақаулы өнім шығарудан және қаңтарылып бос тұрудан болатын шығасылар өнімнің өзіндік құнына кіреді.<br /> '''Олардың кейбіреулері''' – [[қоршаған орта]]ны қорғау талаптарын сақтамағаны, табиғат ресурстарын белгіленген лимиттен тыс пайдаланғаны, пайданы жасырғаны үшін салынған айыппұлдар, [[бюджет]]ке төленуге тиіс басқа да айыппұлдар мен [[санкция]]лар кәсіпорынның қарамағында қалған пайда есебінен өтеледі.<br /> <br /> [[Келісімшарт]] талаптарын бұзған тарап контрагентке осы бұзудан келтірілген Залалдың орнын толтыруға міндетті. Зардап шегуші тарап келісімшарттың бұзылуынан туындаған зардаптарды көкейге қонымды тәсілдермен азайтуға тырысуы тиіс.<br /> <br /> Мұндай қағида нарықтық экономикасы дамыған елдерде, атап айтқанда, [[Америка]] мен [[Ұлыбритания]]да қолданылады; ал [[Германия]]да, мысалы, келісімшарт қасақана бұзылса, ықтимал болжалды Залалдың қандай мөлшерде болатынына қарамастан, барлық нақты Залалдың міндетті түрде өтелуі талап етіледі. Қазақстанда да осы соңғы үлгі қолданылады.&lt;ref&gt;[[&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;]], 4 том 3 бөлім&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> {{stub:Заң}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Құқық]]<br /> [[Санат:Заң]]</div>

Нұрлан Рахымжанов