https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D3%99%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D2%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2026-04-18T21:16:14Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D3%99%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D2%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8B&diff=32125&oldid=prev 2025-04-25T18:13:59Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:13, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D3%99%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D2%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8B&diff=32124&oldid=prev 2014-05-09T04:38:55Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{merge|Джәбрия}}<br /> '''Жәбрия Мазһабы''', һижраның 50 ж.<br /> [[Жәһм ибн Сафуан]]ның қолдауымен пайда<br /> болған бұл топты ''«[[Жәбрия]]»'' ағымы деп те<br /> атайды. Жәбрия деп аталу себебі, «жәбрия» араб тілінде «мәжбүрлеу, зорлау» деген ұғымдарды білдіреді. Олардың түсінігі<br /> бойынша, пенде істеген амалының жаратушысы емес, іс-әрекетте пенденің ешқандай<br /> рөлі жоқ. Барлық нәрсені [[Аллаһ]] жасауда.<br /> Пенде сол тағдырындағы жаратылғандығана істеуде деп есептейді. Батыс ғалымдары бұл ағымға ''«[[фатализм]]»'' деп ат берген.<br /> Демек, олардың басты сенімінше, адам жазылған тағдыры бойынша өмір сүрелі және<br /> адамның бір істі істеуде ешқандай таңдау<br /> еркіндіғі, күш қуаты рөл ойнамайды, тек<br /> мәжбүр ретінде істейді. [[Аллаһ]] Тағала барлық нәрсені жаратқан, жаратылғандардың<br /> ешбірі өзіне ұқсамайтын Ұлы құдірет несі.<br /> Сол себепті де [[Аллаһ]]тан басқа ешкім ештеңе істей алмайды.<br /> <br /> Бұл түсініктің ең алғаш яһудилер тарапынан іргесі қаланды. [[Жағд ибн Дирхам]] есімді кісі бірінші болып сол түсінікті мұсылмандар арасына жайды. Жағд ибн Дирхам<br /> бұл теорияны Шамда бір яһудиден үйреніп,<br /> артынан Басраға барып, ''«жәбр»'' теориясын<br /> насихаттауға көшелі.<br /> <br /> Жәһм ибн Сафуан тағдырға тәуелді болу<br /> теориясын Жағд ибн Дирхамнан үйренген соң жаңа бір діни топ құрды. Жәһм<br /> ибн Сафуан, негізінен, хорасандық еді.<br /> Сондықтан, Жәхм өзінің ұстанған идеясын Хорасан мен оның төңірегіндегі халыққа уағыздар сонда табан тіреді. Умея<br /> билеушілері әуелде жәбрия ағымының<br /> көзқарастарын қарсы шықпайды, қайта<br /> қолдау көрсетеді. Өйткені, Умея билеушлері жасаған зұлымдықтары мен әділетсіз<br /> әрекеттерін тағдырға сілтеп, тағдырды<br /> кінәлауды әдетке айналдырған еді. Умеялықтар алғашқыда бұларға қолдау көрсеткенімен, кейінірек Жәхм ибн Сафуан<br /> Насыр ибн Сайяр есімді Хорасанның әкіміне қарсы шыққандықтан, билікке қарсы<br /> бас көтеруін дұрыс көрмей 745 ж. Жәхмді<br /> өлтірді. Жәхм өлтірілген соң, оның жақтастары Нихабенд деген жерге қоныс аударды. Жәбрия Мазһабы осы маңда біраз уақыт тұрақтағанымен, Матуридя мазһабы тарапынан<br /> соққы жеп, ақырында ыдырап, жойылып<br /> кетті.<br /> <br /> [[Жәхм ибн Сафуан]] мұнымен шектелмей<br /> өзге де мәселелер төңірегінде өзінің пікірін<br /> білдіреді. Мысалы:<br /> <br /> * 1. Жәннәт пен тозақ мәңгі емес, шегі бар.<br /> Жаратылған ешбір нәрсе мәңгілік бола алмайды, бәрінің бітер шегі бар. Мәңгілік тек<br /> [[Аллаһ]] қана.<br /> <br /> * 2. Иман ету - иман негіздерін біліп қоюмен<br /> жетерлік болады. Иман негіздерін жұрекпен<br /> қуаттау, сенгенін тілімен айту қажет емес,<br /> тек сол негіздерді біліп қойсаң жеткілікті.<br /> Ал күпірлік болса, сол негіздерді білмеуден<br /> тұрады.<br /> <br /> * 3. Аллаһтың кәләмы [[Құран]] кейіннен жаратылған деп Құран махлық сөзін қолданады.<br /> <br /> * 4. Жәхм Аллаһ Тағалаға ешқандай да сипат<br /> бермейді. Аллаһтың ''«Хаят»'' (тірі), ''«Ілім»''<br /> (білуші), ''«Басар»'' (көруші) секілді сипаты<br /> жоқ деп сипаттауды дұрыс көрмейді. Себебі,<br /> [[Аллаһ]] жаратылғандарға ұқсамайды. Ал<br /> бұл сипаттар адамда бар болғандықтан,<br /> Аллаһ мұндай сипаттардан пәк.<br /> <br /> * 5. Ақыретте [[Аллаһ]]тың көруін қабыл етпейді.<br /> <br /> Көптеген мұсылмандар осы түсініктерді<br /> қабылдап, Жәхмге қолдау көрсеткен. Бұл<br /> мазһабтың атын шығарған теория: ''«Адамның еркіндігі мен өкілдігі жоқ, бәрі тағдырдың жазуымен болады»''. Яғни, барлық<br /> нәрсе тек тағдырға байлаулы. [[Аллаһ]] әуелде<br /> барлық тіршілікті тағдырлап қойғандықтан, адамның өмірде ешқандай рөлі жоқ.<br /> Тағдырда солай болған соң оған бас қатырудың, әрекет етудің қажеті жоқ деп, сауап<br /> пен күнә істеуді тағдырға сілтеп қойды.<br /> &lt;ref&gt;Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС,<br /> 2010 ISBN 9965-26-322-1&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Дін]]<br /> [[Санат:Ислам]]<br /> <br /> <br /> {{Islam-stub}}</div>

ArystanbekBot