https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D1%96%D1%82%D1%96 2026-04-18T09:19:37Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D1%96%D1%82%D1%96&diff=53321&oldid=prev 2025-04-25T18:56:11Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D1%96%D1%82%D1%96&diff=53320&oldid=prev 2014-05-12T16:11:08Z

<p>clean up, replaced: Бес жүз бес сөз.—Алматы → Бес жүз бес сөз.— Алматы, Рауан, 1994. → Рауан, 1994 жыл. using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>Қазіргі [[қазақ тілі]]нде — қырағы, кергіш, байқағыш мағынасында, кебіне тек «көз» сәзімен тіркесе<br /> қолданылады. ''«Күйшінің жіті кезі қыздың әр қимылын қапысыз бағады»'' ([[Ахтанов, Тахауи|Т. Ахтанов]], Дала сыры).<br /> «Жіті» сөзінің қазақ тіліндегі қазіргі мағынасы [[түркі тілдері]]нде өте ертеде пайда болған [[тұрақты тіркес]]тің<br /> сақталғандығын аңғартады. Онда йіті көзлүг — өткір көзді (ДТС, 263) мағынасында қолданылған. Ал басқа<br /> заттың өткірлігіне «жіті» сөзі қазақ тілінде айтылмайтыны белгілі.<br /> <br /> Ертедегі түркі тілдерінде «йіті», «йітіг» тұлғалы сөздер кесетін құралдың өткірлігін білдірген: «бу менің йіті қылычымын көрүңләр» (ДТС, 263)—«мына менің өткір қылышыма қараңдар» немесе ''«нечә йітіг бічәк ерсә өз сапын йонумас»'' (сонда)— ''«пышақ қанша өткір болса да өз сабын жона алмас»''.<br /> Қазіргі кездегі кептеген түркі тілдерінде әр түрлі<br /> дыбыстық ауытқушылықпен «йіті» немесе «йітіг» сөздері «өткір» (кееетін заттар үшін) мағынасын осы күнге<br /> дейін сақтаған: [[Әзірбайжан, Әзірбайжан Республикасы|Әзірбайжан]], [[Түрік тілі|түрік]], [[Қырым татарларының тілі|қырым татарларында]] — іті (В. Рад. Опыт..., I, 2, 1502); [[түрікмендер]]де — йити (Рус.-туркм. сл., 1956, 435); тува тілінде — чидиг (Рус.-тув., 1980, 346); хакасша — чітіг (Хак.-рус., 1953,<br /> 319), якуттарда — сытыы (Рус.-як., 1968, 377) және т. б.<br /> қорыта келгенде, ертеден мәлім, «йіті» сөзі қазақ<br /> тілінде тек көзбен тіркесте ғана сақталған да, қалған<br /> жағдайларда оны қазір қолданылып жүрген «өткір» сөзі<br /> ығыстырған.&lt;ref&gt;Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Лингвистика]]<br /> [[Санат:Қазақ тілі]]</div>

ArystanbekBot