<?xml version="1.0"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="https://kk.encyclopedia.kz/skins/common/feed.css?303"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="kk-kz">
		<id>https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%96%D1%8B%D1%80</id>
		<title>Жыр - Түзету тарихы</title>
		<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%96%D1%8B%D1%80"/>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D1%8B%D1%80&amp;action=history"/>
		<updated>2026-11-18T13:33:52Z</updated>
		<subtitle>Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы</subtitle>
		<generator>MediaWiki 1.23.3</generator>

	<entry>
		<id>https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D1%8B%D1%80&amp;diff=121316&amp;oldid=prev</id>
		<title>Moderator: 1 түзету</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D1%8B%D1%80&amp;diff=121316&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2026-06-26T06:38:09Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;1 түзету&lt;/p&gt;
&lt;table class='diff diff-contentalign-left'&gt;
				&lt;tr style='vertical-align: top;'&gt;
				&lt;td colspan='1' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Ескі түзетулер&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan='1' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;06:38, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan='2' style='text-align: center;'&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(айырмашылығы жоқ)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Moderator</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D1%8B%D1%80&amp;diff=121315&amp;oldid=prev</id>
		<title>Kasymov: Н Әмина2 (т) өңдемелерінен YeskendirS соңғы нұсқасына қайтарды</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D1%8B%D1%80&amp;diff=121315&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2023-11-30T19:38:55Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;a href=&quot;/index.php/%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B:%D2%AE%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%96/%D0%9D_%D3%98%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B02&quot; title=&quot;Арнайы:Үлесі/Н Әмина2&quot;&gt;Н Әмина2&lt;/a&gt; (&lt;a href=&quot;/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B:%D0%9D_%D3%98%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B02&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Қатысушы талқылауы:Н Әмина2 (мұндай бет жоқ)&quot;&gt;т&lt;/a&gt;) өңдемелерінен &lt;a href=&quot;/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B:YeskendirS&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Қатысушы:YeskendirS (мұндай бет жоқ)&quot;&gt;YeskendirS&lt;/a&gt; соңғы нұсқасына қайтарды&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Жаңа бет&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;'''Жыр''' ([[Көне түркі тілі|көне түркі тілінде]] - иыр)&lt;br /&gt;
* 1) кең мағынада, [[поэзия]]лық [[шығармалар]]дың жалпы атауы. Көне түркі тіліндегі &amp;quot;иыр&amp;quot; сөзі де қазіргі &amp;quot;поэзия&amp;quot; терминінің мағынасында қолданылған. Бұл атау дәл осы мағынада қазіргі [[қарақалпақ]], [[қырғыз]], [[Ноғайлар|ноғай]], [[қарашай]], [[балқар]], [[башқұрт]], [[татар]], тағы басқа түркі тілдерінде әлі күнге дейін қолданылады; &lt;br /&gt;
* 2) тар мағынада - [[қазақ]] халық [[поэзия]]сындағы 7 - 8 буынды [[өлең]] өлшемі, поэзиялық шығарма жанры. Қазақ ауыз әдебиетіндегі [[батырлар жыры]], [[тарихи жырлар]], [[лиро-эпостық жырлар]], [[Жоқтау|жоқтаулар]], [[жыраулар поэзиясы]], [[толғаулар]], [[термелер]], тағы басқа түгелдерлік поэзияның осы өлшемдегі үлгісіне құрылған. Поэзиядағы бұл жанрды [[Жазба қазақ әдебиеті|жазба әдебиет]] өкілдері де ([[Абай Құнанбайұлы|Абай]], [[Сұлтанмахмұт Торайғыров|С.Торайғыров]], тағы басқа) орнымен пайдаланған. [[Буын]] санының бірқалыпқа түсіп тұрақтануы - Жыр жанры дамуының соңғы кезеңдерінде пайда болған құбылыс. Ежелғі замандардағы Жыр өлшеміне аралас буын тән болған. Мұндай өлшем қазақ халкының толғауларында, ногай халқының йырларында, башкұрт халқының қобайырларында, қырғыз халқының санатында сақталған. Тармақтарындағы буын саны 7-ден 15-ке дейін жетеді. Аралас буынды үлгілер батырлар жырында да кездеседі.&lt;br /&gt;
Поэзияның басқа өлшемдеріндегі өлең жолдары тұтаса келіп, шумақ құраса, Жыр тармақтары тирада түрінде шоғырланады. Тарихи генетикалық тұрғыдан тирада үлгісі шумақтан бұрын қалыптасқан. Демек Жыр өрнегі озге өлшемдерге қарағанда әлдеқайда ерте туған. Жырдағы тирада үлгісіндегі тармақ пен ұйқас мөлшері және олардың арақатынасы қатаң сақталмай, жиі өзгеріп, құбылып тұрады. Дәл осы қарапайым ерекшелікке көпке дейін [[ғылым]]ының мән берілмегендіктен, Жырда басқа өлшемдегідей егіз, кезектес, шалыс ұйқас түрлері болады деп есептелініп келді, олардың жалпы саны 10-ға дейін жеткізілді. Мұндағы басты қателік тирада ішіндегі ырғақтық үзілістерді шумаққа теңгеруден туған еді. Кейінгі арнайы зерттеулер Жырдың тармағы мен ұйқасы тирада пішініне ғана тән заңдылықтарға негізделіп түзілетінін айқын дәлелдеп берді. Жырдың ұйқасы дара ұйқас ([[монорифма]]) және аралас ұйқас ([[полирифма]]) болып бөлінеді. Аралас ұйқас негізгі ұйқас пен қосымша ұйқастардан тұрады.&amp;lt;ref&amp;gt;Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Дереккөздер==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Stub: Қазақ әдебиеті}}&lt;br /&gt;
{{wikify}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Суретсіз мақала}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Санат:Қазақстан әдебиеті]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Kasymov</name></author>	</entry>

	</feed>