Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:10:40Z

1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиет → Дереккөздер using AWB

2014-05-13T14:22:34Z

clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиет → Дереккөздер using AWB

Жаңа бет

[[Сурет:Erbe.gif|thumb|400px|[[Абсолют қара дене]]]]
XX [[ғасыр]]дағы [[ғылым]]и ойдың ұлы [[жеңіс]]і — кванттық [[теория]]ны қалыптастыруда қызған дененің сәуле шығаруын эксперименттік зерттеу үлкен рөл аткарды. Жоғары [[температура]]ға
дейін қыздырғанда [[дене]] әртүрлі түске еніп, [[сәуле]] шығара бастайтынын білеміз. Мысалы, темірді кыздырғанда, ол өуелі қызыл, содан кейін [[қызыл]] сары, одан әрі ақ сары түске беленеді. [[Электр]] шамының [[вольфрам]] қылын 3000 С-қа дейін кыздырғанда, ол ақ жарық [[сәуле]] шығарады. Күннің жарығы, Жұлдыздардың шығаратын сәулелері де олардың [[температура]]сының өте жоғары болуына байланысты.<br />
''Қызған денелердің [[сәуле]] шығарып, [[Электромагниттік толқын|электромагниттік]] [[энергия]] таратуын жылулық сәулелену деп атайды.''
Жылулық сәулелену құбылысы тек қызған денелерде ғана емес, салқын денелерде де орын алады. [[Электр]] шамының [[вольфрам]]
қылы 3000 С-қа дейін кызғанда көзге кәрінетін ақ жарық шығарса,
[[температура]]сы төмендеген сайын денелер керінбейтін [[инфрақызыл]]
[[сәуле]]лер шығарады. [[Инфрақызыл]] сәулелерінің жиілігі ақ [[жарық]]тың жиілігінен төмен. Сондай-ак денелердің [[температура]]сы
тым жоғары болса, олар кәрінбейтін улытыракүлгін сәулелер шығарады. Ультракүлгін сәулелерінің жиілігі ақ жарықтың жиілігінен
жоғары. <br />
[[Жарық]] сияқты жылулык сәулелердің барлық түрлері де [[Электромагниттік толқын|электромагниттіктолқындар]] катарына жатады. Олар бір-бірінен
тек жиіліктеріне немесе толқын ұзындықтарына карай ажырайды.
[[Эксперименттік зерттеу|Эксперименттік]] зерттеулер денелердің жылулық сәулелерді шығарумен катар оларды жұта да алатынын керсетті. Оны көптеген тәжірибелер растайды. Мысалы, [[Параболоидтар|параболоидтік]] айнаға [[вольфрам]]нан жасалған [[спираль]] қылын орнатып, оны электр тоғымен [[инфрақызыл]] сәулесін шығаратындай етіп кыздырайық. Оған карама-карсы қойылған екінші айнаның [[Фокус-топтар әдісі|фокусына]] қара түске
боялған құрғак мақтаны іліл қойсақ, ол белгілі бір уақыттан кейін "өз-өзінен" тұтанып жана бастайды. Бұдан денелердің жылулық [[Электромагниттік толқын|электромагниттік]] сәулелерді шығарып кана коймай, оларды жұта да алатыньш кәреміз. Ал кара түсті денелер сәулелерді басқа түсті денелерге карағанда
көбірек жұтады. Бұл төжірибе электромагниттік толкындардың шынында да энергия таситынына көзімізді жеткізеді.<br />
''Өзіне түскен әртурлі жиіліктегі сәулелердің энергиясын толық жұтып. алатын денені [[абсолют]] [[қара дене]] деп атайды''.[[Күн]] сыртқы ортаға жарық шығарумен қатар өзіне сырттан келіп түсетін әртүрлі жиіліктегі сәулелерді де толық жұтып алады.<br />
Сондықтан ол абсолют кара денелер қатарына жатады [[сурет]]те [[абсолют]] қара дененің үлгісі көрсетілген. Іші куыс ыдысқа тар саңылаудан түскен [[сәуле]] шексіз мәрте шағылады да, толық жұтылады.<ref>Физика және астрономия: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Өңд., толыкт. 2-бас. / Р. Башарұлы, Д. Қазақбаева, У. Токбергенова, Н. Бекбасар. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2009. — 240 бет, суретті. ISBN 9965-36-700-0</ref>

==Дереккөздер==

<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Физика]]
[[Санат:Астрономия]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	18:10, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Жылулық сәулелену. Абсолют қара дене - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиет → Дереккөздер using AWB