https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 2026-04-18T17:11:33Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B&diff=14537&oldid=prev 2025-04-25T17:55:45Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:55, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B&diff=14536&oldid=prev 2011-11-25T13:13:54Z

<p>{{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Жердің сығылуы''' — [[Жер]]дің шар тәрізді пішіннен ауытқу дәрежесін сипаттайтын шама. Жердің полюстік сығылуы мына формуламен анықталады: , мұндағы а және b — экваторлық (үлкен жарты ось) және полюстік (кіші жарты ось) радиустар. Қазіргі мәліметтер бойынша, =1:298,3 (Красовский эллипсоидында). Ал жердің экваторлық сығылуы формуласымен өрнектеледі, мұндағы а1 және а2 — Жер экваторының ең үлкен және ең кіші радиустары. Табылған мәліметтер бойынша: =1:30000, ал (а1–а2) айырмасы шамамен 21,4 км. &lt;br&gt;<br /> Жердің сығылуын зерттеп, есептеп шығарған және себебін түсіндірген ағылшын ғалымы [[Исаак Ньютон|И.Ньютон]]. Егер Жер айналмаған жағдайда нағыз шар тәрізді болар еді және жер бөлшектері өзара тартылыс күші нәтижесінде фигураның жалпы тартылыс центрінің айналасында біркелкі орналасқан болар еді. Дене айналған кезде центрде тебу күші пайда болады, ол айнлау жылдамдығының квадратына тура пропорционал. Центрден тебу күшінің бағыты айналу осіне [[перпендикуляр]] болады. Айналу жылдамдығы [[Полюс және поляра|полюс]]терде ең көп (жалпы жер бойынша 464 м/с). Полюстерден [[экватор]]ға қарай салмақ күші азаяды, оның бағыты [[радиус]] бағытымен сай келеді. Полюс пен экватор арасындағы [[салмақ күші]]нің өзгеруіне тең.<br /> &lt;ref&gt; [[Қазақ энциклопедиясы]],3 том&lt;/ref&gt;<br /> ==Сыртқы сілтемелер==<br /> [http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A1%D0%B6%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B5%20%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B8/ Жердің сығылуы]<br /> ==Пайдаланылған әдебиеттер==<br /> &lt;references/&gt; <br /> {{stub}}<br /> {{wikify}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> [[Санат: Физика]]<br /> [[Санат: География]]</div>

GaiJinBot