https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BCЖаһаннам - Түзету тарихы2026-04-18T09:47:13ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC&diff=32123&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:13:59Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:13, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC&diff=32122&oldid=prevDexbot: Removing Link GA template (handled by wikidata)2015-03-25T13:34:08Z<p>Removing Link GA template (<a href="/index.php?title=D:Wikidata:Development_plan&action=edit&redlink=1" class="new" title="D:Wikidata:Development plan (мұндай бет жоқ)">handled by wikidata</a>)</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Жаһаннам, Джаханнам''' - [[Ислам]]да тозақтың негізгі атауларының бірі.<br />
Құранда және мұсылмандық ақырзаман<br />
туралы ілімде адамдардың, дінсіздер мен<br />
күнәһарлардың жазаланатын орны. Жаһаннамның<br />
синонимдері әннар (көбірек тарағаны), ниран, саир, лахаб, эл-жаһим (''«от»'', ''«жалын»'') сақар, әл-хутама (''«қиратушы»''),<br />
хауийа (''«түпсіз шыңырау»''). Дозақ азабын бейнелеу Құран уағызында маңызды<br />
орын алып, тыңдаушыларды иландыру мен<br />
үрейлендірудің басты тәсілінің бірі болды.<br />
Жаһаннам құрбандары отқа жанады; ''«Ал енді сорлылар, тозақта қатты азап шеғеді»''. ''«Біз оларды жедел тозаққа саламыз да, олардың терілері жанған сайын азапты тартулары үшін, оны басқа терілерге ауыстырамыз»''.<br />
«Олардың беттерін от шалып, онда күңгірт<br />
болып көрінеді. Күнәкарлар онда шынжырмен бұғауланады. Олардың тамағы -<br />
Жаһаннам түбінде өсетін заққұм ағашы - ''«Оның<br />
жемістері шайтанның басындай»''. ''«Сусыны - «ішек-қарынды тілетін» қайнап тұрған су және сасық су»''. ''«Оны жұтуға тырысады, бірақ тамағынан өткізе алмайды,<br />
сонда оған әр тараптан ажал келеді. Ол өле<br />
алмайды, оның артынан тағы ауыр азап<br />
келеді»''. Жаһаннамның тағы бір азабы - ызғарлы<br />
суық. Күнәкарлардың әрқилысы Жаһаннамның<br />
әр қабатына орналасады, оған әр түрлі<br />
қақпалар арқылы кірелі. Жаһаннамды періште<br />
сақшылар күзетеді. Оның бас сақшысы -<br />
Мәлік есімді пері.<br />
<br />
Құраннан кейінгі аңыздар Жаһаннамда болатын сасық және қайнап тұрған суы бар<br />
тоғандарды, шыңырау құдықтарды, т.б.<br />
суреттейді. Құранда Жаһаннамның бейнесі туралы екі түсінік белгілі. Біреуі - ''«ашуы<br />
сыртына тепкен»'' қорқынышты, дүлей,<br />
күнәкарларды жұтып қоятын аң кейпінде.<br />
Бұл түсінік кейін қосымша түсініктермен,<br />
[[әл-Ғазали ад-Дурр әл-Фа-хир]]дің трактатында сұрыпталған. Келесі бір түсінік<br />
бойынша ол жеті қақпа арқылы кіретін<br />
терең шыңырау. Бұл сипаттау біртіндеп<br />
әрқилы күнәһарларды бөліп тұратын айналма қабаттары бар жанартаудың түпсіз<br />
тұңғиығы бейнесіне айналады. Төзақтың<br />
бұл бейнесі көне Шығыс дәстүріне негізделеді. Мұсылмандық түрінде ол дозақтың құрылымы жөніндегі ортағасырлық<br />
еуропалық түсінікке, соның ішінде Дантенің ''«Құдіретті комедиясындағы»'' сипаттауларға да әсер етті.<br />
<br />
Жаһаннамның Құранда сипатталуы мұсылмандық<br />
дін ілімінің алдында бірнеше мәселелерді<br />
қойды. Бірі - күнәһарлардың Жаһаннамда мүлдем қалуы. Құранның аяттары мәңгілікті<br />
де, уақытша жазалауды да айтуға мүмкіндік береді. Екінші [[мәсе]]ле Жаһаннамның жаратылуы мен ғұмыры туралы. Бұлардың ішінде<br />
ең көп тарағаны Жаһаннамның мутазилашылар<br />
тұжырымдайтындай [[Қиямет]] күніне жасалынбайтыны, жәннат тектес жаратылғаны<br />
жөніндегі көзқарас.<br />
<br />
Сондай-ақ, Жаһаннамды сппаттауда рәміздік<br />
түсіндіру мәселесі де әрдайым кездес у отырады. Мутазилашылар дәстүрлі<br />
түсініктердің дөрекі келген айшықты<br />
бейнелерін осылайша ұғындыруға тырысты: соның ішінде, олар Жаһаннам үстінде<br />
қылкөпірдің бар екендігін жоққа шығарды. Жаһаннамның кейбір сынақтары мен<br />
азаитарының рухани мінезін әртүрлі<br />
бағыттағы дін ғұламалары, мәселен әлҒазали мен ибн Сина атап өтті. Жаһаннамның сипатталуын символдық түрде түсіндіруге<br />
қазіргі мұсылман модернистері де ыңғай<br />
танытыл отыр. Керісінше дәстүрді берік<br />
ұстанушылар Жаһаннамның мұсылмандық бейнелеуін өздерінің жолын ұстаушыларға<br />
әсер ету үшін табысты пайдаланып<br />
келеді.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС,<br />
2010 ISBN 9965-26-322-1</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Дін]]<br />
[[Санат:Ислам]]<br />
<br />
<br />
{{Islam-stub}}</div>Dexbot